Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
RP-N baner

Nr 34 (2026)

Artykuły

Czesława Łuczaka badania nad okupacją niemiecką Polski w latach 1939–1945

DOI: https://doi.org/10.35757/RPN.2026.34.09
Przesłane: 2 stycznia 2026
Opublikowane: 6 października 2026

Abstrakt

Tekst podejmuje przedstawienie sylwetki badawczej Czesława Łuczaka, polskiego historyka drugiej wojny światowej, szczególnie jej dziejów gospodarczych w kontekście okupacji niemieckiej na ziemiach polskich, a także aktualności jego eksploracji w tej dziedzinie.

 

 

Bibliografia

  • „Aktion Zamosc”, czyli niemiecka akcja wysiedlenia Polaków z Zamojszczyzny, „Instytut Pamięci Narodowej” [online, dostęp: 15 IX 2025]: <https://ofiary.ipn.gov.pl/ofi/z-archiwum-ipn/zamojszczyzna/13605,Aktion-Zamosc-czyli-niemiecka-akcja-wysiedlenia-Polakow-z-Zamojszczyzny.html>.
  • Alltagsgeschichte der NS-Zeit. Neue Perspektive oder Trivialisierung?, Institut für Zeitgeschichte, München 1984.
  • Arbeitskräfte als Kriegsbeute. Der Fall Ost- und Südosteuropa, 1939–1945, Hrsg. K. Linne, F. Dierl, Metropol, Berlin 2011.
  • Bömelburg H.-J., Die deutsche Besatzungspolitik in Polen 1939–1945, [w:] Die polnische Heimatarmee – Geschichte und Mythos der Armia Krajowa seit dem Zweiten Weltkrieg, Hrsg. B. Chiari, De Gruyter Oldenbourg, München 2003.
  • Chinciński T., Niemiecka okupacja w Polsce 1939–1945. Stan i kierunki badań, „Colloquium” 2013, nr 3.
  • Czesław Łuczak (1922–2002), historyk dziejów gospodarczych, rektor UAM, [w:] Sylwetki sławnych i zasłużonych absolwentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, oprac. S. Sierpowski, J. Malinowski, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019.
  • Czubiński A., Wspomnienie pośmiertne. Czesław Łuczak (1922–2002), „Studia Historica Slavo-Germanica” 2001–2002, t. 24.
  • D.J., Cz. Łuczak, „Polska i Polacy w latach drugiej wojny światowej”, Poznań 1993, Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu, s. 715, „Dzieje Najnowsze” 1994, nr 2.
  • Dyskryminacja Polaków w Wielkopolsce w okresie okupacji hitlerowskiej. Wybór źródeł, oprac. Cz. Łuczak, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1966.
  • Dzieje Jarocina, red. Cz. Łuczak, Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury, Poznań 1998.
  • Dzieje Obornik. Praca zbiorowa, red. Cz. Łuczak, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1990.
  • Dzieje Turku. Praca zbiorowa, red. Cz. Łuczak, E. Makowski, Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury, Poznań 2002.
  • Epstein C., Wzorcowy nazista. Arthur Greiser i okupacja Kraju Warty, tłum. J. Włodarczyk, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2011.
  • Grabież polskiego mienia na ziemiach zachodnich Rzeczypospolitej „wcielonych” do Rzeszy 1939–1945, oprac. Cz. Łuczak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań 1969.
  • Harten H.-C., De-Kulturation und Germanisierung. Die nationalsozialistische Rassen- und Erziehungspolitik in Polen 1939–1945, Campus, Frankfurt am Main–New York 1996.
  • „Instytut Pamięci Narodowej. Straty” [online, dostęp: 16 II 2026]: <https://straty.pl>.
  • Jaroszyk-Pawlukiewicz J., Czesław Łuczak (1922–2002), [w:] Historia na Uniwersytecie Poznańskim. Od Seminarium Historycznego do Instytutu Historii (1919–2019), red. K. Balbuza, J. Dobosz, D. Konieczka-Śliwińska, K. Kościelniak, P. Matusik, Instytut Historii UAM, Poznań 2019.
  • Kaczmarek R., Polacy w Wehrmachcie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010.
  • Kłusek M., Markowski D., Dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945, Instytut Pileckiego, Warszawa 2026.
  • Korkuć M., Niemiecka Polnische Polizei. Historyczny i państwowo-prawny kontekst funkcjonowania granatowej policji w Generalnym Gubernatorstwie 1939–1945, [w:] Policja granatowa w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1939–1945, red. T. Domański, E. Majcher-Ociesa, Instytut Pamięci Narodowej, Kielce–Warszawa 2019.
  • Kowal S., Czesław Łuczak 1922–2002, [w:] Wybitni historycy wielkopolscy, red. J. Strzelczyk, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2010.
  • „Kraj Warty 1939–1945. Studium historyczno-gospodarcze okupacji hitlerowskiej”, Czesław Łuczak, Poznań 1972, „Acta Poloniae Historica” 1974, t. 29.
  • Kurtyka J., Gluza Z., Przedmowa, [w:] Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami, red. T. Szarota, W. Materski, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2009.
  • Linne K., Volkstumspolitik und Arbeiterrekrutierung im Reichsgau Wartheland, [w:] Arbeitskräfte als Kriegsbeute. Der Fall Ost- und Südosteuropa, 1939–1945, Hrsg. K. Linne, F. Dierl, Metropol, Berlin 2011.
  • Łuczak Cz., Arthur Greiser: hitlerowski władca w Wolnym Mieście Gdańsku i w Kraju Warty, Pracownia Serwisu Oprogramowania, Poznań 1997.
  • Łuczak Cz., Dzieje Mogilna, Pracownia Serwisu Oprogramowania, Poznań 1998.
  • Łuczak Cz., Dzieje Opalenicy, Abos, Poznań 1993.
  • Łuczak Cz., Dzień po dniu w okupowanej Wielkopolsce i na Ziemi Łódzkiej (Kraj Warty). Kalendarium wydarzeń 1939–1945, Lektor, Poznań 1993.
  • Łuczak Cz., Dzień po dniu w okupowanym Poznaniu. 10 września 1939 – 23 lutego 1945, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1989.
  • Łuczak Cz., „Kraj Warty” 1939–1945. Studium historyczno-gospodarcze okupacji hitlerowskiej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1972.
  • Łuczak Cz., Od Bismarcka do Hitlera. Polsko-niemieckie stosunki gospodarcze, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1988.
  • Łuczak Cz., Od pierwszej do ostatniej godziny drugiej wojny światowej. Dzieje Polski i Polaków, Pracownia Serwisu Oprogramowania, Poznań 1995.
  • Łuczak Cz., Pod niemieckim jarzmem (Kraj Warty 1939–1945), Pracownia Serwisu Oprogramowania, Poznań 1996.
  • Łuczak Cz., Polityka ekonomiczna Trzeciej Rzeszy w latach drugiej wojny światowej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1982.
  • Łuczak Cz., Polityka ludnościowa i ekonomiczna hitlerowskich Niemiec w okupowanej Polsce, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1979.
  • Łuczak Cz., Polscy robotnicy przymusowi w Trzeciej Rzeszy podczas II wojny światowej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1974.
  • Łuczak Cz., Polska i Polacy w drugiej wojnie światowej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 1993.
  • Łuczak Cz., Praca przymusowa Polaków w III Rzeszy i na okupowanych przez nią terytoriach innych państw (1939–1945), Pracownia Serwisu Oprogramowania, Poznań 2001 (Dzieje Gospodarcze Polski, 1).
  • Łuczak Cz., Praca przymusowa Polaków w Trzeciej Rzeszy, Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”, Warszawa 1999.
  • Łuczak Cz., Przemysł, transport i handel w okupowanym Poznaniu, „Przegląd Zachodni” 1972, nr 1.
  • Łuczak Cz., Szanse i trudności bilansu demograficznego Polski w latach 1939–1945, „Dzieje Najnowsze” 1994, nr 2.
  • Madajczyk Cz., In memoriam. Profesor dr hab. Czesław Łuczak (1922–2002), „Dzieje Najnowsze” 2002, nr 3.
  • Madajczyk Cz., Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, t. 2, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1970.
  • Mańkowski Z., Czesław Łuczak, „Pod niemieckim jarzmem (Kraj Warty 1939–1945)”, „Pamięć i Sprawiedliwość. Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej” 1997–1998, t. 40.
  • Mańkowski Z., Czesław Łuczak, „Polityka ludnościowa i ekonomiczna hitlerowskich Niemiec w okupowanej Polsce”. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1979, ss. 689, tabel 85, map i wykresów 17, „Rocznik Lubelski” 1980, t. 22.
  • Matelski D., Czesław Łuczak (1922–2002), „Ziemia Kujawska” 2002, t. 15. Ostmitteleuropa. Berichte und Forschungen, Hrsg. U. Haustein, G.W. Strobel, G. Wagner, E. Klett, Klett-Cotta, Stuttgart 1981.
  • Polak B., Świat historii gospodarczej profesora Czesława Łuczaka (1922–2002), „Rocznik Koszaliński” 2003, nr 31.
  • Policja granatowa w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1939–1945, red. T. Domański, E. Majcher-Ociesa, Instytut Pamięci Narodowej, Kielce–Warszawa 2019.
  • Die polnische Heimatarmee – Geschichte und Mythos der Armia Krajowa seit dem Zweiten Weltkrieg, Hrsg. B. Chiari, De Gruyter Oldenbourg, München 2003.
  • Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami, red. T. Szarota, W. Materski, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2009.
  • Polska pod okupacją 1939–1945, t. 1, red. M. Gałęzowski, S. Kalbarczyk, A. Namysło, S. Piątkowski, M. Sikora, T. Toborek, J. Wróbel, Instytut Pamięci Narodowej, War-szawa 2015.
  • Położenie ludności polskiej w Kraju Warty 1939–1945. Dokumenty niemieckie, oprac. Cz. Łuczak, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1987.
  • Położenie ludności polskiej w tzw. Kraju Warty w okresie hitlerowskiej okupacji, wybór źródeł i oprac. Cz. Łuczak, Instytut Zachodni, Poznań 1990 (Documenta Occupationis, 13).
  • Położenie polskich robotników przymusowych w Rzeszy 1939–1945, oprac. Cz. Łuczak, Instytut Zachodni, Poznań 1975 (Documenta Occupationis, 9).
  • Prof. Czesław Łuczak (1922–2002), „Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zakład Historii Gospodarczej” [online, dostęp: 4 XI 2025]: <http://zhg.amu.edu.pl/kierownicy-zhg/luczak/>.
  • Raport o stratach poniesionych przez Polskę w wyniku agresji i okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej 1939–1945. Wersja skrócona, red. K. Wnęk, Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego, Warszawa 2023.
  • Röhr W., „Reichsgau Wartheland” 1939–1945. Vom „Exerzierplatz des praktischen National-sozialismus” zum „Mustergau”, „Bulletin für Faschismus- und Weltkriegsforschung” 2002, Bd. 18.
  • Röhr W., Terror und Politik. Über die Funktionen des Terrors für die faschistische Okkupationspolitik in Polen 1939–1945, „Zeitschrift für Geschichtswissenschaft” 1995, Bd. 1.
  • Rudawski B., W 20. rocznicę śmierci prof. Czesława Łuczaka, „Instytut Zachodni” [online], 10 VIII 2022 [dostęp: 5 IX 2025]: <https://iz.poznan.pl/aktualnosci/zmarly-10-sierpnia-prof-czeslaw-luczak-byl-blisko-zwiazany-z-instytutem-zachodnim>.
  • Rutowska M., Czesław Łuczak: „Dzień po dniu w okupowanym Poznaniu. 10 września 1939 – 23 lutego 1945”. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1989, 704 ss., „Przegląd Zachodni” 1991, nr 4.
  • Rutowska M., Documenta Occupationis. T. XIII. „Położenie ludności polskiej w tzw. Kraju Warty w okresie okupacji hitlerowskiej”. Wybór źródeł i opracowanie Czesław Łuczak. Instytut Zachodni, Poznań 1990, 399 ss., „Przegląd Zachodni” 1992, nr 1.
  • Rutowska M., Niemieckie wysiedlenia i przesiedlenia ludności na okupowanych ziemiach polskich (1939–1945), [w:] M. Rutowska, Z. Mazur, H. Orłowski, Historia i pamięć: masowe przesiedlenia 1939–1945–1949, Instytut Zachodni, Poznań 2008–2009 (IZ Policy Papers, 1).
  • Schröder M., „Rettung vor dem Bolschewismus”? Die Ansiedlung der Deutschbalten im Warthegau, [w:] Umgesiedelt – Vertrieben. Deutschbalten und Polen 1939–1945 im Warthegau, Hrsg. E. Neander, A. Sakson, Herder-Institut, Marburg 2010.
  • Studia Historiae Oeconomicae, „Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Za-kład Historii Gospodarczej” [online, dostęp: 4 IX 2025]: <http://zhg.amu.edu.pl/sho/>.
  • Sylwetki sławnych i zasłużonych absolwentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, oprac. S. Sierpowski, J. Malinowski, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019.
  • Umgesiedelt – Vertrieben. Deutschbalten und Polen 1939–1945 im Warthegau, Hrsg. E. Neander, A. Sakson, Herder-Institut, Marburg 2010.
  • Vernichtungskrieg. Verbrechen der Wehrmacht 1941 bis 1944, Hrsg. H. Heer, K. Naumann, Hamburger Edition, Hamburg 1995.
  • Vernichtungskrieg. Verbrechen der Wehrmacht 1941 bis 1944. Ausstellungskatalog, Hamburger Institut für Sozialforschung, Hamburg 1996.
  • Volkmann H.-E., Zwischen Ideologie und Pragmatismus. Zur nationalsozialistischen Wirtschaftspolitik im Reichsgau Wartheland, [w:] Ostmitteleuropa. Berichte und Forschungen, Hrsg. U. Haustein, G.W. Strobel, G. Wagner, E. Klett, Klett-Cotta, Stuttgart 1981.
  • Wer. A., Świadectwo terroru i eksploatacji, „Słowo Powszechne”, 30 XII 1974.
  • Wichert W., Narodowy socjalizm w historiografii Republiki Federalnej Niemiec w latach 1986–2016, Instytut Pamięci Narodowej, Szczecin–Warszawa 2018.
  • Wichert W., „Poligon doświadczalny narodowego socjalizmu”. Kraj Warty w latach 1939–1945 w świetle najnowszej historiografii Republiki Federalnej Niemiec, [w:] Polska pod okupacją 1939–1945, t. 1, red. M. Gałęzowski, S. Kalbarczyk, A. Namysło, S. Piątkowski, M. Sikora, T. Toborek, J. Wróbel, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2015.
  • Wiśniewki J., Czesław Łuczak: „Pod niemieckim jarzmem. Kraj Warty 1939–1945”. PSO, Poznań 1996, 353 ss., „Przegląd Zachodni” 1997, nr 3.
  • Wybitni historycy wielkopolscy, red. J. Strzelczyk, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2010.
  • Wysiedlenia ludności polskiej na tzw. ziemiach wcielonych do Rzeszy 1939–1945, oprac. Cz. Łuczak, Instytut Zachodni, Poznań 1969 (Documenta Occupationis, 8).

Downloads

Download data is not yet available.