Involved Anthropology and the Need for Empathy: Anthropological Interventions in the Face of the So-called Refugee Crisis [Antropologia zaangażowana i potrzeba empatii: Antropologiczne interwencje w obliczu tzw. kryzysu uchodźczego]


Abstrakt

Artykuł jest próbą zastanowienia się nad tym, jak można uprawiać antropologię zaangażowaną w obliczu tzw. kryzysu uchodźczego/migracyjnego. W odpowiedzi autorka szczegółowo przedstawia trzy antropologiczne interwencje zrealizowane w Poznaniu, w zachodniej Polsce: (1) projekt „Wszyscy jesteśmy migrantami. (Od)zyskiwanie pamięci migracyjnej”; (2) akcję „Zaadoptuj kamizelkę” oraz (3) kampanię „Galeria bez domu”. Krytykuje przy tym sedentarystyczną perspektywę dominującą w debacie publicznej o uchodźcach i migrantach oraz redukowanie figury uchodźcy/migranta do kategorii Innego. Dostrzega potrzebę odejścia od roli ekspertów i podejmowania działań mających na celu uruchamianie mechanizmu empatii poprzez uświadamianie sobie samym przygodności naszego usytuowania oraz podkreślanie bliskości z drugim człowiekiem zamiast nieustannego reprodukowania różnicy. Wskazuje na różnice między antropologią zaangażowaną i stosowaną oraz związane z tym wyzwania, przed jakimi stają antropolożki i antropolodzy w polskim kontekście instytucjonalnym — ci, którzy chcą angażować się w działania mające na celu budowanie wrażliwości społecznej i międzyludzkiej solidarności. Wzywa też do uprawiania akademii nadziei.


Słowa kluczowe

antropologia zaangażowana; empatia; solidarność; akademia nadziei; antropologiczne interwencje; tzw. kryzys uchodźczy; uchodźcy; migracje

Abu-Lughod, Lila. 1991. “Writing Against Culture.” In: Richard G. Fox (ed.). Recapturing Anthropology: Working in the Present. Santa Fe: School of American Research Press: 137–162.

Ahmed, Sara, Claudia Castañeda, Anne-Marie Fortier, Mimi Sheller (eds.). 2003. Uprootings/Regroundings: Questions of Home and Migration. Berg: Oxford.

Atelejevic, Irena, Annette Pritchard, Nigel Morgan. 2007. “Editors’ Introduction: Promoting an Academy of Hope in Tourism Enquiry.” In: Irena Ateljevic, Annette Pritchard, Nigel Morgan (eds.). The Critical Turn in Tourism Studies: Innovative Research Methodologies. Oxford: Elsevier: 1–11.

Bertram, Łukasz, Michał Jędrzejek. 2015. Islamskie hordy, azjatycki najazd, socjalny dżihad. Jak polskie media piszą o uchodźcach? Analiza specjalna. Warszawa: Obserwatorium Debaty Publicznej Kultury Liberalnej (https://obserwatorium.kulturaliberalna.pl/raport/islamskie-hordy-azjatycki-najazd-socjalny-dzihad-jak-polskie-media-pisza-o-uchodzcach-uchodzcy/ [accessed: 14.05.2018]).

Bloch, Natalia. 2015. „Badacz rozgrywany i wewnętrzne gry interesów w społecznościach narażonych na nadużycia. O problematyczności antropologicznego zaangażowania.” In: Marcin Kafar, Adam F. Kola (ed.). Etyczno-moralne aspekty „praktyk humanistycznych”. Toruń–Łódź: Międzynarodowe Centrum Zarządzania Informacją: 53–67.

Bloch, Natalia. 2016. „Spóźnieni o 125 lat listonosze. Pamięć o emigrantach w ich rodzinnych wioskach.” In: Natalia Bloch (ed.). Wszyscy jesteśmy migrantami. (Od)zyskiwanie pamięci migracyjnej. Poznań: ZAMEK Culture Centre in collaboration with the Institute of Ethnology and Cultural Anthropology, AMU, and the Centre for Migration Studies, AMU: 154–173.

Bloch, Natalia (ed.). 2016. Wszyscy jesteśmy migrantami. (Od)zyskiwanie pamięci migracyjnej. Poznań: ZAMEK Culture Centre in collaboration with the Institute of Ethnology and Cultural Anthropology, AMU, and the Centre for Migration Studies, AMU.

Bloch, Natalia. 2018. “Making a Community Embedded in Mobility: Refugees, Migrants, and Tourists in Dharamshala (India).” Transfers: Interdisciplinary Journal of Mobility Studies 8(3): 36–54.

Bloch, Natalia. 2019. “Refugees as Donors: ’Rich’ Tibetan Refugees, Evicted Indian Slum Dwellers and a Smart City.” Journal of Refugee Studies, 20 December (https://doi.org/10.1093/jrs/fez106).

Bloch, Natalia. 2020. “Beyond a Sedentary Other and a Mobile Tourist: Transgressing Mobility Categories in the Informal Tourism Sector in India.” Critique of Anthropology, 23 February (https://doi.org/10.1177/0308275X20908302).

Buchowski, Michał. 2016. “Making Anthropology Matter in the Heyday of Islamophobia and the ‘Refugee Crisis’: The Case of Poland.” Český lid” 103: 51–67.

Buchowski, Michał. 2017. “A New Tide of Racism, Xenophobia, and Islamophobia in Europe: Polish Anthropologists Swim Against the Current.” American Anthropologist 119(3): 519–523.

Caton, Kellee. 2012. “Taking the Moral Turn in Tourism Studies.” Annals of Tourism Research 39: 1906–1928.

Cuff, Benjamin, Sarah Brown, Laura Taylor, Douglas Howat. 2016. “Empathy: A Review of the Concept,” Emotion Review 8(2): 144–153.

Dagi, Dogachan. 2018. “EU’s Refugee Crisis: From Supra-nationalism to Nationalism?” Journal of Liberty and International Affairs 3(3): 9–19.

Douglas, Mary. 1966. Purity and Danger. An Analysis of the Concepts of Pollution and Taboo. New York: Frederick A. Praeger.

Fassin, Didier. 2012. Humanitarian Reason: A Moral History of the Present Times. Trans. Rachel Gomme. Berkeley: University of California Press.

Forte, Maximilian Ch. 2011. “Human Terrain System and Anthropology: A Review of Ongoing Public Debates.” American Anthropologist 113(1): 149–153.

Gigitashvili, Givi, Katarzyna W. Sidło. 2019. „Merchants of Fear: Discursive Securitization of the Refugee Crisis in the Visegrad Group Countries.” EuroMesco Policy Brief 89: 1–16, 7 January.

Glick Schiller, Nina, Noel B. Salazar. 2013. “Regimes of Mobility Across the Globe.” Journal of Ethnic and Migration Studies 39(2): 183–200.

Hollan, Douglas. 2014. “Empathy and Morality in Ethnographic Perspective.” In: Heidi L. Maibom (ed.). Empathy and Morality. New York: Oxford University Press: 230–250.

Hollan, Douglas, Jason Throop. 2011. “The Anthropology of Empathy: Introduction.” In: Douglas Hollan, Jason Throop (eds). The Anthropology of Empathy: Experiencing the Lives of Others in Pacific Societies. New York: Berghahn Books: 1–21.

hooks bell. 2003. Teaching Community: A Pedagogy of Hope. New York: Routledge.

Jackson, Jean E. 2008. “Anthropologists Express Concern over Government Plan to Support Military Research.” MIT Faculty Newsletter 20(5) May–June (http://web.mit.edu/fnl/volume/205/jackson.html [accessed: 22.02.2015]).

Jacobson, Karen, Loren B. Landau. 2003. „The Dual Imperative in Refugee Research: Some Methodological and Ethical Considerations in Social Science Research on Forced Migration.” Disasters 27(3): 185–206.

Jaskułowski, Krzysztof. 2019. The Politics of the ‘Migration Crisis’ in Poland. In: Krzysztof Jaskułowski. The Everyday Politics of the Migration Crisis in Poland. Between Nationalism, Fear and Empathy. Palgrave Macmillan: Cham: 31–54.

Kula, Witold, Nina Assorodobraj-Kula, Marcin Kula (compilation and foreword). 1973. Listy emigrantów z Brazylii i Stanów Zjednoczonych. 1890–1891. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza [2nd edition: 2012. Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego].

Leavitt, John. 2009. “Meaning and Feeling in the Anthropology of Emotions.” American Ethnologist 23(3): 514–539.

Malkki, Lissa H. 1992. “National Geographic: The Rooting of Peoples and the Territorialization of National Identity among Scholars and Refugees.” Cultural Anthropology 7(1): 24–44.

Malkki, Lissa H. 1995. “Refugees and Exile. From ‘Refugee Studies’ to the National Order of Things.” Annual Review of Anthropology 24: 495–523.

Pritchard, Anette, Nigel Morgan, Irena Ateljevic. 2011. “Hopeful Tourism: A New Transformative Perspective.” Annals of Tourism Research 38(3): 941–963.

Pustolnicescu, Claudia. 2016. “Europe’s New Identity: The Refugee Crisis and the Rise of Nationalism.” Europe’s Journal of Psychology 12(2): 203–209.

Rorty, Richard. 1989. Contingency, Irony, and Solidarity. Cambridge: Cambridge University Press.

Spivak, Gayatri Ch. 1988. ”Can the Subaltern Speak?” In: Cary Nelson, Lawrence Grossberg (eds). Marxism and the Interpretation of Culture. Basingstoke: Macmillan Education.

Stewart, Kathleen. 2007. Ordinary Affects. Durham: Duke University Press.

Szejnert, Małgorzata. 2009. Wyspa Klucz. Kraków: Znak.

Szostak, Violetta. 2016. Ameryka to dla byka / Przyszły listy z Ameryki po 125 latach. “Duży Format”, 6 October (http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127290,20794654,przyszly-listy-z-ameryki-po-125-latach.html).

Turton, David. 1996. “Migrants and Refugees: A Mursi Case Study.” In: Tim Allen (ed.). In Search for Cool Ground: War, Flight and Homecoming in Northeast Africa, Laurenceville: United Nations Research Institute for Social Development: 96–110.


Opublikowane : 2020-06-25


Bloch, N. (2020). Involved Anthropology and the Need for Empathy: Anthropological Interventions in the Face of the So-called Refugee Crisis [Antropologia zaangażowana i potrzeba empatii: Antropologiczne interwencje w obliczu tzw. kryzysu uchodźczego]. Kultura I Społeczeństwo, 64(2), 71-97. https://doi.org/10.35757/KiS.2020.64.2.5

Natalia Bloch  nbloch@amu.edu.pl
Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu  Polska
https://orcid.org/0000-0002-1341-550X