Abstrakt
W artykule podjęto analizę wspólnot efemerycznych powstałych podczas Jubileuszu Młodych 2025 w Rzymie, ukazując je jako laboratorium współczesnych form religijno-społecznej wspólnotowości. Nawiązując do koncepcji communitas Victora Turnera, autor proponuje jej reinterpretację w perspektywie liminoidalności, afektu i mediatyzacji cyfrowej. Podejście etnografii wielomodalnej pozwoliło uchwycić cztery typy „punktów pamięciowych”, w których doświadczenie wspólnoty przekracza czas i przestrzeń wydarzenia. Analiza dowodzi, że efemeryczność nie musi oznaczać zaniku, lecz trwałość rozproszoną, wspólnotę, która może się odradzać w sieci i pamięci. Badanie ukazuje, jak w epoce mobilności i technologicznej mediatyzacji kształtują się nowe formy postsekularnej communitas.
Bibliografia
- Ahmed Sara, 2014, The Cultural Politics of Emotion, wyd. 2, Edinburgh University Press, Edinburgh.
- Albera Dionigi, Eade John (red.), 2015, International Perspectives on Pilgrimage Studies: Itineraries, Gaps and Obstacles, Routledge, New York–Abingdon.
- Appadurai Arjun, 1996, Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globalization, University of Minnesota Press, Minneapolis.
- Bajgier-Kowalska Małgorzata, Tracz Mariola, 2019, Światowe Dni Młodzieży w Krakowie jako przykład turystyki pielgrzymkowej o zasięgu międzynarodowym, w: Małgorzata Bajgier-Kowalska, Iwona Kapera (red.), Turystyka w wymiarze międzynarodowym, regionalnym i lokalnym, Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków, s. 57–72.
- Bauman Zygmunt, 2000, Liquid Modernity, Polity Press, Cambridge.
- Bauman Zygmunt, 2001, Community: Seeking Safety in an Insecure World, Polity Press, Cambridge.
- Bursztyka Przemysław, 2018, Wspólnota afektu, wspólnota pozoru. Heterotopia jako zasada ponowoczesnej wyobraźni społecznej (Michel Maffesoli), w: Iwona Lorenc, Marcin Rychter, Mateusz Salwa (red.), Między integracją i rozproszeniem. Doświadczenie estetyczne w kontekstach nowoczesności, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 115–139.
- Casanova José, 2005, Religie publiczne w nowoczesnym świecie, tłum. Tomasz Kunz, Nomos, Kraków.
- Certeau Michel de, 1984, The Practice of Everyday Life, tłum. Steven Rendall, University of California Press, Berkeley.
- Clough Patricia Ticineto, Halley Jean (red.), 2007, The Affective Turn: Theorizing the Social, Duke University Press, Durham–London.
- Coleman Simon, Eade John (red.), 2004, Reframing Pilgrimage: Cultures in Motion, Routledge, London–New York.
- Couldry Nick, 2012, Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice, Polity Press, Cambridge.
- Couldry Nick, Hepp Andreas, 2016, The Mediated Construction of Reality, Polity Press, Cambridge.
- Dayan Daniel, Katz Elihu, 1992, Media Events: The Live Broadcasting of History, Harvard University Press, Cambridge, MA–London.
- Deleuze Gilles, Guattari Félix, 2015, Tysiąc plateau. Kapitalizm i schizofrenia 2, tłum. Sławomir Królak, Piotr Laskowski, Mateusz Janik, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, Warszawa.
- Di Giovine Michael A., Choe Jaeyeon, 2019, Geographies of religion and spirituality: Pilgrimage beyond the “officially” sacred, „Tourism Geographies”, 21(3), s. 361–383.
- Dicks Bella, Soyinka Bambo, Coffey Amanda, 2006, Multimodal Ethnography, „Qualitative Research”, 6(1), s. 77–96.
- Durkheim Émile, 1990, Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, tłum. Anna Zadrożyńska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
- Eade John, Sallnow Michael J. (red.), 1991, Contesting the Sacred: The Anthropology of Christian Pilgrimage, Routledge, London.
- Franciszek (papież), 2024, Spes non confundit. Bulla ogłaszająca Jubileusz Zwyczajny Roku 2025, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano.
- Geertz Clifford, 2005, Interpretacja kultur. Wybrane eseje, tłum. Maria M. Piechaczek, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
- Gnat Tomasz, 2020, Niepamięć operacyjna — dyskursy pamięci, zapomnienia i post-pamięci w rozrywce interaktywnej, „Er(r)go. Teoria–Literatura–Kultura”, 40, s. 43–62.
- Hannerz Ulf, 1992, Cultural Complexity: Studies in the Social Organization of Meaning, Columbia University Press, New York.
- Hervieu-Léger Danièle, 2007, Religia jako pamięć, tłum. Magdalena Bielawska, Nomos, Kraków.
- Hjarvard Stig, 2013, The Mediatization of Culture and Society, Routledge, London–New York.
- Horst Heather A., Miller Daniel (red.), 2020, Digital Anthropology, Routledge, London.
- Hoskins Andrew, 2009, Digital Network Memory, w: Astrid Erll, Ann Rigney (red.), Mediation, Remediation, and the Dynamics of Cultural Memory, De Gruyter, Berlin–New York, s. 91–106.
- Ingold Tim, 2011, Being Alive: Essays on Movement, Knowledge and Description, Routledge, London.
- Knott Kim, 2005, The Location of Religion: A Spatial Analysis, Equinox Publishing, London–Oakville.
- Kozinets Robert V., 2015, Netnography: Redefined, Sage, London.
- Lefebvre Henri, 1991, The Production of Space, tłum. Donald Nicholson-Smith, Blackwell, Oxford.
- Luhmann Niklas, 2012, Introduction to Systems Theory, tłum. Peter Gilgen, Polity Press, Cambridge.
- Łarionow Dominika, 2024, Wędrujące pojęcia. Liminalność, czyli pomiędzy antropologią kultury, performatyką a sztuką, „Zeszyty Wiejskie”, nr 1 (wydanie specjalne), s. 157–172.
- Margry Peter Jan (red.), 2008, Shrines and Pilgrimage in the Modern World: New Itineraries into the Sacred, Amsterdam University Press, Amsterdam.
- Massumi Brian, 2002, Parables for the Virtual: Movement, Affect, Sensation, Duke University Press, Durham–London.
- Meyer Birgit, 2012, Mediation and the Genesis of Presence: Towards a Material Approach to Religion, Utrecht University, Utrecht.
- Nancy Jean-Luc, 2010, Rozdzielona wspólnota, tłum. Michał Gusin, Tomasz Załuski, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław.
- Papacharissi Zizi, 2014, Affective Publics: Sentiment, Technology, and Politics, Oxford University Press, New York.
- Pink Sarah, 2015, Doing Sensory Ethnography, wyd. 2, Sage, London.
- Pink Sarah, Horst Heather, Postill John, Hjorth Larissa, Lewis Tania, Tacchi Jo, 2016, Digital Ethnography: Principles and Practice, Sage, London.
- Pink Sarah, Morgan Jennie, 2013, Short-Term Ethnography: Intense Routes to Knowing, „Symbolic Interaction”, 36(3), s. 351–361.
- Postill John, Pink Sarah, 2012, Social Media Ethnography: The Digital Researcher in a Messy Web, „Media International Australia”, 145, s. 123–134.
- Rheingold Howard, 2002, Smart Mobs: The Next Social Revolution, Perseus Publishing, Cambridge, MA.
- Roche Maurice, 2000, Mega-events and Modernity: Olympics and Expos in the Growth of Global Culture, Routledge, London–New York.
- Rosa Hartmut, 2019, Resonance: A Sociology of Our Relationship to the World, tłum. James C. Wagner, Polity Press, Cambridge.
- Sheller Mimi, Urry John (red.), 2006, Mobile Technologies of the City, Routledge, London–New York.
- Simmel Georg, 2005, Socjologia, tłum. Małgorzata Łukasiewicz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
- Tronto Joan C., 2013, Caring Democracy: Markets, Equality, and Justice, New York University Press, New York.
- Turner Victor, 2005, Gry społeczne, pola i metafory. Symboliczne działanie w społeczeństwie, tłum. Wojciech Usakiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
- Turner Victor, 2010a, Od rytuału do teatru. Powaga zabawy, tłum. Małgorzata Dziekan, Jacek Dziekan, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa.
- Turner Victor, 2010b, Proces rytualny. Struktura i antystruktura, tłum. Ewa Dżurak, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
- Turner Victor, Turner Edith L. B., 2009, Obraz i pielgrzymka w kulturze chrześcijańskiej, tłum. Ewa Klekot, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
- Werbner Pnina, 2015, Religion and Identity: Ritual, Pilgrimage and Frontier Encounters, w: Anastasia Panagakos (red.), Religious Diversity Today: Experiencing Religion in the Contemporary World, t. 2: Ritual and Pilgrimage, ABC-CLIO, Santa Barbara, s. 215–237.
- Wetherell Margaret, 2012, Affect and Emotion: A New Social Science Understanding, Sage, London.
- Wilensky Robert, 2014, Points: A Theory of the Structure of Stories in Memory, w: Wendy G. Lehnert, Martin H. Ringle (red.), Strategies for Natural Language Processing, Psychology Press, New York, s. 345–374.
- Woźniak Mariusz, 2025, Rok jubileuszowy i jego dobrodziejstwa w świetle tekstów biblijnych, „Częstochowskie Studia Teologiczne”, t. 52, s. 103–141.
- Instagram, 17 września 2025, Post uczestnika Jubileuszu Młodych, #GiubileoGiovani, tłum. własne (https://www.instagram.com/ [dostęp: 15.01.2026]).
- Instagram, 19 września 2025, Post uczestniczki Jubileuszu Młodych, #GiubileoGiovani, tłum. własne (https://www.instagram.com/ [dostęp: 16.01.2026]).
- Katolicka Agencja Informacyjna, 2025, Zakończył się Jubileusz Młodych w Rzymie, serwis eKAI, 4 sierpnia 2025 (https://www.ekai.pl/zakonczyl-sie-jubileusz-mlodych-w-rzymie/ [dostęp: 15.01.2026]).
- TikTok, 31 sierpnia 2025, Nagranie uczestnika Jubileuszu Młodych, #GiubileoGiovani, tłum. własne (https://www.tiktok.com/ [dostęp: 18.01.2026]).
- X (dawniej Twitter), 5 sierpnia 2025, Wpis uczestnika Jubileuszu Młodych, #GiubileoGiovani, tłum. własne (https://twitter.com/ [dostęp: 18.01.2026]).
Downloads
Download data is not yet available.
