„Kultura i Społeczeństwo” to kwartalnik wydawany przez Polską Akademię Nauk nieprzerwanie od 1957 roku. Obecnie współwydawcami są Komitet Socjologii PAN oraz Instytut Studiów Politycznych PAN. Czasopismo zapisało się w historii nauk społecznych w Polsce w dużej mierze za sprawą jego redaktorów naczelnych, wybitnych uczonych o renomie międzynarodowej, przede wszystkim Józefa Chałasińskiego (1957‐1959 i 1967‐1979), Stefana Żółkiewskiego (1960‐1966), Antoniny Kłoskowskiej (1983‐2001) oraz Elżbiety Tarkowskiej (2001‐2016). Obecny zespół redakcyjny stara się kontynuować przez lata ukształtowany multidyscyplinarny profil tematyczny pisma. Publikujemy teoretyczne i empiryczne artykuły z zakresu socjologii, antropologii społeczno-kulturowej, myśli społecznej, nauk o kulturze. ISSN: 0023-5172 (Print) ISSN: 2300-195X (Online) DOI: 10.35757 Indeksacja: - CEJSH - The Central European Journal of Social Sciences and Humanities - CEEOL - Central and Eastern European Online Library - ICI Journals Master List - Crossref Meta Search - PAN Czytelnia Czasopism - PBN - Polska Bibliografia Naukowa - ERIH PLUS - Google Scholar
Aktualności: CfP: Moda i (nie)sprawiedliwość - przedłużamy nabór tekstów
Aktualności: CfP: „Zrozumieć biednego” po 25 latach. Bieda, wykluczenie i nierówności we współczesnej Polsce
Ponad ćwierć wieku temu ukazała się książka Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce pod redakcją Elżbiety Tarkowskiej – jednej z najważniejszych polskich badaczek ubóstwa, wykluczenia społecznego i nierówności społecznych. Książka ta stała się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla badań nad biedą i wykluczeniem społecznym w Polsce okresu transformacji, a zawarte w niej analizy i pytania badawcze pozostają aktualne również dzisiaj. W 2026 roku obchodzimy także dziesiątą rocznicę śmierci Profesor Elżbiety Tarkowskiej, wieloletniej redaktor naczelnej kwartalnika Kultury i Społeczeństwa, której dorobek naukowy i zaangażowanie społeczne inspirują kolejne pokolenia badaczy i praktyków. Nawiązując do tych wydarzeń zapraszamy do nadsyłania artykułów poświęconych współczesnym wymiarom biedy, wykluczenia społecznego i nierówności społecznych. W ten sposób budujemy przestrzeń refleksji nad tym, jak zmieniały się społeczne definicje ubóstwa, sposoby jego badania, publiczne reprezentacje oraz doświadczenia osób nim dotkniętych. Interesuje nas zarówno bilans zmian, jakie zaszły w Polsce w ciągu ostatniego ćwierćwiecza, jak i identyfikacja problemów, które pozostają nierozwiązane lub przybierają nowe formy. Zapraszamy do nadsyłania tekstów podejmujących następujące zagadnienia: przemiany biedy, wykluczenia i nierówności społecznych w Polsce po 2000 roku; niepewność ekonomiczna, prekaryzacja oraz nowe mechanizmy wytwarzania i reprodukcji ubóstwa; ubóstwo, wykluczenie i nierówności w różnych fazach życia – trwałość i zmiana po 2000 roku; ubóstwo, wykluczenie i nierówności w różnych sferach życia społecznego (mieszkanie, zdrowie, edukacja); polityki społeczne i ich wpływ na ograniczanie lub reprodukcję nierówności; pomoc społeczna i organizacje pozarządowe wobec współczesnych form biedy, wykluczenia i nierówności; doświadczenia życia w biedzie oraz strategie radzenia sobie z nią; godność, podmiotowość i sprawczość osób doświadczających ubóstwa; język, dyskursy, narracje i społeczne reprezentacje biedy oraz ich konsekwencje dla osób doświadczających ubóstwa; stereotypy, stygmatyzacja i procesy „obwiniania ofiar”; metodologiczne i etyczne wyzwania badań nad biedą; dziedzictwo naukowe Profesor Elżbiety Tarkowskiej i jego znaczenie dla współczesnych badań. Zachęcamy do nadsyłania artykułów, które łączą perspektywy teoretyczne i empiryczne, a zarazem podejmują dialog między środowiskiem akademickim oraz osobami i środowiskami zaangażowanymi w działania pomocowe i rzecznicze. Interesują nas zarówno analizy ilościowe i jakościowe, jak i teksty o charakterze teoretycznym i metodologicznym. Zakładamy, że bieda zazwyczaj nie jest rezultatem indywidualnych wyborów czy niepowodzeń jednostek, lecz konsekwencją złożonych procesów społecznych, ekonomicznych i politycznych. Zależy nam zatem także na refleksji nad strukturami reprodukującymi nierówności, sposobami ich opisywania oraz możliwościami budowania bardziej sprawiedliwych rozwiązań społecznych. Mamy nadzieję, że proponowany numer stanie się nie tylko okazją do podsumowania stanu badań nad współczesnym ubóstwem w Polsce, lecz także przestrzenią krytycznej debaty nad przyszłością polityk społecznych, praktyk pomocowych i społecznego rozumienia biedy. Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions Redaktorkami gościnnymi zeszytu są prof. Jolanta Grotowska-Leder (jolanta_grotowska-leder@sggw. edu.pl) oraz dr hab. Marcjanna Nóżka, prof. UJ (marcjanna.nozka@uj.edu.pl). Publikacja zeszytu planowana jest na grudzień 2027 roku. Na teksty czekamy do końca lutego 2027 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis
Aktualności: X jubileuszowa edycja Konkursu im. Profesor Elżbiety Tarkowskiej
Instytut Filozofii i Socjologii APS, Instytut Studiów Politycznych PAN - wydawca Kwartalnika „Kultura i Społeczeństwo” oraz Polskie Towarzystwo Socjologiczne zapraszają autorów, instytucje naukowe, towarzystwa naukowe oraz wydawców do udziału w X Edycji Konkursu o nagrodę im. Profesor Elżbiety Tarkowskiej. Nagrody w X edycji są przyznawane w dwóch kategoriach: 1. recenzowana autorska (współautorska) monografia naukowa z zakresu nauk społecznych i nauk humanistycznych o problemach ubóstwa lub wykluczenia społecznego, opublikowana w 2025 lub 2024 roku; 2. recenzowany artykuł w czasopiśmie naukowym albo rozdział w recenzowanej monografii zbiorowej z zakresu nauk społecznych i nauk humanistycznych o problemach ubóstwa lub wykluczenia społecznego, opublikowany w 2025 roku lub 2024 roku. W każdej z powyższych kategorii przyznaje się jedną nagrodę. Nagroda ma charakter pieniężny i wynosi: za monografię naukową 4 000 zł (słownie: cztery tysiące zł) i za artykuł naukowy 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych). Nagrodzone zostaną prace o szczególnym znaczeniu dla kształtowania w Polsce debaty naukowej i publicznej o ubóstwie lub wykluczeniu społecznym, wyróżniająca się wysokim poziomem merytorycznym, a jednocześnie „współczynnikiem humanistycznym” - zgodnie z podejściem wyłożonym w książce pod red. Elżbiety Tarkowskiej pt. “Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce”. Informacje dotyczące zgłaszania prac do Konkursu: Pracę konkursową wraz z podpisanym odpowiednim formularzem zgłoszeniowym należy przesłać na adres konkurstarkowskiej@pts.org.pl do dnia 22 września 2026 r. do godz. 23:59:59, po zapoznaniu się z Regulaminem X Edycji Konkursu. Formularz załącznika do Regulaminu należy wypełnić w zależności od przypadku: a) załącznik nr 1 wypełnia autor/ka zgłaszający/a samodzielnie pracę do Konkursu, b) załącznik nr 2 wypełniają osoba zgłaszająca pracę do Konkursu i autor/ka pracy. Termin ogłoszenia wyników Konkursu i wręczenia nagród: Laureaci Konkursu zostaną wyłonieni przez Kapitułę X Edycji Konkursu powołaną przez Organizatorów Konkursu. Wręczenie nagród X edycji odbędzie się 16.10.2026 r. w czasie ogólnopolskiej konferencji „Zrozumieć biednego – gdzie jesteśmy 25 lat później” dedykowanej pamięci prof. Elżbiety Tarkowskiej, badaczki czasu, kultury i ubóstwa oraz obchodów Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym. Obsługę Konkursu zapewnia Polskie Towarzystwo Socjologiczne, które realizuje procedurę konkursową, koordynuje prace Kapituły Konkursu oraz prowadzi sekretariat Konkursu. Informacje na temat Konkursu można uzyskać, pisząc na adres e-mail: konkurstarkowskiej@pts.org.pl
Aktualności: CfP: Dekada ćwiczeń z logiki historycznej... - przedłużamy nabór tekstów
Aktualności: CfP Moda i (nie)sprawiedliwość
Zapraszamy do nadsyłania artykułów do numeru tematycznego poświęconego relacjom między modą i (nie)sprawiedliwością. Moda, rozumiana jako społecznie ustrukturyzowany system praktyk, znaczeń i relacji, w ramach którego ubiór staje się nośnikiem tożsamości, władzy i różnicy, stanowi dziś jedno z kluczowych pól, na których ujawniają się napięcia współczesnych porządków społecznych. Sytuuje się na styku estetyki i ekonomii, kreatywności i eksploatacji, globalnych aspiracji i lokalnych konsekwencji, a zarazem jest uwikłana w procesy wytwarzania nierówności, hierarchii oraz symbolicznych wykluczeń. Jako przedmiot analizy socjologicznej i antropologicznej nie sprowadza się jedynie do sfery konsumpcji czy przemysłu odzieżowego. Jest przede wszystkim soczewką, przez którą można spoglądać na mechanizmy władzy, klasyfikacji społecznej, kontroli ciała i produkcji dóbr materialnych oraz kulturowych norm. Właśnie ta wielowymiarowość mody czyni ją interesującym tematem także dla nauk społecznych. Planowany numer podejmuje refleksję nad sprawiedliwością w kontekście mody, rozumianą szeroko: jako kategoria społeczna, kulturowa i filozoficzna, obejmująca zarówno wymiar dystrybucyjny (podział dóbr, zasobów i obciążeń), jak i wymiar symboliczny (prawo do reprezentacji, uznania i obecności w przestrzeni kultury). Interesuje nas moda jako przestrzeń, w której negocjowane są sprzeczne wartości i interesy: między pracą a kapitałem, konsumpcją a troską, estetyką a kosztami ponoszonymi w globalnych łańcuchach produkcji zarówno przez ludzi, jak i ekosystemy. Jednocześnie numer otwiera się na analizy alternatywnych praktyk, ruchów społecznych i form oporu, które podejmują próbę przekształcenia dominujących modeli produkcji i konsumpcji ubioru. Oczekujemy tekstów osadzonych w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, a w szczególności socjologii, antropologii społecznej i kulturowej, myśli społecznej oraz nauk o kulturze, odpowiadających profilowi „Kultury i Społeczeństwa". Zachęcamy do nadsyłania artykułów podejmujących m.in. następujące zagadnienia: nierówności społeczne, relacje władzy i warunki pracy w globalnych łańcuchach produkcji odzieży — w tym praca kobiet, prawa pracownicze i godność pracy; moda jako pole konfliktu klasowego, nierównej dystrybucji dóbr i odpowiedzialności korporacji transnarodowych; sprawiedliwość środowiskowa — ekologiczne koszty produkcji tekstyliów, greenwashing i krytyka dyskursu „zrównoważonej mody"; sprawiedliwość kulturowa, symboliczna i cielesna — apropriacja kulturowa, postkolonialne perspektywy mody, normy estetyczne a wykluczenie, (nie)obecność płci, klasy, rasy i niepełnosprawności w modzie; moda adaptacyjna i inkluzywna jako wyraz sprawiedliwości wobec osób z niepełnosprawnościami; ubiór jako element tożsamości osób z niepełnosprawnością, doświadczenia konsumenckie osób z niepełnosprawnościami, bariery w przemyśle modowym (dostępność sklepów stacjonarnych i przymierzalni, niedostępność standardowych rozmiarów), druk 3D w projektowaniu proces i elementów ubioru; moda jako narzędzie kontroli i/lub emancypacji ciała; ruchy społeczne i alternatywne praktyki — Fashion Revolution, slow fashion, moda cyrkularna, lokalna produkcja, praktyki oporu i edukacja na rzecz sprawiedliwej mody; perspektywy lokalne i post-socjalistyczne — (nie)sprawiedliwość społeczna i moda w krajach post-socjalistycznych, archiwa pamięci przemysłu tekstylnego, praktyki szycia, DIY i wspólnotowego wytwarzania jako formy oporu; ujęcia teoretyczne i metodologiczne — sprawiedliwość w modzie w perspektywie filozofii społecznej, studia krytyczne nad modą, badania jakościowe, etnograficzne i wizualne. Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions Redaktorami gościnnymi zeszytu są dr Kalina Kukiełko (kalina.kukielko@usz.edu.pl), dr Aleksander Cywiński (aleksander.cywinski@usz.edu.pl), prof. Ellen McKinney (ecmckinney@ua.edu) i dr Tomasz Kasprzak (tomasz.kasprzak@us.edu.pl). Publikacja zeszytu planowana jest na czerwiec 2027 roku. Na zgłoszenia czekamy do końca sierpnia 2026 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis
Aktualności: CfP: Dekada ćwiczeń z logiki historycznej. Wpływ, recepcja i krytyka Prześnionej rewolucji
Ostatnia dekada w polskiej humanistyce była okresem szczególnym. W badaniach nad społeczeństwem, kulturą i historią XX wieku pojawiły się nowe sposoby myślenia o powojennej modernizacji, nowe ujęcia historii Zagłady i antysemityzmu, reinterpretacje dziedzictwa PRL, a także próby uchwycenia dziejów walk klasowych w ramach tzw. zwrotu ludowego – i poza nim. Te rozproszone wątki łączy wspólne pytanie o to, jak rozumieć przemiany polskiego społeczeństwa po II wojnie światowej oraz jak mówić o ich dziedzictwie w teraźniejszości. Nie jest przypadkiem, że ten intensywny moment intelektualny zbiegł się z publikacją książki Andrzeja Ledera Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historycznej (2014), która stała się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla refleksji nad powojenną historią Polski. Leder, łącząc narzędzia psychoanalizy z analizą procesów historycznych, zaproponował sposób myślenia o społeczeństwie, który w kolejnych latach był rozwijany, poddawany krytyce i reinterpretowany w wielu dziedzinach humanistyki i nauk społecznych. Przygotowywany numer „Kultury i społeczeństwa” chce wpisać się w tę szerszą debatę o pamięci, przemianach społecznych i narracjach nowoczesności w Polsce XX wieku. Inspiracją do jego powstania była konferencja, która odbyła się w grudniu 2024 roku w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN z okazji dziesięciolecia publikacji Prześnionej rewolucji – jednak celem numeru jest zaproszenie do znacznie szerszej dyskusji, przekraczającej ramy jednej książki. Zachęcamy do nadsyłania tekstów, które podejmują m.in.: * refleksję nad metodologicznymi i teoretycznymi sposobami badania polskiego społeczeństwa po 1939 roku, * analizy dotyczące pamięci, traumy, modernizacji i transformacji społecznych, * krytyczne odczytania Prześnionej rewolucji i jej wpływu na współczesną humanistykę, * propozycje nowych interpretacji procesów społecznych, politycznych i kulturowych w Polsce XX wieku. Zapraszamy badaczki i badaczy z różnych dziedzin – historii, socjologii, filozofii, antropologii, studiów kulturowych, literaturoznawstwa – do udziału w interdyscyplinarnej dyskusji o sposobach rozumienia polskiej nowoczesności. Teksty prosimy nadsyłać w języku polskim lub angielskim. Zasady przygotowania artykułów do publikacji w „Kulturze i społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions Gościnnymi redaktorami numeru są dr Barbara Barysz (IFiS PAN, barbara.barysz@ifispan.edu.pl) i dr Mikołaj Ratajczak (IFiS PAN, mikolaj.ratajczak@ifispan.edu.pl) Publikacja numeru planowana jest na marzec 2027 roku. Na zgłoszenia czekamy do końca maja 2026 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis NOWY TERMIN SKŁADANIA TEKSTÓW: 29.06.2026 R.
Aktualności: Rozstrzygnięcie IX edycji Konkursu im. Profesor Elżbiety Tarkowskiej
Kapituła IX Edycji Konkursu o nagrodę im. prof. Elżbiety Tarkowskiej w składzie: prof. dr hab. Jolanta Grotowska-Leder – przewodnicząca Kapituły, przedstawicielka Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, oraz członkowie: dr hab. Danuta Duch-Krzystoszek, prof. APS – przedstawicielka Instytutu Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, dr hab. Barbara Pasamonik, prof. APS – przedstawicielka Zespołu redakcyjnego kwartalnika „Kultura i Społeczeństwo” i dr Paulina Bunio-Mroczek – przedstawicielka Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego na posiedzeniu w dniu 9 października 2025 roku oceniła nadesłane prace i dokonała wyboru nagród. Z uwagi na wysoki poziom prac nadesłanych do IX edycji Konkursu Kapituła tej edycji przyznała także wyróżnienie. W Ogłoszeniu Przewodniczącej Kapituły czytamy: Nagrodę za „wyróżniającą się autorską pracę naukową z zakresu nauk społecznych o problemach ubóstwa lub wykluczenia społecznego” otrzymały: Agnieszka Golczyńska-Grondas i Małgorzata Potoczna za książkę pt. Archipelagi wielkomiejskiej biedy. Historia, metodologia, podstawowe ustalenia łódzkiego ośrodka badań nad ubóstwem, opublikowaną w 2024 w Wydawnictwie Uniwersytetu Łódzkiego. Monografia pt. "Archipelagi wielkomiejskiej biedy" jest unikalna. Jej treścią jest ewolucja i podsumowanie blisko 40-letniego dorobku badań nad wielkomiejską biedą łódzkiego ośrodka socjologicznego osadzone w szerokim, polskim kontekście rozwoju badań nad biedą przed i po transformacji systemowej. Ta imponująca summa ukazuje silny związek łódzkich i polskich badań nad biedą ze światowymi dokonaniami naukowymi w zakresie teoretycznych i metodologicznych inspiracji na przestrzeni czterech dekad. Temporalne ujęcie biedy, mapowanie enklaw miejskiej biedy, badania biograficzne to tylko niektóre z wielu praktyk badawczych łódzkiego ośrodka, który wyznaczał kierunki i standardy badań nad miejską biedą w Polsce. Cenne są także w książce przywołane aplikacyjne rezultaty badań m.in. w postaci programów kształcenia dla studentek i studentów pracy socjalnej i socjologii na Uniwersytecie Łódzkim oraz curriculów edukacyjnych przeznaczonych dla osób zatrudnionych w instytucjach i organizacjach pomocowych. Autorki monografii opisują w przystępny i zarazem zajmujący sposób ewolucję łódzkiego ośrodka/szkoły/kolektywu, wypracowywany konsensus/credo w teorii i praktyce badawczej. Odsłaniają metodologiczną kuchnię – doskonalony latami warsztat pracy i narzędzia badawcze, co sprawia, że książka jawi się jako unikalny na rynku przewodnik - źródło wiedzy, odniesień i inspiracji dla młodych badaczy wielowymiarowej problematyki biedy zaangażowanych w jej badanie. Na uwagę zasługuje przywołanie pojęcia `biedy` systematycznie rugowanego ze słownika dyskursu publicznego oraz pokazanie znaczącej roli prof. Elżbiety Tarkowskiej w formowaniu się badań nad biedą i odkrywaniu przez polskich badaczy kolejnych wymiarów zjawiska. Nagrodę za „wyróżniający się autorski artykuł naukowy z zakresu nauk społecznych o problemach ubóstwa lub wykluczenia społecznego” otrzymała: Ilona Gumowska-Grochot za artykuł „Bieda” – kulturem lubelski (na materiale gwarowym)” opublikowany w Rozprawach Komisji Językowej, nr 71, ŁTN, 2023r, ss. 23–39. Autorka artykułu podejmuje analizę `biedy` w perspektywie etnolingwistycznej i lingwistyczno-kulturowej. Przywołuje ona słowo `bieda` i czyni go kluczem, pozwalającym poznać życie i tożsamość zbiorową mieszkańców mieszkanek lubelskich wsi. Stosując warsztat językoznawczyni, badaczka dociera do mnogości znaczeń słowa `bieda` w polskich gwarach, szczególnie koncentrując się na gwarze Lubelszczyzny. W autorskiej refleksji znaczące jest nie tylko wydobycie i skupienie uwagi na tym słowie dowodząc jego istotności w analizach językowych, ale także uczynienie tego słowa desygnatem zjawiska społecznego stanowiącego zbiorowe doświadczenie zbiorowości określonej terytorialnie. Analiza `biedy` jako kolektywnego symbolu określającego tożsamość zbiorową mieszkańców regionu lubelskiego i opis zjawiska z wykorzystaniem różnych form językowych pozwoliło na poznanie ich sposobów komunikowania się i codziennego życia poprzez utrwalone w stosowanym przez nich języku nazywanie, wyrażanie i opis doświadczanych różnych sytuacji życiowych i przejawianych przez nich zachowań w codziennym funkcjonowaniu. Wyróżnienie w kategorii „autorska praca naukowa z zakresu nauk społecznych o problemach ubóstwa lub wykluczenia społecznego” otrzymali: Sławomir Kalinowski, Aleksandra Łuczak i Oskar Szczygieł za monografię pt. <a id="m_4955052893425805488OWAa83e93c8-0f3f-76fd-6646-384b0744f186" title="„Ubóstwo ubogich. Obszary deprywacji potrzeb beneficjentów pomocy społecznej”" href="https://www.irwirpan.waw.pl/1038/publications/ubostwo-ubogich-obszary-deprywacji-potrzeb-beneficjentow-pomocy-spolecznej" target="_blank" rel="noopener" data-saferedirecturl="https://www.google.com/url?q=https://www.irwirpan.waw.pl/1038/publications/ubostwo-ubogich-obszary-deprywacji-potrzeb-beneficjentow-pomocy-spolecznej&source=gmail&ust=1761687442261000&usg=AOvVaw2rmC456w8jUUn2Pjgf-BC4">Ubóstwo ubogich. Obszary deprywacji potrzeb beneficjentów pomocy społecznej, wydaną w 2024r przez IRWiR PAN i Wydawnictwo Naukowe Scholar. Wieloautorska monografia pt. "Ubóstwo ubogich. Obszary deprywacji potrzeb beneficjentów pomocy społecznej" jest kompendium wiedzy na temat biedy, ubóstwa i wykluczenia społecznego. Walorem opracowania jest uporządkowanie i aktualizacja refleksji teoretycznej i empirycznej nad współczesnym ubóstwem, głównie oficjalnym, poprzez wskazanie kluczowych perspektyw konceptualizacji, pomiaru i aplikacji wyników badań. Znaczące jest skupienie uwagi na wymiarze przestrzennym analizy zjawiska z wykorzystaniem podejścia regionalnego (badania dotyczyły województwa mazowieckiego) i porównawczego poprzez odniesienie uzyskanych wyników do sytuacji ogółem w kraju i w innych krajach europejskich. Na podkreślenia zasługują wybory badawcze autorów monografii nawiązujące do badań Patronki Konkursu: przyjęta perspektywa potrzeb wskazywanych przez osoby najbiedniejsze doświadczających ubóstwa, których nie są oni w stanie zaspokoić mimo dostępnych świadczeń i w szczególny sposób ujęta temporalność zjawiska. Zaproponowane nowatorskie, autorskie narzędzie pomiaru ubóstwa i wykluczenia społecznego, nazwane barometrem ubóstwa i wykluczenia społecznego, pozwala na prospektywne podejście do problemu biedy poprzez identyfikowanie obszarów, grup społecznych lub jednostek najbardziej narażonych na problemy materialne, których ujawnienie umożliwia szybsze reagowanie na sytuacje kryzysowe i skuteczniejsze przeciwdziałanie ubóstwu. Prof. dr hab. Jolanta Grotowska-Leder Przewodnicząca Kapituły Warszawa, 17 października 2025 roku
Aktualności: CfP: Ukraińskie społeczności w Polsce. Relacje i dyskursy
Polska jest domem dla różnych społeczności ukraińskich. Jej specyfiką, także na tle innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej, jest to, że licznie przybywający, zwłaszcza po 2014 r. migranci i migrantki z Ukrainy, spotykają tu przedstawicieli i przedstawicielki autochtonicznej ukraińskiej mniejszości narodowej o niemigracyjnym pochodzeniu. Z kolei po 24 lutego 2024 r. w Polsce znalazły się osoby migrujące z powodu wojny w Ukrainie – trzeci ukraiński zbiorowy aktor, na rzecz którego nastąpiła bezprecedensowa mobilizacja środowisk ukraińskich i którego obecność w istotny sposób przemodelowała ilościowe i symboliczne relacje pomiędzy ukraińską mniejszością narodową, obywatelami i obywatelkami Ukrainy przybyłymi przed 2022 r. oraz całym polskim społeczeństwem. Ponadto, o ile wcześniejsza migracja z Ukrainy do Polski miała w dużym stopniu cyrkulacyjny charakter związany z pracą czasową, o tyle obecnie coraz więcej osób decyduje się pozostać w Polsce na stałe. W tym kontekście pojawiły się nowe, nieznane dotąd wyzwania zarówno w sferze pragmatycznej, jak i symbolicznej. Relacje między przedstawicielami i przedstawicielkami różnych społeczności ukraińskich w Polsce opierają się na różnych osiach różnicowania, wytyczania granic, ale i budowania wspólnoty. Warunkowane są także przez mechanizmy włączania i wyłączania oraz ramy migrantycyzacji i ekskluzywizacji osób mobilnych stosowane przez aparat państwowy i obecne w dyskursach publicznych. Przedstawiciele i przedstawicielki tych społeczności uczestniczą w różnych relacjach władzy i podlegają praktykom urasowienia, klasizmu, seksizmu itp., mają także zróżnicowany dostęp do zasobów symbolicznych, politycznych i ekonomicznych, wynikający z odmiennych uprawnień i różnych pozycjonalności w społeczeństwie. Zapraszamy autorki i autorów do przesyłania artykułów, które odnoszą się do społeczności ukraińskich w Polsce, ich wzajemnych relacji i wspólnych bądź odrębnych dyskursów na ich temat i wytwarzanych przez nie. Zachęcamy zwłaszcza do poruszenia problemów takich jak: * Zróżnicowanie postaw, identyfikacji i interesów w obrębie społeczności ukraińskich w Polsce oraz ich wpływ na wzajemne relacje, współpracę i konflikty. * Rola osób o mieszanej lub nie wyłącznie ukraińskiej identyfikacji narodowej/etnicznej (np. Tatarzy, Romowie, Polacy) w życiu społecznym społeczności ukraińskich w Polsce. * Grupy szczególnie narażone na wykluczenie w społecznościach ukraińskich w Polsce (np. kobiety samotnie wychowujące dzieci i rodziny wielodzietne, osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, osoby LGBTQ+) i strategie przeciwdziałania marginalizacji). * Formy mobilizacji i samoorganizacji różnych środowisk ukraińskich w Polsce w obliczu pełnowymiarowej wojny. * Nierówności klasowe i sytuacja ekonomiczna społeczności ukraińskich w Polsce oraz ich konsekwencje dla integracji społecznej (dostęp do rynku pracy, usług publicznych itp.; różnice pomiędzy uprawnieniami wynikającymi z różnych statusów pobytowych; wyzwania integracyjne). * Relacje społeczności ukraińskich z instytucjami państwa polskiego – wpływ dostępu do edukacji, ochrony zdrowia, kultury czy opieki społecznej na procesy inkluzji i ekskluzji. * Zaangażowanie społeczności ukraińskich w życie publiczne i polityczne w Polsce – formy uczestnictwa, bariery i strategie reprezentacji. * Wpływ społeczności ukraińskich w Polsce na relacje polsko-ukraińskie. * Dyskursy publiczne o Ukraińcach i Ukrainkach w Polsce – ich rola w kształtowaniu postaw wobec tych społeczności oraz wewnętrznych relacji w ich obrębie. * Dyskursy wytwarzane przez społeczności ukraińskie w Polsce – ich znaczenie m.in. dla kształtowania tożsamości zbiorowych i mobilizacji. * Ukraińska mniejszość narodowa w Polsce (w 20 lat po przyjęciu Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym): relacje z Polakami i osobami miigrującymi z Ukrainy. Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions Redaktorami gościnnymi zeszytu są dr hab. Patrycja Trzeszczyńska, prof. UJ (patrycja.trzeszczynska@uj.edu.pl), dr Grzegorz Demel (grzegorz.demel@gmail.com) i dr Ignacy Jóźwiak (i.jozwiak@uw.edu.pl). Publikacja zeszytu planowana jest na grudzień 2026 roku. Na artykuły czekamy do 28 lutego 2026 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis
Informacje: IX edycja Konkursu im. Profesor Elżbiety Tarkowskiej
Instytut Filozofii i Socjologii APS, Instytut Studiów Politycznych PAN - wydawca Kwartalnika „Kultura i Społeczeństwo” oraz Polskie Towarzystwo Socjologiczne zapraszają do udziału w IX Edycji Konkursu o nagrodę im. Profesor Elżbiety Tarkowskiej. Nagrodzone zostaną prace o szczególnym znaczeniu dla kształtowania w Polsce debaty naukowej i publicznej o ubóstwie i wykluczeniu społecznym, wyróżniające się wysokim poziomem merytorycznym, a jednocześnie „współczynnikiem humanistycznym” - zgodnie z podejściem wyłożonym w książce pod red. Elżbiety Tarkowskiej pt. “Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce”. Nagrody w IX edycji są przyznawane w dwóch kategoriach: 1) recenzowana autorska (współautorska) monografia naukowa z zakresu nauk społecznych i humanistycznych o problemach ubóstwa lub wykluczenia społecznego, opublikowana w 2024 roku lub w 2023 roku (nagroda pieniężna 4000 zł). 2) recenzowany artykuł w czasopiśmie naukowym albo rozdział w recenzowanej monografii zbiorowej z zakresu nauk społecznych i humanistycznych o problemach ubóstwa lub wykluczenia społecznego, opublikowany w 2024 roku lub w 2023 roku (nagroda pieniężna 1000 zł). W każdej z powyższych kategorii przyznaje się jedną nagrodę. Obsługę Konkursu zapewnia Polskie Towarzystwo Socjologiczne, które realizuje procedurę konkursową, koordynuje prace Kapituły Konkursu oraz prowadzi sekretariat Konkursu. Informacje na temat Konkursu można uzyskać, pisząc na adres e-mail: konkurstarkowskiej@pts.org.pl Informacja o dotychczas przyznanych nagrodach w konkursie znajduje się tutaj. Zgłaszanie prac do konkursu Przed zgłoszeniem pracy do Konkursu należy zapoznać się z Regulaminem IX Edycji Konkursu. Pracę konkursową wraz z podpisanym odpowiednim formularzem zgłoszeniowym należy przesłać na adres konkurstarkowskiej@pts.org.pl do 22 września 2025 r. do godz. 23:59:59. Wspomniany "odpowiedni formularz", to: załącznik nr 1, wypełnia go autor/ka, gdy zgłasza samodzielnie pracę do Konkursu lub załącznik nr 2, wypełniają go: osoba zgłaszająca pracę do Konkursu i autor/ka pracy. Laureaci Konkursu zostaną wyłonieni przez Kapitułę IX Edycji Konkursu powołaną przez Organizatorów Konkursu. Wręczenie nagrody odbędzie się w czasie obchodów Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym, przypadającego 17 października.
Aktualności: CfP: Metoda biograficzna w naukach społecznych... - przedłużamy nabór tekstów
Zapraszamy do składania tekstów za pośrednictwem naszej strony! Na artykuły czekamy do 18 czerwca 2025 r.
Aktualności: CfP Nowe wrażliwości antropologii
W antropologii uważność jest jedną z kluczowych cech pozwalających na uprawianie tej dyscypliny. Antropolożki i antropolodzy wsłuchują się stale w tętno życia społecznego i czujnie wypatrują jego nowych form i znaczeń. Zmieniają się wrażliwości teorii antropologicznych, ich soczewka przekształca się i zaczyna wyłapywać te aspekty rzeczywistości, które wcześniej były niewidzialne albo postrzegane jako nieistotne. Przemiany wrażliwości zachodzą w zakresie metodologii badań antropologicznych. Nowe wrażliwości antropologii płyną także z jej otwartości na szeroko pojęte polityczne transformacje wiążące się z dekolonizacją czy kryzysami społecznymi. W wyniku tych przemian, np. na skutek zmieniającej się roli roślin i zwierząt w domenach pracy i czasu wolnego, w przestrzeniach prywatnych i publicznych - antropologia otwiera nowe pola badawcze, takie jak relacje ze światem więcej-niż-ludzkim; stawia pytania o to, jakie metody pozwalają włączyć nowe podmioty do badań etnograficznych, jakie są sposoby ich (re)prezentacji w tekstach. Innym przykładem może być wzrost udziału wiedzy eksperckiej w życiu jednostki. W odpowiedzi na te procesy powstawać mogą antropologiczne interpretacje wiedzy i praktyk medycznych, psychoterapeutycznych, kultury terapeutycznej czy też procesów biurokratycznych, związanych z tworzeniem i życiem dokumentów lub danych. Kolejnym przykładem jest powrót zainteresowania materialnością czy wyłonienie się infrastruktury jako przedmiotu badań antropologicznych. Wrażliwość antropologii to także jej mit założycielski. George W. Stocking Jr. widzi w romantycznej wrażliwości nieodłączną i stałą cechę dyscypliny (“Romantic Motives: Essays on Anthropological Sensibility”, 1989). Natomiast re-interpretacje tego mitu rodzą nowe wrażliwości - zarówno antropologiczne, jak i społeczno-polityczne (na przykład: Bhrigupati Singh, “A Decolonial Birth of Anthropology”, American Ethnologist, 2023, oraz “Ukraińskie pejzaże: Rekonstrukcje. Wojna. Sztuka. Dekolonizacja”, numer specjalny czasopisma Konteksty, 2023). Inspiracje do myślenia o nowych wrażliwościach antropologii przynosi także praca przypominania, przywracania i widzenia na nowo doświadczenia poprzednich pokoleń badaczy. Między innymi, dla kształtowania się wrażliwości polskiej antropologii społecznej istotne są postacie i prace Aldony Jawłowskiej i Elżbiety Tarkowskiej. Zajmowały się one problematyką, która była ówcześnie nośna, była “znakiem czasów”. Jednocześnie w ich dorobku znajdywały się wątki, które nie były od razu uznane za istotne, a do dostrzeżenia których przyczyniła się właśnie ich wrażliwość antropologiczna. Zapraszamy autorki i autorów do przesyłania propozycji artykułów, które odnoszą się do kategorii wrażliwości i dążą do konceptualizacji i analizy tego, jakie znaczenia mogą mieć “nowe wrażliwości antropologii” w przypadku ich materiałów empirycznych i poszukiwań teoretycznych. Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions Redaktorką gościnną zeszytu jest dr hab. Anna Horolets, prof. UW (a.horolets@uw.edu.pl). Publikacja zeszytu planowana jest na czerwiec 2026 roku. Na zgłoszenia czekamy do końca sierpnia 2025 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis
Informacje: CfP Metoda biograficzna w naukach społecznych. Trendy i kontrowersje
Numer tematyczny „Kultury i Społeczeństwa” pod tytułem „Metoda biograficzna w naukach społecznych. Trendy i kontrowersje” jest odpowiedzią na toczące się w środowisku badaczy dokumentów osobistych dyskusje dotyczące rozumienia podstaw epistemologiczo-ontologicznych, podejść teoretycznych, twórczych przeobrażeń technik zbierania danych i narzędzi analitycznych, ale też kwestii etycznych. Szczególnie w odniesieniu do problemów i zjawisk społecznych związanych z doświadczeniami wojny, pandemii, niestabilności na rynku pracy, problemów psychicznych, zaangażowania w świat twórczości internetowej, aktywizmu społecznego, ale też zmiany sposobu tworzenia opowieści o własnym życiu, kwestie te wymagają utrwalenia w formie publikacji na łamach czasopisma socjologicznego. Pojawiające się w różnych projektach badawczych propozycje wykorzystania zarówno materiałów zastanych w formie listów, pamiętników, (video)blogów czy dzienników, jak i wywołanych, takich jak wywiady (auto)biograficzne, także te prowadzone w formule oral history, w wielu przypadkach domagają się nowych, twórczych sposobów odczytania metody oraz stojącej za nią aparatury analitycznej. Należy na nie spojrzeć nie tylko z entuzjazmem towarzyszącym interdyscyplinarności: łączeniu różnych orientacji, technik, czy sposobów interpretacji, ale też z poważnym i pogłębionym krytycznym namysłem. Metoda biograficzna, jak żadne inne podejście, koncentruje się na indywidualnym doświadczeniu ludzi. Ich historie życia, jak pokazują kolekcje gromadzone w ramach wielu projektów badawczych, osadzone są w coraz bardziej dynamicznie i gwałtownie zmieniającym się kontekście społecznym, kulturowym, politycznym i ekonomicznym. Polskie społeczeństwo, podobnie jak resztę świata, coraz mocniej dotykają nakładające się i współgrające ze sobą kryzysy: ekologiczny, pandemiczny i wojenny, a także – w sposób szczególny – kryzysy humanitarne związane z rosnącymi ruchami migracyjnymi, cykliczne kryzysy gospodarki kapitalistycznej (kryzys finansowy po 2008 roku czy obecny kryzys inflacyjny). Wspomnianym zjawiskom towarzyszy korozja demokratycznych systemów politycznych skutkująca rosnącym napięciem społecznym, wzrostem poparcia dla ugrupowań populistycznych, ultranacjonalistycznych czy długoletnim kryzysem sektora usług publicznych. W epoce wielokryzysu wiedza na temat tego, jak jednostka i zbiorowości radzą sobie z nawarstwiającą się atmosferą zagrożenia i niepewności wydaje się szczególnie istotna. Równie istotnym pytaniem badawczym staje się, na ile problemy obecne w dyskursach publicznych znajdują się w obszarze realnego doświadczania badanych oraz w jaki sposób materiały biograficzne pozwalają na odtworzenie i interpretację procesów społecznych w skali makro. Do publikacji pragniemy zaprosić autorów, których zainteresowania obejmują następujące obszary i wątki: status i granice teorii i badań biograficznych; metodologiczne aspekty wykorzystania perspektywy biograficznej w naukach społecznych; empiryczne wykorzystania metod biograficznych w naukach społecznych; kontrowersje wokół wykorzystania metod biograficznych; aspekty etyczne badań biograficznych; metody biograficzne jako narzędzie badawcze w dobie nakładających się kryzysów; krytyczny namysł nad ontologicznym i epistemicznym statusem badań biograficznych. Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions Redaktorami gościnnymi zeszytu są dr hab. Agnieszka Golczyńska-Grondas, prof. UŁ (agnieszka.grondas@uni.lodz.pl) oraz dr hab. Katarzyna Waniek (katarzyna.waniek@uni.lodz.pl) z Uniwersytetu Łódzkiego. Publikacja zeszytu planowana jest na marzec 2026 roku. Na zgłoszenia czekamy do końca maja 2025 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis
Aktualności: Ogłoszenie Nagród naukowych w VIII edycji Konkursu im. Profesor Elżbiety Tarkowskiej
Kapituła VIII Edycji Konkursu o nagrodę im. prof. Elżbiety Tarkowskiej w składzie: prof. dr hab. Jolanta Grotowska-Leder – przewodnicząca Kapituły, przedstawicielka Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, oraz członkowie: dr hab. Danuta Duch-Krzystoszek, prof. APS – przedstawicielka Instytutu Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, dr hab. Barbara Pasamonik, prof. APS – przedstawicielka Zespołu redakcyjnego kwartalnika „Kultura i Społeczeństwo”, dr hab. Agnieszka Golczyńska-Grondas, prof. UŁ – przedstawicielka Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego oraz dr Alek Tarkowski na posiedzeniu w dniu 7 października 2024 roku oceniła nadesłane prace i dokonała wyboru nagrody. Z uwagi na wysoki poziom prac nadesłanych do VIII edycji Konkursu Kapituła tej edycji przyznała dodatkowe dwa wyróżnienia. Nagrodę za wyróżniającą się autorską pracę naukową z zakresu nauk społecznych o problemach ubóstwa i wynikającego z niego wykluczenia otrzymała Magdalena Chułek za książkę pt. Jak wytwarzany jest slums? Studium przypadku mieszkańców Kibery i Korogocho w Nairobi, opublikowaną w 2023 w Toruniu przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Książka „Jak wytwarzany jest slums? Studium przypadku mieszkańców Kibery i Korogocho w Nairobi” – to nowe spojrzenie na procesy, zjawiska, problemy społeczne leżące u podstaw powstawania „neihbourhoods of relegation”, ich rozwoju i funkcjonowania. Książka jest rezultatem pogłębionych długotrwałych badań terenowych w Kenii realizowanych metodą obserwacji uczestniczącej. Jest to propozycja antropologicznego ujęcia fenomenu slumsów łącząca teorię z praktyką etnograficzną. To przyjęcie perspektywy rozumiejącej i współczującej, to głębokie „zanurzenie się” w analizowany świat, przepracowanie stereotypów i mitów dotyczących slumsów oraz ukazanie zarówno specyficznych cech slumsów afrykańskich, jak i uniwersalnych doświadczeń życia w ubóstwie skoncentrowanym. Interesujące są rozważania autorki o charakterze etycznym, także wątek demaskatorski wobec działań podejmowanych przez wielkie organizacje świadczące pomoc. Reasumując, książka stanowi nowatorskie opracowanie objaśniające dogłębnie złożoną rzeczywistość slumsu oraz destygmatyzuje, przynajmniej w części, jego mieszkańców. Wyróżnienia otrzymali: Damian Szymczak za monografię pt. Rozwój i upadek PGR-ów w świetle koncepcji Amartyi Kumara Sena. Przykład województwa zachodniopomorskiego, wydaną w 2023 r. przez Wydawnictwo Naukowe Scholar. W monografii Autor przypomina o zapomnianych już aspektach początków polskiej transformacji. Przedstawia losy Państwowych Gospodarstw Rolnych, których pracownicy stali się jednymi z przegranych wielkich przemian społeczno-gospodarczych lat 90. XX w. Prekursorką badań tej zbiorowości była Profesor Elżbieta Tarkowska. Perspektywa, z jakiej Autor przygląda się historii PGR-ów jest wielowymiarowa – opisy i analizy osadzone są w ustaleniach ekonomii, socjologii, polityki społecznej i historii. Ramy analiz stanowi oryginalna perspektywa teoretyczna – holistyczna teoria zdolności laureata Nagrody Nobla z 1994r Amartyi Kumara Sena. Zastosowana teoria stawiająca w centrum zainteresowania zwykłych ludzi i uwrażliwiająca na los drugiego człowieka, pozwoliła Autorowi śledzić przekształcenia PGR-ów ukazując złożone losy ich pracowników i ich rodzin. Walorem opracowania jest także popularyzacja teorii Amartyi Kumara Sena i bogata kwerenda interdyscyplinarnych prac dotyczących problematyki PGR-ów. Adam Ploszka za artykuł naukowy pt. Status społeczno-ekonomiczny jednostki jako niedopuszczalne kryterium różnicowania sytuacji prawnej jednostki, opublikowany w 2023 r w czasopiśmie Państwo i Prawo nr 2. W wyróżnionym artykule Adam Ploszka podejmuje niezwykle ważną, a niedostatecznie badawczo rozpoznaną i problematyzowaną, kwestię ochrony prawnej jednostki doświadczającej dyskryminacji ze względu na status społeczno-ekonomiczny w polskim porządku prawnym. Rozważania Autora są nowatorskie nie traktują bowiem o gwarantowanych konstytucyjnie prawach socjalnych i ekonomicznych, stanowiących zabezpieczenie praw i wolności osób ubogich i wykluczonych, lecz dotyczą gwarancji ich praw i wolności osobistych w sytuacji ich dyskryminacji tych grup ze względu na ich status społeczno-ekonomiczny. Autor analizując interpretacje Trybunału Konstytucyjnego odnoszące się do klauzuli o niedyskryminacji w Konstytucji RP oraz ustawowe regulacje zakazu dyskryminacji w prawie polskim dowodzi, że status społeczno-ekonomiczny jednostki powinien być, a nie jest dostatecznie uznany za niedopuszczalną podstawę dyskryminacji w polskim systemie prawnym. Prof. dr hab. Jolanta Grotowska-Leder Przewodnicząca Kapituły Warszawa, 17 października 2024 roku
Aktualności: CfP Granice symboliczne w komunikacji społecznej
Granice symboliczne różnią się znacząco od granic natury mechanicznej czy fizycznej (chociaż czasami mogą z nich wynikać) - są determinowane przez kulturę i tworzone przez konkretne grupy ludzi. Granice symboliczne przybierają postać społecznych zakazów i przyzwoleń, praktyk wartościowania i pozbawiania wartości, wykluczania i włączania jednostek i grup. Tworzą i podtrzymują życie społeczeństw zróżnicowanych pod względem wieku, klasy społecznej, rasy, pochodzenia etnicznego, wykształcenia czy narodowości. Chcielibyśmy zgromadzić badania na temat różnych powiązań między granicami symbolicznymi a tymi różnicami społecznymi. Z jednej strony bowiem, różnicom tym towarzyszy odpowiadający im wymiar symboliczny. Ludzie stawiają lub znoszą granice symboliczne właśnie dlatego, że różnią się np. klasowo lub etnicznie. Z drugiej zaś strony, komunikacja społeczna odgrywa istotną rolę w powstawaniu i reprodukcji zróżnicowania społecznego. Nie bez powodu doniosłymi zagadnieniami w badaniach nad komunikowaniem są np. dyskursy rasistowskie czy klasizm. Komunikacja społeczna może więc być analizowana zarówno jako środek, jak i skutek władzy kreującej nierówności lub spłaszczające hierarchie. Ze względu na powszechne występowanie systemów klasyfikacji symbolicznej problematyka granic symbolicznych należy do kanonu nauk społecznych. Między klasykami socjologii, antropologii, historii czy psychologii społecznej a tymi naukami w fazie współczesnej istnieje już istotna tradycja badań nad tym fenomenem. W codziennych praktykach – indywidualnych i zbiorowych – jedne granice są wznoszone, a inne zacierane; jedne są wyjaskrawiane, by jednocześnie zanegować inne. Praktyki te są obecne zarówno w życiu instytucjonalnym (szkołach, przedsiębiorstwach, mediach czy ośrodkach życia obywatelskiego), jak i w sferze prywatnej. Dzisiejsza debata publiczna oraz demokratyzacja dostępu do możliwości publicznego zabierania głosu stanowią szczególnie interesujące pole badań nad granicami symbolicznymi. Równie istotna jest komunikacja odbywająca się poza obiegiem medialnym, czyli ta, która warunkuje nieformalne kontakty społeczne. Komunikacja za pośrednictwem mediów cyfrowych i społecznościowych, rozgrywająca się często na linii dzielącej medialną jawność i relacje prywatne, stała się szczególnie istotnym polem badawczym do stawiania pytań o dynamikę granic symbolicznych. Zachęcamy do zgłaszania artykułów nawiązujących do poniższych tematów, choć ich lista nie wyczerpuje interesującej nas problematyki: relacje między granicami symbolicznymi a granicami społecznymi innych typów, praktyki ustanawiania lub zacierania granic symbolicznych w komunikowaniu społecznym, granice symboliczne w różnych odmianach komunikowania (retoryce publicznej, dyskursie eksperckim, interakcjach codziennych), granice symboliczne w życiu społecznym a ich osobiste doświadczanie i rekonstruowanie (np. w rozmowach, wywiadach, narracjach), zmiany w komunikacji publicznej i prywatnej zachodzące pod wpływem nowych granic symbolicznych, filozoficzne i teoretyczne podstawy badań nad granicami symbolicznymi, granice symboliczne między różnymi nurtami badawczymi w badaniach nad komunikowaniem, zagrożenia i ryzyka związane z przesuwaniem i wytwarzaniem granic symbolicznych w życiu społecznym, historyczne przemiany granic symbolicznych: uwarunkowania, blokady i szanse. Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis/about/submissions Redaktorami gościnnymi zeszytu są dr Jerzy Stachowiak (Uniwersytet Łódzki, jerzy.stachowiak@uni.lodz.pl) oraz dr Adam Konopka (Uniwersytet Gdański, adam.konopka@ug.edu.pl). Numer powstaje we współpracy z Sekcją Badań Komunikacji Społecznej PTS https://www.facebook.com/sbkspts. Publikacja zeszytu planowana jest na drugą połowę 2025 roku. Na zgłoszenia czekamy do końca lutego 2025 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: http://www.kulturaispoleczenstwo.pl
Aktualności: CfP Studia nad dzieciństwem - przedłużamy nabór tekstów
W studiach nad dzieciństwem (childhood studies) centralną kategorią teoretycznych i empirycznych poszukiwań jest dziecko jako sprawczy aktor społeczny. Gdy w formatywnym okresie jego rozwoju oczywistość i waga dziecięcej sprawczości traktowane były bezdyskusyjnie to wraz z nadejściem tzw. nowej fali studiów nad dzieciństwem (Ryan 2012), stały się one raczej punktami wyjścia do krytycznego namysłu nad logiką, warunkami, znaczeniami i konsekwencjami podmiotowości dzieci oraz dziecięcej perspektywy. Namysłu inspirowanego, między innymi, zwrotem ontologicznym w studiach nad dzieciństwem (Spyrou 2018), nieesencjalistycznymi ujęciami sprawczości czy słownikiem complexity studies. Studia nad dzieciństwem są formą zobowiązania, rodzajem publicznej nauki społecznej. Mają na celu nie tylko rozwijanie gęstej, interdyscyplinarnej wiedzy na temat społecznej pozycji dzieci, ich relacji i doświadczeń, sposobów konceptualizowania dzieciństwa i ich konsekwencji, ale także zaangażowanie w działanie na rzecz zwiększenia obecności dzieci jako społecznych aktorów w dyskursie publicznym i naukowym, uwypuklenia wagi dziecięcych perspektyw i praw w całej ich złożoności. W proponowanym numerze chcemy przyjrzeć się temu, jak idea studiów nad dzieciństwem rezonuje w praktyce badawczej (np. jak wymusza/umożliwia renegocjowanie ról badacza i badanego, jakie wyzwania etyczne stawia przed badaczkami i badaczami ramy studiów nad dzieciństwem, jaki status badaczki i badacze nadają perspektywie dziecięcej i możliwości dotarcia do niej w toku badań, jakie potencjały i ograniczenia metodologiczne wiążą się z uwzględnieniem tego podejścia naukowego); jak wspiera eksplorację różnych obszarów obecności dzieci (l.mn.) i dziecka (l.poj.) oraz przestrzeni wytwarzania wiedzy o dzieciństwie jako społecznym fenomenie. Chcemy zobaczyć, jak styki między childhood studies i innymi obszarami produkowania społecznej wiedzy generują nowe rozumienia i krytyczne reinterpretacje kluczowych dla studiów nad dzieciństwem pojęć, takich jak sprawczość, podmiotowość i partycypacja. Zależy nam też na przyjrzeniu się jak ta perspektywa naukowa rezonuje z innymi podejściami i/lub dyscyplinami. Zapraszamy do nadsyłania tekstów skupionych wokół następujących obszarów: styki studiów nad dzieciństwem z innymi obszarami badawczymi, polami, dyscyplinami (np. disability studies, geografia społeczna, queer studies, gender studies, studia kulturowe, posthumanizm etc.); rekompozycje i nowe ujęcia kluczowych pojęć studiów nad dzieciństwem: sprawczość, partycypacja, podmiotowość, głos; teoria i praktyka badań z udziałem dzieci oraz metodologiczne i teoretyczne inspiracje w studiach nad dzieciństwem oraz potencjały i ograniczenia perspektywy childhood studies w badaniu dzieciństw/a; studia nad dzieciństwem jako forma socjologii publicznej/nauki zaangażowanej: dylematy zaangażowania i relacjonowania/ujawniania dziecięcych perspektyw w praktyce badawczej; kłopotliwe lokalizacje dzieciństwa (dzieci w kryzysie bezdomności, oddolne ruchy obywatelskie młodych osób, dzieciństwo w kontekście tożsamości płciowej i orientacji psychoseksualnej etc.). Redaktorkami numeru (planowanego jako nr 1/25) są: Aleksandra Zalewska-Królak (Uniwersytet Warszawski) aleksandra.zalewska@uw.edu.pl Maja Brzozowska-Brywczyńska (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) maja.brzozowska-brywczynska@amu.edu.pl Prosimy o przygotowanie tekstów zgodnie z wymogami edytorskimi, dostępnymi na stronie: http://www.kulturaispoleczenstwo.pl/ Nowy termin składania tekstów: 8 lipca 2024
Aktualności: CfP Socjologia grup wrażliwych. Wokół pojęcia „vulnerability”
W zapowiadanym numerze proponujemy podjęcie następujących problemów: - Jakie są główne wymiary i aspekty „vulnerability”? Jakie wyzwania stoją przed tłumaczami pojęcia „vulnerability” – podatności na dyskryminację, kruchości, wrażliwości na zagrożenia? - Jakie metody badawcze najlepiej służą badaniu podatności na dyskryminację i zagrożenia? - Jak zmieniały się sposoby definiowania i rozumienia „vulnerability”? - Jakie grupy społeczne mogą być badane przez pryzmat pojęcia podatności na dyskryminację i zagrożenia? Jakie są pożytki ze stosowania pojęcia w odniesieniu do migrantów, osób chorych i niepełnosprawnych, mniejszości? - Jak perspektywa podatności na dyskryminację i zagrożenia może być zastosowana poza socjologią: w naukach politycznych, antropologii, psychologii, ekonomii? Jaki potencjał daje to pojęcie w badaniach interdyscyplinarnych? - Jak zjawisko podatności na dyskryminację i zagrożenia demonstruje się w poszczególnych studiach przypadków? Zapraszamy zarówno prace oparte na badaniach empirycznych, jak i analizy teoretyczne. W numerze specjalnym zwracamy też uwagę na pojęcia pokrewne i ich relacje z koncepcją podatności na dyskryminację i zagrożenia. Zwraca uwagę zwłaszcza pojęcie intersekcjonalności. Dotyczy ona tego, w jaki sposób na sytuację społeczną jednostki wpływa współistnienie różnych wymiarów pozycji społecznej, takich jak przynależność do mniejszości, niepełnosprawność czy niepewność statusu prawnego. Połączenie różnych cech, które prowadzą do potencjalnej marginalizacji, może wywołać nowe formy dyskryminacji. Intersekcjonalność jest również wyzwaniem badawczym: wymaga łączenia różnych metod, wrażliwości etycznej i umiejętności analitycznych. Indywidualne narracje dotyczące osobistych doświadczeń i trajektorii życiowych mogą ujawnić nowe wymiary koncepcji „vulnerability” i intersekcjonalności. Z drugiej strony, narracje publiczne (dyskursy polityczne i medialne) mogą pokazać nowe wzorce rozumienia i reagowania na podatność na dyskryminację i zagrożenia na poziomie instytucjonalnym. W ciągu ostatnich kilku lat Europa była świadkiem różnych kryzysów, które wpłynęły na wiele aspektów życia społecznego, w tym na grupy społeczne uznane za nieuprzywilejowane: kryzys migracyjny 2015 roku, pandemia Covid-19, wybuch pełnoskalowej wojny w Ukrainie czy kryzysy na granicach Unii Europejskiej. Rządy i instytucje państw przyjmujących musiały podjąć decyzje, które ich zdaniem były odpowiedzią na zaistniałe kryzysy. Rozwój pojęcia „vulnerability”, który nastąpił w dobie badaniach skoncentrowanych na przyczynach i społecznych konsekwencjach kryzysów, otwiera nowe możliwości analizy i interpretacji zjawisk społecznych. Język artykułów: polski lub angielski Termin składania tekstów: 30 września 2024 Redaktorki numeru: Katarzyna Andrejuk (Instytut Filozofii i Socjologii PAN, katarzyna.andrejuk@ifispan.edu.pl) i Monika Nowicka (Collegium Civitas, monika.nowicka@civitas.edu.pl) Numer powstaje we współpracy z Sekcją Socjologii Migracji Polskiego Towarzystwa Socjologicznego
Aktualności: CfP Troska o dobrostan: znaczenia, strategie i konteksty
Pojęcie dobrostanu coraz częściej jest obecne w refleksji teoretycznej i praktyce społecznej. Może być rozumiane jako element pojęcia zdrowia, idea stymulująca aktywność aktorów społecznych oraz jako narzędzie opisu kondycji społeczeństwa. Dobrostan stanowiący element pojęcia zdrowia kieruje uwagę ku jego „pozytywnym” aspektom, innym niż choroby, dysfunkcje czy dolegliwości tradycyjnie stanowiące przedmiot medycyny. Dobrostan w ujęciu subiektywnym sprowadza się do kwestii samopoczucia, akcentuje introspekcyjne aspekty oraz podmiotowość pacjenta, nierzadko marginalizowaną w praktyce medycznej. Kondycja społeczeństw, jej poprawa lub pogarszanie się, może być opisywana za pomocą wskaźników dobrostanu jednostek, takich jak samoocena zdrowia, zadowolenie z życia czy długość życia. Z punktu widzenia jednostki przyczynami pogorszenia dobrostanu mogą być choroby, szczególnie te, które powodują trudności w codziennym funkcjonowaniu, stres związany z naturalnymi procesami biologicznymi (np. starzenie organizmu, poród) czy wydarzeniami życiowymi, różnorodne problemy związane z funkcjonowaniem w mikrostrukturach (np. rodzinie, grupie zawodowej) i korzystaniem z instytucji medycznych (np. ich dysfunkcjonalność) oraz będące skutkiem zachodzących w otoczeniu społecznym procesów czy gwałtownych zmian (wzrost nierówności społecznych, presja konsumpcji, bezrobocie, migracje, pandemia COVID-19). Niewątpliwie, w procesie budowania i podtrzymania dobrostanu jednostek szczególną rolę odgrywają takie czynniki, jak wsparcie społeczne, solidarność społeczna czy zaufanie. Idea dobrostanu, pojmowanego szerzej niż w klasycznej definicji zdrowia, przeniknęła do świadomości społecznej, stymulując osobiste dążenia do samorozwoju, harmonii, spełnienia czy szczęścia, co z kolei przyczynia się do rozwoju „przemysłu wellbeingu”, ale także do wdrażania strategii i programów „wellbeingu” w różnych instytucjach, np. zakładach pracy. Praktyki te stały się również elementem stylu życia, zwłaszcza klasy średniej. „Wellbeing” traktować można zatem jako fenomen kulturowy, a także ekonomiczno-polityczny, który kształtuje sposoby myślenia i działania nie tylko będące wyrazem troski o siebie, ale również oparte na charakterystycznych dla późnego kapitalizmu zasadach ekonomii zysku. W kolejnym numerze czasopisma „Kultura i Społeczeństwo” zapraszamy do podjęcia refleksji między innymi nad: znaczeniem pojęcia dobrostanu, w tym nad jego wskaźnikami, ich ewolucją oraz praktycznym zastosowaniem; zróżnicowaniem życiowego dobrostanu, w tym pod względem klasowym, płciowym, pokoleniowym; społecznymi zmianami i wydarzeniami, takimi jak wzrost nierówności, presja konsumpcji, bezrobocie, pandemia, migracje, które wpływają na dobrostan jednostki i społeczeństwa jako całości; znaczeniem wsparcia, solidarności społecznej oraz zaufania w budowaniu i utrzymaniu dobrostanu jednostek i grup; skutecznością strategii i programów wsparcia dobrostanu w miejscu pracy, szkole czy innych instytucjach społecznych; „wellbeingowymi” praktykami, biznesem oraz dyskursem w kontekście współczesnego kapitalizmu. Prosimy o przygotowanie tekstów zgodnie z wymogami edytorskimi przedstawionymi na stronie: http://www.kulturaispoleczenstwo.pl/ i ich przesłanie na platformę: http://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions Termin składania tekstów: 15 kwietnia 2024 r. Numer powstaje we współpracy z Sekcją Socjologii Zdrowia i Medycyny Polskiego Towarzystwa Socjologicznego Z wyrazami szacunku, dr n. społ. Agnieszka Borowiec dr hab. n. społ. Małgorzata Synowiec-Piłat
Aktualności: Konkurs o nagrodę im. prof. Elżbiety Tarkowskiej rozstrzygnięty!
Kapituła VII Edycji Konkursu o nagrodę im. prof. Elżbiety Tarkowskiej w składzie: prof. dr hab. Jolanta Grotowska-Leder – przewodnicząca Kapituły, przedstawicielka Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, oraz członkowie: dr hab. Kazimierz Frieske, prof. APS – przedstawiciel Instytutu Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, dr hab. Barbara Pasamonik, prof. APS – przedstawicielka Zespołu redakcyjnego kwartalnika „Kultura i Społeczeństwo” oraz dr hab. Agnieszka Golczyńska-Grondas, prof. UŁ – przedstawicielka Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego na posiedzeniu w dniu 9 października 2023 roku oceniła nadesłane prace i dokonała wyboru nagrody. W VII edycji Konkursu nagrodę za „wyróżniającą się autorską pracę naukową z zakresu nauk społecznych o problemach ubóstwa i wynikającego z niego wykluczenia społecznego” otrzymała Agnieszka Witkowska-Krych za książkę pt. „Dziecko wobec zagłady. Instytucjonalna opieka nad sierotami w Getcie Warszawskim”, opublikowaną w 2022 roku w Żydowskim Instytucie Historycznym. W uzasadnieniu przedstawionym przez Kapitułę czytamy: Agnieszka Witkowska-Krych uczyniła tematem książki system opieki nad osieroconymi dziećmi w getcie warszawskim. Liczące blisko 530 stron obszerne opracowanie, oparte na bogatym materiale faktograficznym historii ponad dwudziestu sierocińców i internatów, działających w zamkniętej dzielnicy Warszawy w latach 1940-1943 dokumentuje traumatyczny los dzieci doświadczających wojny. Autorka w oparciu o unikalne źródła historyczne opisuje działalność pomocową w sytuacjach granicznych, pokazuje, jak działanie systemu opieki nad dziećmi oraz działania bardziej spontaniczne normalizowały sytuacje graniczne, tworzyły warunki umożliwiające codzienne życie dzieci w getcie. Przywołując w książce opis pracy szeregu osób, pracownic i pracowników instytucji, społeczniczek i społeczników pracujących w tamtych szczególnych warunkach Agnieszka Witkowska-Krych przywraca pamięć o nich i pamięć o dzieciach, o których zapomina się najłatwiej. Jest to praca historyczna, ale z głębokim odniesieniem do współczesności. To książka, którą się przeżywa. Skupienie uwagi na dzieciach pozbawionych opieki rodzicielskiej, osobach najbardziej bezbronnych, bez oparcia w rodzinie, wielokrotnie wykluczanych, bez szans na przetrwanie, rodzi emocje, porusza, budzi sprzeciw i skłania do refleksji nad skutkami niszczącej siły wojny w szczególności w odniesieniu do najmłodszych członków społeczeństwa. Opisy dramatycznego, codziennego funkcjonowania żydowskich dzieci i ich opiekunów zyskują niestety na aktualności. Takich sytuacji doznają dzisiaj osieroceni młodzi Ukraińcy, Izraelczycy i Palestyńczycy. Wykluczani, biedni, bezbronni potrzebują empatii i ogromnego zaangażowania ze strony innych, aby mogli przeżyć żyjąc w obszarach zbrojnego konfliktu. Prof. dr hab. Jolanta Grotowska-Leder Przewodnicząca Kapituły Warszawa, 18 października 2023 roku Ogłoszenie Kapituły
Aktualności: CfP "Nowi i starzy dysponenci władzy symbolicznej"
Komunikacja jest sferą, w której najlepiej widać dynamikę przemian władzy symbolicznej: może to być dominacja większości nad mniejszością, mniejszości nad większością, mediów nad sferą polityki, a także sfery polityki nad mediami. Nowe technologie informacyjno-komunikacyjne wpływają na granice i jakość dyskursu publicznego, powodując nie tyle rozpad, co rozszczelnienie nowoczesnego uniwersum symbolicznego. Stare zasady dystynktywne funkcjonują w nowym środowisku komunikacyjnym, adaptując się do nowych mechanizmów generowania i selekcjonowania informacji, a także zarządzania uwagą. Władza symboliczna stała się bardziej rozproszona, ale też trudniejsza do uchwycenia. W społeczeństwie cyfrowym większość relacji jest zwrotnych. Wpływają na siebie zarówno influencerzy i ich obserwatorzy, politycy i ich wyborcy, producenci i konsumenci a także rodzice i dzieci. Znormalizowane społecznie hierarchie ulegają odwróceniu i/lub spłaszczeniu. Rozwój środków komunikacji sprawił, że przestrzeń komunikacyjna jest na pozór bardziej otwarta, rozproszona i inkluzywna. Wiele tematów i aktorów społecznych może pojawić się w nowej sferze publicznej, jaką stanowią media społecznościowe i szeroko pojęta przestrzeń internetu. Reguły władzy symbolicznej, chociaż funkcjonujące w nowych warunkach, wciąż działają najskuteczniej, gdy są najmniej widoczne. Komunikujący się aktorzy społeczni nie tylko przekazują informacje, ale też strategicznie formułują swój przekaz, który może łatwo stać się narzędziem manipulacji. Komunikacja traci swoją niewinność również wtedy, gdy wzrasta różnica między tymi, którzy rozumieją nowe technologie i potrafią z nich korzystać, a tymi, którzy nie mają takich kompetencji. Pytanie o to, kim (lub czym) są ci, którzy kontrolują komunikację, posiadają władzę nad jej kształtowaniem i wykluczaniem z jej obszaru wydaje się nadal aktualne. Podobnie jak pytanie o rodzaj barier, blokad i zniekształceń (za)istnienia ogólnospołecznej debaty publicznej, kiedy obserwujemy raczej sektorowe dyskusje opierające się na przyciąganiu uwagi i wywoływaniu silnych emocji wśród różnych uczestników czy różnych publiczności. W planowanym numerze „Kultury i Społeczeństwa” chcemy podjąć tematykę związaną z przemianami władzy symbolicznej i zmianami jej dysponentów. Zapraszamy do składania artykułów nawiązujących do poniższych wątków problemowych: stare a nowe elity symboliczne (ciągłość władzy czy zmiany hierarchii); aktualne przejawy przemocy symbolicznej oraz przemiany norm i etyki komunikacji; demokratyzacja, manipulacja i kontrola – nowa równowaga władzy komunikacyjnej; etyczne i polityczne implikacje manipulacji, kontroli i dominacji w komunikacji; zmiany w kompetencjach komunikacyjnych i związane z tym wyzwania edukacyjne; władza niewidoczna – reguły symbolicznej dominacji w nowym kontekście; sposoby symbolicznego tworzenia hierarchii społecznych, formy klasyfikowania, porządkowania i rangowania; złożona relacja współczesnego dyskursu publicznego i potocznego; mechanizmy kształtowania opinii oraz kontr-opinii publicznych; Przedstawione wątki tematyczne mają na celu pobudzenie dyskusji nad zmianami władzy symbolicznej w obszarze komunikacji społecznej i politycznej. Autorki i autorzy są zachęcani do eksplorowania różnych kontekstów, perspektyw i skutków tych zmian w artykułach składanych do czasopisma. Teksty prosimy składać do 15 stycznia 2024 r. Numer jest współredagowany przez Sekcję Badań Komunikacji Społecznej PTS. W razie dodatkowych pytań, prosimy o kontakt z redaktorkami numeru: Barbarą Markowską-Marczak (barbara.markowska@civitas.edu.pl) i Anną Radiukiewicz (anna.radiukiewicz@ifispan.edu.pl).
Ruszyła VII Edycja Konkursu im. Profesor Elżbiety Tarkowskiej
Nagroda zostanie przyznana za autorską (współautorską) pracę naukową z zakresu nauk społecznych o problemach ubóstwa i/lub wykluczenia społecznego, opublikowaną w 2021 lub 2022 roku. Praca powinna zostać wydana jako recenzowana monografia naukowa, recenzowany artykuł w polskim czasopiśmie naukowym albo rozdział w recenzowanej monografii zbiorowej. Pracę konkursową wraz z podpisanym odpowiednim formularzem zgłoszeniowym należy przesłać na adres konkurstarkowskiej@pts.org.pl do dnia 22 września 2023 r. do godz. 23:59:59. Przyznana zostanie jedna nagroda w wysokości 3000 zł (słownie: trzy tysiące zł). Informacje na temat Konkursu dostępne są na stronie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego https://tiny.pl/cqxf6
Aktualności: Prof. dr hab. Robert Traba otrzymał doktorat h.c. Martin-Luther-Universität w Halle-Wittenberdze
CfP: Nabór artykułów do numeru „Kłopotliwe dziedzictwo - konteksty, interpretacje, działania” przedłużony
Aktualności: Przedłużamy termin składania tekstów do numeru poświęconego wojnie w Ukrainie
Informacje: Wyniki VI Edycji Konkursu o nagrodę im. prof. Elżbiety Tarkowskiej
W uzasadnieniu Kapituły, która przyznała nagrodę czytamy: “Wartością podstawową nagrodzonej monografii jest rzetelny opis rzeczywistości społecznej opiekunów tej kategorii osób zależnych. Na kartach książki czytelnik znajduje kompletny – dotyczący regulacji prawnych, dostępnych rozwiązań systemowych, relacji z chorymi, z innymi członkami rodziny i z instytucjami pomocowymi – obraz rzeczywistości społecznej osób pełniących rolę opiekuna rodzinnego osoby z chorobą Alzheimera (…) Autorka dokumentuje ich subiektywne definicje sytuacji, dokonywane wybory i podejmowane działania, które waloryzują, dynamizują i określają ich wszystkie sfery życia. Do interesujących wyników podjętych analiz należy teza, wedle której z ‘karierą’ opiekuna osoby chorej na Alzheimera trudno jest się rozstać także i wtedy, gdy dalsza jej realizacja przestaje być potrzebna”. Link do uzasadnienia.
Aktualności: Przedłużamy nabór artykułów do numeru "Powojenne historie ludowe"
Widoczny w ostatnim czasie w polskiej humanistyce wzrost zainteresowania pisaniem historii ludowych niesie ze sobą wyzwania metodologiczne, w tym te dotyczące rodzaju, skali i wiarygodności źródeł. Numer „Powojenne historie ludowe”, opierając się na wspomnieniach chłopskich i robotniczych – pokłosiu powojennych konkursów pamiętnikarskich – ma na celu rozpoznanie możliwości pisania ludowej historii okresu państwowego socjalizmu w Polsce. Celem numeru będzie więc rozszerzenie pola badań historii ludowej, do tej pory skupionej przede wszystkim na okresie pańszczyźnianym i po-pańszczyźnianym lub kontynuującej tradycję interpretowania socjalizmu państwowego jako zasadniczo czasu zniewolenia i pozbawienia sprawczości klas ludowych. Pamiętniki chłopskie oraz robotnicze to jedne z niewielu korpusów źródeł rzeczywiście wytwarzanych przez klasy stanowiące w założeniu podstawę powojennego ustroju. Chcemy na (publikowane i niepublikowane) pamiętniki wykorzystać jako materiał do badania sposobów odczuwania i opisywania przez klasy ludowe powojennej zmiany struktury klasowej oraz szerszych procesów społecznych i kulturowych: mobilności społecznej; migrowania do miast za nauką i pracą; aktywności w organizacjach politycznych, społecznych i kulturalno-oświatowych; uczestnictwa w reformie rolnej i procesach modernizacji wsi; przemian w podejściu do własności; znaczenia i wartości pracy fizycznej; zmiany pozycji kobiet; egalitaryzacji dostępu do kultury. Zamiast sytuować przedstawicieli i przedstawicielki klas ludowych w roli oszukanych i wykorzystanych ofiar systemu, pytamy o ich ambiwalentną sprawczość, korzystanie ze zmian oferowanych przez nowy system, ale też o ich negocjowanie z nowymi wartościami, a często również krytykę tychże. Ważnym punktem odniesienia będą dla nas literaturoznawcze badania pamiętników jako formy twórczości słownej oraz historyczne i socjologiczne badania historii społecznej PRL. Zapraszamy Państwa do nadsyłania artykułów wykorzystujących powojennych pamiętniki chłopskie i robotnicze jako obiektów analizy oraz krytycznie analizujących potencjał pamiętników jako źródeł wiedzy o życiu i tożsamości klas polskich klas ludowych.
Aktualności: 70 punktów za publikację w "Kulturze i Społeczeństwie"