Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Logo "Spraw Międzynarodowych"

Tom 79 Nr 1 (2026): BRICS – wyzwanie czy szansa dla Zachodu?

Temat numeru

Procesy dedolaryzacji w państwach BRICS a transformacja współczesnej architektury finansów międzynarodowych

DOI: https://doi.org/10.35757/SM.2026.79.1.01
Przesłane: 29 grudnia 2025
Opublikowane: 21 maja 2026

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza i ocena procesów dedolaryzacji w państwach BRICS oraz ich wpływu na ewolucję współczesnej architektury finansów międzynarodowych. Część teoretyczna opiera się na założeniach teorii hegemonicznej stabilności, która pozwala wyjaśnić mechanizmy dominacji walutowej. W części empirycznej przeanalizowano inicjatywy dedolaryzacyjne realizowane przez państwa BRICS, takie jak zwiększanie wykorzystania lokalnych walut w rozliczeniach handlowych, dywersyfikacja rezerw dewizowych, rozwój alternatywnych systemów płatniczych oraz inicjatywy związane z cyfrowymi walutami banków centralnych. Ocenione zostały również potencjalne konsekwencje dedolaryzacji dla stabilności i struktury globalnego systemu finansowego, w tym możliwość przejścia w kierunku bardziej multipolarnego układu walutowego. Przeprowadzone rozważania wskazują, że dedolaryzacja w państwach BRICS prowadzi do stopniowej transformacji globalnej architektury finansowej, nie podważając jednak w średnim okresie dominującej roli dolara amerykańskiego.

Bibliografia

  • Bergsten C.F., Toward a New International Economic Order: Selected Papers of C. Fred Bergsten, 1972–1974, Lexington Books, Lexington 1975: <https://archive.org/details/towardnewinterna0000berg> [dostęp: 16 II 2026].
  • Bogołębska J., Międzynarodowa koordynacja polityk gospodarczych w warunkach kryzysu finansowego i nierównowag globalnych, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica” 2015, nr 6 (317).
  • Boz E., Bruggen A., Casas C., Georgiadis G., Gopinath G., Mehl A., Patterns of Invoicing Currency in Global Trade in a Fragmenting World Economy, International Monetary Fund, 2025 (Working Paper, WP/25/178): <https://www.imf.org/-/media/files/publications/wp/2025/english/wpiea2025178-source-pdf.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • BRICS Data, „BRICS Brasil 2025” [online], 20 I 2025 [dostęp: 5 XII 2025]: <https://brics.br/en/about-the-brics/brics-data>.
  • BRICS Previous Summits, „BRICS Brasil 2025” [online], 20 I 2025 [dostęp: 5 XII 2025]: <https://brics.br/en/about-the-brics/brics-previous-summits>.
  • Burke J.J., De-Dollarization, „Academicus. International Scientific Journal” 2024, vol. 14, issue 30: <https://academicus.edu.al/nr30/Academicus-MMXXIV-30-098-111.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Chen Y., The Impact of Russia’s „De Dollarization” on the International Status of the US Dollar, „Academic Journal of Business & Management” 2023, vol. 5, issue 2.
  • Cooperation under Anarchy, ed. K. Oye, Princeton University Press, Princeton 1986.
  • Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves, „International Monetary Fund” [online], 2025 [dostęp: 16 II 2026]: <https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.STA:COFER(7.0.1)>.
  • Drezner D., The United States of Sanctions: The Use and Abuse of Economic Coercion, „Foreign Affairs” 2021, vol. 100, No. 5.
  • Duggan N., Ladines Azalia J.C., Rewizorski M., The Structural Power of the BRICS (Brazil, Russia, India, China and South Africa) in Multilateral Development Finance: A Case Study of the New Development Bank, „International Political Science Review” 2022, vol. 43, issue 4.
  • Eichengreen B., Hegemonic Stability Theories of the International Monetary System, National Bureau of Economic Research, Cambridge 1987 (Working Paper, 2193): <https://scispace.com/pdf/hegemonic-stability-theories-of-the-international-monetary-3ja2r74ysa.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Geoeconomic Fragmentation and the Future of Multilateralism, International Monetary Fund, [b.m.w.], January 2023 (Staff Discussion Note, SDN/2023/001): <https://www.imf.org/-/media/files/publications/sdn/2023/english/sdnea2023001.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Gourinchas P.-O., Rey H., Sauzet M., The International Monetary and Financial System, National Bureau of Economic Research, Cambridge 2019 (Working Paper, 25782): <https://www.nber.org/system/files/working_papers/w25782/w25782.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Gowa J., Hegemons, IOs, and Markets: The Case of the Substitutions Account, „International Organization” 1984, vol. 38, No. 4.
  • Hananto D.C., Astuti W.R.D., China’s Dedollarization Policy through BRICS Cooperation in 2022–2023, „Global Strategis” 2025, vol. 19, No. 1.
  • Hartmann P., Currency Competition and Foreign Exchange Markets. The Dollar, the Yen and the Euro, Cambridge University Press, Cambridge 2003.
  • The International Role of the Euro, European Central Bank, Frankfurt am Main 2025: <https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/ire/ecb.ire202506.en.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Keohane R.O., After Hegemony. Cooperation and Discord in the World Political Economy, Princeton University Press, Princeton 1984.
  • Keohane R.O., Inflation and the Decline of American Power, [w:] The Political Economy of International and Domestic Monetary Relations, ed. R. Lombra, W. Witte, Iowa State, Ames 1982.
  • Khan H.A., Dedollarization: The Role of Expanded BRICS and the Global South, Munich Personal RePEc Archive, Munich, 21 XII 2023 (MPRA Paper, 119544): <https://mpra.ub.uni-muenchen.de/119544/1/MPRA_paper_119544.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Khan K.H., Bastanifar I., Mohammadi Z., Sanctioned and Speculated: The Currency Crisis Dilemma in BRICS Nations, „Global Change, Peace & Security” 2025, vol. 36, issue 3.
  • Kindleberger Ch.P., The World in Depression. 1929–1939, University of California Press, Berkeley–Los Angeles 1973.
  • Lee B.T.F., Sims J.P., The BRICS+ Expansion, Global Trade Dynamics, and the Dedollarization Phenomenon, „Unnes Political Science Journal” 2024, vol. 8, No. 1.
  • Mahanand P.K., Naik A., The BRICS Currency Agenda: Towards De-Dollarization and a New Global Financial Order, „International Journal of Political Science and Governance” 2025, vol. 7, issue 9.
  • McDowell D., Bucking the Buck. US Financial Sanctions and the International Backlash against the Dollar, Oxford University Press, Oxford 2023.
  • Nölke A., The Weaponization of Global Payment Infrastructures: A Strategic Dilemma, Leibniz Institute for Financial Research SAFE, [b.m.w.] 2022 (SAFE White Paper, 89): <https://safe-frankfurt.de/fileadmin/user_upload/editor_common/Policy_Center/SAFE_White_Paper_89.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Odell J., Bretton Woods and International Political Disintegration: Implications for Monetary Diplomacy, [w:] The Political Economy of International and Domestic Monetary Relations, ed. R. Lombra, W. Witte, Iowa State, Ames 1982.
  • Oye K., The Sterling-Dollar-Franc Triangle: Monetary Diplomacy 1929–1937, [w:] Cooperation under Anarchy, ed. K. Oye, Princeton University Press, Princeton 1986.
  • Pforr T., Pape F., Petry J., Dollar Diminished: The Unmaking of US Financial Hegemony under Trump, „International Organization” 2025, No. 79.
  • The Political Economy of International and Domestic Monetary Relations, ed. R. Lombra, W. Witte, Iowa State, Ames 1982.
  • Prasad E.S., The Future of Money. How the Digital Revolution Is Transforming Currencies and Finance, Harvard University Press, Cambridge–London 2021.
  • Procesy regionalnej integracji ekonomicznej w gospodarce globalnej, red. P. Pasierbiak, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2025.
  • Pszczółka I., Znaczenie dolara amerykańskiego jako waluty kluczowej w międzynarodowym systemie walutowym, „Optimum. Economic studies” 2023, nr 4 (114).
  • RMB Tracker. Monthly Reporting and Statistics on Renminbi (RMB) Progress towards Becoming an International Currency, SWIFT, [b.m.w.], June 2016.
  • RMB Tracker. Monthly Reporting and Statistics on Renminbi (RMB) Progress towards Becoming an International Currency, SWIFT, [b.m.w.], June 2023: <https://www.swift.com/swift-resource/252053/download> [dostęp: 16 II 2026].
  • RMB Tracker. Monthly Reporting and Statistics on Renminbi (RMB) Progress towards Becoming an International Currency, SWIFT, [b.m.w.], June 2025: <https://www.swift.com/swift-resource/252431/download> [dostęp: 16 II 2026].
  • RMB Tracker. Monthly Reporting and Statistics on Renminbi (RMB) Progress towards Becoming an International Currency, SWIFT, [b.m.w.], December 2025: <https://www.swift.com/sites/default/files/files/rmb-tracker_december-2025.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Shagina M., Western Financial Warfare and Russia’s De-Dollarization Strategy. How Sanctions on Russia Might Reshape the Global Financial System, Finnish Institute of International Affairs, Helsinki 2022 (FIIA Briefing Papier, 339): <https://fiia.fi/wp-content/uploads/2022/05/bp339_western-financial-warfare-and-russias-de-dollarization-strategy.pdf> [dostęp: 16 II 2026].
  • Skopiec D., Perspektywy dolara amerykańskiego jako dominującej waluty międzynarodowej, „Bank i Kredyt” 2025, vol. 56, No. 5.
  • Stein A.A., The Hegemon’s Dilemma: Great Britain, the United States, and the International Economic Order, „International Organization” 1984, vol. 38, No. 2.
  • Twarowska-Mól K., Integracja ekonomiczna krajów rozwiniętych gospodarczo na przykładzie Unii Europejskiej, [w:] Procesy regionalnej integracji ekonomicznej w gospodarce globalnej, red. P. Pasierbiak, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2025.
  • Vermeiren M., Power and Imbalances in the Global Monetary System. A Comparative Capitalism Perspective, Palgrave Macmillan, Basingstoke 2014.
  • Viana de Castro S.Kh., Rodrigues Santiago A., The Evolution of Financial Architecture Supporting the BRICS: Reshaping the Global Financial Order?, „Frontiers in Political Science” 2025, vol. 7, art. 1657108: <https://public-pages-files-2025.frontiersin.org/journals/political-science/articles/10.3389/fpos.2025.1657108/pdf> [dostęp: 16 II 2026].

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

<< < 1 2 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.