Życie na kuwejckim bazarze — dyskusje wokół wielokulturowości


Abstrakt

The article concerns the idea of multiculturalism and the role of anthropology in the disputes surrounding it. The first part of the article is devoted to the genesis of multiculturalism and the problems which it creates. These problems centre on the question of whether it is possible to combine multiculturalism with the values of western liberal democracy. Does multiculturism allow for openness to that which is foreign and does it permit cultural separatism? Is western liberalism a symptom of ethnocentrism or is it the opposite and it allows us to move beyond it, facilitating a cultural auto-revisions — both cognitive and ethical. The second part is devoted to constructive role played by anthropologists in the discussions taking place concerning multiculturalism. The role of the anthropologists would be to identify the specifics of society and consequently to move from a strictly theoretical point of view to an empiric one. Since political theory is not yet a guarantor of dialogue and multicultural dialogue does not always require a justification of its possibilities or an indication of a reliable way of conducting it. The dialogue rquires the ability to at least partially understand the speaker and the cultural practices — where the protagonist could be anthropology.


Słowa kluczowe

wielokulturowość; liberalizm; etnocentryzm; antyetnocentryzm; tożsamość kulturowa

Appadurai Arjun, 2005, Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji, tłum. Zbigniew Pucek, Universitas, Warszawa.

Aron Raymond, 1997, Esej o wolnościach, tłum. Małgorzata Kowalska, Aletheia, Warszawa.

Bauman Zygmunt, 1996, Etyka ponowoczesna, tłum. Janina Bauman, Joanna Tokarska-Bakir, PWN, Warszawa.

Bauman Zygmunt, 2000, Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika, tłum. Ewa Klekot, PIW, Warszawa.

Fabiś Piotr, 1996, Pijany Indianin i inne metafory, w: Aldona Jawłowska (red.), Różnica i różnorodność. O kulturze ponowoczesnej — szkice krytyczne, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań.

Geertz Clifford, 2003a, Pożytki z różnorodności, w: Clifford Geertz, Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne, tłum. Zbigniew Pucek, Universitas, Kraków.

Geertz Clifford, 2003b, Świat w kawałkach — kultura i polityka u schyłku wieków, w: Clifford Geertz, Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne, tłum. Zbigniew Pucek, Universitas, Kraków.

Gellner Ernest, 1991, Narody i nacjonalizm, tłum. Teresa Hołówka, PIW, Warszawa.

Gellner Ernest, 1997, Religijny fundamentalizm, w: Ernest Gellner, Postmodernizm, rozum i religia, tłum. Maciej Kowalczuk, PIW, Warszawa.

Giddens Anthony, 2006, Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, tłum. Alina Szulżycka, PWN, Warszawa.

Kalaga Wojciech (red.), 2004, Dylematy wielokulturowości, Universitas, Kraków.

Kołakowski Leszek, 1983, Szukanie barbarzyńcy. Złudzenia uniwersalizmu kulturowego, w: Leszek Kołakowski, Czy diabeł może być zbawiony, Krąg, Warszawa.

Kymlicka Will, 1995, Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights, Oxford University Press, Oxford.

Lévi-Strauss Claude, 1993, Rasa i kultura. Etnolog wobec kondycji ludzkiej, w: Claude Lévi-Strauss, Spojrzenie z oddali, tłum. różni, PWN, Warszawa.

Oakeshott Michael, 1999, Wieża Babel i inne eseje, tłum. Adam Lipszyc, Łukasz Sommer, Michał Szczubiałka, Aletheia, Warszawa.

Rau Zbigniew, 2000, Liberalizm. Zarys myśli politycznej XIX i XX wieku, Aletheia, Warszawa.

Rorty Richard, 1999, O etnocentryzmie: odpowiedź Cliffordowi Geertzowi. Postmodernistyczny liberalizm mieszczański, w: Rorty Richard, Obiektywność, relatywizm i prawda, tłum. Janusz. Margański, Wydawnictwo Spacja, Warszawa.

Sandel Michael, 2004, Republika proceduralna i nieuwarunkowana jaźń, w: Komunitarianie. Wybór tekstów, wyb. Paweł Śpiewak, tłum. Piotr Rymarczyk, Tadeusz Szubka, Aletheia, Warszawa.

Szahaj Andrzej, 2004, E pluribus unum. Dylematy wielokulturowości i politycznej poprawności, Universitas, Kraków.

Środa Magdalena, 2003, Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci, Aletheia, Warszawa.

Taylor Charles, 1994, Politics of Recognition, w: Amy Gutman (red.), Multiculturalism. Examining the Politics of Recognition, Princeton University Press, Princeton–New Jersey.

Walzer Michael, 2002, Interpretacja i krytyka społeczna, tłum. Mikołaj Rakusa-Suszczewski, Marcin Szuster, Aletheia, Warszawa.

Walzer Michael, 2006, Polityka i namiętność. O bardziej egalitarny liberalizm, tłum. Hanna Jankowska, Muza, Warszawa.

Pobierz

Opublikowane : 2007-12-19


Rakoczy, M. (2007). Życie na kuwejckim bazarze — dyskusje wokół wielokulturowości. Kultura I Społeczeństwo, 51(4), 35-52. https://doi.org/10.35757/KiS.2007.51.4.2

Marta Rakoczy  marta.rakoczy@wp.pl
Uniwersytet Warszawski  Polska
https://orcid.org/0000-0002-7967-2939