Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
KiS baner

Tom 70 Nr 3 (2026)

Artykuły i rozprawy

Odrzucenie rówieśnicze w środowisku komunikacji cyfrowej: między cyberostracyzmem a wykluczeniem jako formą cyberbullyingu

DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2026.70.3.6
Przesłane: 21 stycznia 2026
Opublikowane: 22 września 2026

Abstrakt

Celem artykułu jest rozpoznanie mechanizmów odrzucenia rówieśniczego doświadczanego w komunikacji cyfrowej przez dzieci w wieku 10–12 lat. Zjawisko ujęto jako szerszy proces relacyjny obejmujący utratę akceptacji, pomijanie i osłabienie przynależności. Wykluczenie oznacza intencjonalne niedopuszczanie do grupy lub usuwanie z niej i — po spełnieniu kryteriów intencjonalności, powtarzalności lub utrwalonej ekspozycji oraz nierównowagi sił — może stanowić formę cyberbullyingu. Nie każde odrzucenie lub cyberostracyzm spełnia jednak te kryteria. Badanie miało charakter jakościowy i eksploracyjno-interpretacyjny. Materiał obejmował 60 wywiadów półustrukturyzowanych, wybrane fragmenty komunikacji poddane analizie oraz cztery grupy fokusowe. Uczestników dobrano celowo na podstawie ankiety przesiewowej przeprowadzonej w pięciu szkołach podstawowych w województwie śląskim (N = 220). Analizę oparto na elementach konstruktywistycznej teorii ugruntowanej i procedurze ciągłego porównywania. Wyodrębniono trzy fazy procesu: inicjujący gest cyfrowy, interpretację i internalizację odrzucenia oraz strategie radzenia sobie. Najczęściej rozpoznawano pomijanie informacyjne, niezapraszanie do podgrup, systematyczne ignorowanie i usuwanie z rozmów. Funkcje komunikatorów zwiększały widzialność, trwałość i możliwość weryfikowania odrzucenia, a milczenie świadków bywało interpretowane jako jego społeczna legitymizacja. Wyniki uzasadniają objęcie relacji rówieśniczych online szkolną profilaktyką, diagnozą i interwencją.

Bibliografia

  • Abrams Dominic, Weick Mario, Thomas Dominique, Colbe Hazel, Franklin Keith M., 2011, On-line ostracism affects children differently from adolescents and adults, „The British Journal of Developmental Psychology”, 29(1), s. 110–123 (https://doi.org/10.1348/026151010X494089).
  • Baumeister Roy F., Leary Mark R., 1995, The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation, „Psychological Bulletin”, 117(3), s. 497–529 (https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497).
  • Bierman Karen L., 2004, Peer Rejection: Developmental Processes and Intervention Strategies, Guilford Press, New York.
  • boyd danah, 2014, It’s Complicated: The Social Lives of Networked Teens, Yale University Press, New Haven–London.
  • Charmaz Kathy, 2009, Teoria ugruntowana: praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, tłum. Barbara Komorowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Crick Nicki R., Grotpeter Jennifer K., 1995, Relational aggression, gender, and social-psychological adjustment, „Child Development”, 66(3), s. 710–722 (https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1995.tb00900.x).
  • Gerber Jonathan, Wheeler Ladd, 2009, On being rejected: A meta-analysis of experimental research on rejection, „Perspectives on Psychological Science”, 4(5), s. 468–488 (https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2009.01158.x).
  • Hargittai Eszter, 2002, Second-level digital divide: Differences in people’s online skills, „First Monday”, 7(4) (https://doi.org/10.5210/fm.v7i4.942).
  • Hayes Rebecca A., Wesselmann Eric D., Carr Caleb T., 2018, When nobody “likes” you: Perceived ostracism through paralinguistic digital affordances within social media, „Social Media + Society”, 4(3) (https://doi.org/10.1177/2056305118800309).
  • Helsper Ellen J., 2021, The Digital Disconnect: The Social Causes and Consequences of Digital Inequalities, SAGE Publications, London.
  • Kowalski Robin M., Giumetti Gary W., Schroeder Amber N., Lattanner Micah R., 2014,
  • Bullying in the digital age: A critical review and meta-analysis of cyberbullying research among youth, „Psychological Bulletin”, 140(4), s. 1073–1137 (https://doi.org/10.1037/a0035 6180).
  • Latina Delia, Goreis Andreas, Sajko Polona, Kothgassner Oswald D., 2023, Does being ignored on WhatsApp hurt? A pilot study on the effect of a newly developed ostracism task for adolescents, „Journal of Clinical Medicine”, 12(5): 2056 (https://doi.org/10.3390/jcm12052056).
  • Livingstone Sonia, Blum-Ross Alicia, 2020, Parenting for a Digital Future: How Hopes and Fears about Technology Shape Children’s Lives, Oxford University Press, New York.
  • Nesi Jacqueline, Choukas-Bradley Sophia, Prinstein Mitchell J., 2018a, Transformation of adolescent peer relations in the social media context: Part 1 — A theoretical frame-work and application to dyadic peer relationships, „Clinical Child and Family Psychology Review”, 21(3), s. 267–294 (https://doi.org/10.1007/s10567-018-0261-x).
  • Nesi Jacqueline, Choukas-Bradley Sophia, Prinstein Mitchell J., 2018b, Transformation of adolescent peer relations in the social media context: Part 2 — Application to peer group processes and future directions for research, „Clinical Child and Family Psychology Review”, 21(3), s. 295–319 (https://doi.org/10.1007/s10567-018-0262-9).
  • Olweus Dan, 2013, School bullying: Development and some important challenges, „Annual Review of Clinical Psychology”, 9, s. 751–780 (https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-050212-185516).
  • Pyżalski Jacek, 2012, Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków.
  • Ragnedda Massimo, 2017, The Third Digital Divide: A Weberian Approach to Digital Inequalities, Routledge, London–New York.
  • Schneider Fank M. i in., 2017, Social media ostracism: The effects of being excluded online, „Computers in Human Behavior, 73, s. 385–393 (https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.03.052).
  • Smith Rebecca, Morgan Jessica, Monks Claire P., 2017, Students’ perceptions of the effect of social media ostracism on wellbeing, „Computers in Human Behavior”, 68, s. 276–285 (https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.11.041).
  • Subrahmanyam Kaveri, Greenfield Patricia, 2008, Online communication and adolescent relationships, „The Future of Children”, 18(1), s. 119–146 (https://doi.org/10.1353/foc.0.0006).
  • Uhls Yalda T., Ellison Nicole B., Subrahmanyam Kaveri, 2017, Benefits and costs of social media in adolescence, „Pediatrics”, 140(Suppl. 2), s. S67–S70 (https://doi.org/10.1542/peds.2016-1758E).
  • Valkenburg Pati M., Piotrowski Jessica Taylor, 2017, Plugged in: How Media Attract and Affect Youth, Yale University Press, New Haven–London.
  • van Dijk Jan A. G. M., 2005, The Deepening Divide: Inequality in the Information Society, SAGE Publications, Thousand Oaks.
  • Wentzel Katryn R., Asher Steven R., 1995, The academic lives of neglected, rejected, popular, and controversial children, „Child Development”, 66(3), s. 754–763 (https://doi.org/10.2307/1131948).
  • Williams Kipling D., 2007, Ostracism, „Annual Review of Psychology”, 58, s. 425–452 (https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085641).
  • Williams Kipling D., Cheung Christopher K. T., Choi Wilma, 2000, Cyberostracism: Effects of being ignored over the Internet, „Journal of Personality and Social Psychology”, 79(5), s. 748–762 (https://doi.org/10.1037/0022-3514.79.5.748).

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

<< < 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.