Nabór artykułów do numeru "Ukraina, Polska i Europa wobec wojny w 2022 r."

2022-09-30

Redakcja „Kultury i Społeczeństwa” zaprasza autorów do udziału w numerze poświęconym tematom związanym z wojną, uchodźstwem i reakcjami społecznymi na nie oraz polityką społeczną, ludnościową, tożsamościową i pamięci prowadzoną zarówno przed 24 lutego 2022 r., jak i po tej dacie, przez państwa bezpośrednio zaangażowane w konflikt (Ukraina, Rosja, Białoruś), „przyfrontowe” (Polska, państwa bałtyckie, Mołdowa) oraz pozostałe państwa Europy.

W 2022 r. jesteśmy świadkami głębokich zmian, które zachodzą w co najmniej czterech obszarach.

Po pierwsze, miejsca zajmowanego przez Zachód na świecie i jego perspektyw w XXI w.

Atak Rosji z 24 lutego 2022 r. zakończył ostatecznie epoką pozimnowojenną. Symbolicznie zamknął okres nadziei na dominację paradygmatu liberalnego w stosunkach międzynarodowych oraz na recepcję zachodnich form życia politycznego na świecie.

Po drugie, demografii oraz perspektyw zrównoważonego rozwoju regionalnego.

Ukraina najprawdopodobniej stanie się państwem, które zapłaci najwyższą cenę za decyzję o swoim uczestnictwie w zachodnim projekcie urządzenia świata. Wartość zniszczeń materialnych zadanych po 24 lutego 2022 r. już jest szacowana na setki miliardów euro. W ciągu ostatniego półrocza Ukrainę opuściło 12 milionów mieszkańców, z czego połowa wjechała do Polski. Liczba stałych rezydentów w państwie , w którym w 1989 r. żyło 51 mln ludności, może być dziś nawet o 20 milionów niższa.

Po trzecie, tożsamości zbiorowych oraz ich kreowania i posługiwania się nimi w polityce.

Z jednej strony w Rosji trwa operacja propagandowa, która mobilizuje własnych obywateli pod hasłami nacjonalistycznymi oraz denacjonalizuje i dehumanizuje Ukraińców. Faktycznie nie mamy wiarygodnych danych, aby odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu i z jakich względów narrację władz podziela społeczeństwo rosyjskie. Z drugiej strony w Ukrainie dominuje nacjonalizm typu obywatelskiego, zaś przejawy jego postaci etnicznej utrzymują się jedynie na marginesie wydarzeń. Jest to forma tożsamości zbiorowej, która z historii regionu Europy Środkowo-Wschodniej przypomina nie wojny z lat 1914-1945, lecz rewolucje Praskiej Wiosny, polskiej „Solidarności”, kryzysu i rozpadu ZSRR 1989-1991 oraz Jesieni Narodów.

Wreszcie po czwarte, postrzegania Ukraińców i Rosjan w społeczeństwach europejskich.

Reakcja społeczeństwa polskiego i społeczeństw państw bałtyckich na falę uchodźców z Ukrainy w 2022 r. pokazała z jednej strony wrażliwość na cywilne ofiary wojny, z drugiej – przekonanie oparte na pamięci historycznej, iż współczesna Rosja jest wprost dziedziczką imperium carskiego/ZSRR. Rewersem takiego stosunku do Rosjan jest otwarcie tych społeczeństw na Ukraińców. Niemniej w wielu „starych” państwach członkowskich UE do 24 lutego 2022 r. dominowało postrzeganie Rosji jako partnera w gospodarce i polityce bezpieczeństwa, zaś Rosjan jako ofiar wojen i rządów niedemokratycznych w przeszłości i współcześnie na równi z Ukraińcami. Czy wstrząs wojenny przyczyni się do trwałej zmiany dyskursu publicznego o Rosji i Rosjanach także w państwach europejskich niedoświadczonych długotrwałymi skutkami rządów carskich i sowieckich?

Zachęcamy do nadsyłania tekstów w języku angielskim i polskim nawiązujących do tych i innych kwestii z zakresu współczesnych przemian w Ukrainie, Polsce i innych państwach Europy.

Ta wojna faktycznie trwa już osiem lat i prawdopodobnie nie potrwa krótko. Są przesłanki uważać, iż naprawdę zakończy się dopiero wtedy, gdy w Rosji nastąpi całkowita zmiana reżymu politycznego.

Teksty prosimy nadsyłać zgodnie z procedurą do 31 grudnia 2022 r.