Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Nr 36 (2025)

Artykuły recenzyjne i polemiki

Symbiotyczna wyobraźnia Urszuli Zajączkowskiej

DOI: https://doi.org/10.35757/CIV.2025.36.08
Przesłane: 29 września 2025
Opublikowane: 30 grudnia 2025

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza twórczości poetyckiej Urszuli Zajączkowskiej pod kątem poszukiwania w niej wątków symbiotycznych. Symbiocen Glenna Albrechta, stanowiący następstwo antropocenu, jest koncepcją nowej epoki, w której ludzkość przestaje dominować nad naturą, a zamiast tego wchodzi z nią w relacje oparte na wzajemnym wsparciu. W przeciwieństwie do antropocenu, który charakteryzuje się destrukcyjną ingerencją człowieka w ekosystemy, symbiocen zakłada budowę relacji z innymi organizmami. W poezji Zajączkowskiej widoczna jest wrażliwość na powiązania między światem ludzkim a światem roślin, zwierząt i mikroorganizmów. Poetka ukazuje, że każda istota jest częścią większej całości, w której symbioza stanowi podstawowy mechanizm przetrwania i równowagi. Myślenie to uwidacznia nadzieję na zerwanie z perspektywą antropocentryczną i rozwój myśli symbiotycznej, która przeciwstawia się eksploatacyjnej logice antropocenu.

Bibliografia

  • Agamben, G. Homo sacer: suwerenna władza i nagie życie. Warszawa, 2008.
  • Albrecht, G. Sumbiophilia. Dostęp 20.04.2025. https://glennaalbrecht.wordpress.com/2016/02/28/sumbiophilia-2/.
  • Albrecht, G., Van Horn, G. „Exiting the Anthropocene and Entering the Symbiocene”. Humans and Nature, 15.06.2021. Dostęp 18.05.2025. https://humansandnature.org/exiting-the-anthropocene-and-entering-the-symbiocene-2021/.
  • Bakke, M. Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu. Poznań, 2025.
  • Chamowitz, D. Zmysłowe życie roślin. Warszawa, 2012.
  • Domańska, E. „Humanistyka ekologiczna”. Teksty Drugie 1–2 (2013): 15–39.
  • Jach, A., Juskowiak, P., Kowalczyk, A. red. Ekologie. Łódź, 2014.
  • Kimmerer, R.W. Pieśń Ziemi. Rdzenna mądrość, wiedza naukowa i lekcje płynące z natury. Kraków, 2020.
  • Liddell, H., Scott, R., Jones, H., McKenzie, R. „Bios”. W: A Greek–English Lexicon. Oxford, 1843.
  • Lovelock, J. Gaja. Nowe spojrzenie na życie na ziemi. Warszawa, 2003.
  • Łukasik, A. „Atomizm starożytny”. W: tegoż, Atom. Od greckiej filozofii przyrody do nauki współczesnej. Lublin, 2000.
  • Marzec, A. „Kosmogonie, czyli o początkach światów – zwrot spekulatywny”. Teksty Drugie 3 (2022): 62–81.
  • Ożóg, M. Człowiek w relacji do zwierząt, roślin i maszyn w kulturze. Red. J. Tymieniecka-Suchanek. Katowice, 2014.
  • Skubała, P. „Jestem symbiontem na symbiotycznej planecie”. Dzikie Życie 7–8 (2013). Dostęp 17.05.2025. http://dzikiezycie.pl/archiwum/2013/lipiec-i-sierpien-2013/jestem-symbiontem-na-symbiotycznej-planecie.
  • Skubała, P., Ochwat, M. O roli myślenia symbiotycznego w dobie antropocenu [w druku].
  • Tsing, A. „Sztuki uważności”. Teksty Drugie 1 (2020): 204–214.
  • WSJP. Symbioza. Dostęp 17.05.2025. https://wsjp.pl/haslo/podglad/54239/symbioza/5160016/w-biologii.
  • Zajączkowska, U. Atomy. Gniezno, 2014.
  • Zajączkowska, U. minimum. Wrocław, 2017.
  • Zajączkowska, U. Piach. Wrocław, 2020.

Downloads

Download data is not yet available.