Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer

No. 34 (2026)

Articles

Professor Jerzy Wojciech Borejsza – an Unobvious Classic

DOI: https://doi.org/10.35757/RPN.2026.34.03
Submitted: January 16, 2026
Published: October 6, 2026

Abstract

This article tries to provide arguments in support of the claim that Prof. Jerzy Wojciech Borejsza can be regarded as a prominent scholar in research on the German occupation of Poland during the Second World War. At the core of the discussion are the concepts of anti-Slavism and anti-Polonism which he developed to describe integral elements of Nazi German ideology after 1939. Based on the Borejsza’s academic work, the author of this article also offers guidance for contemporary researchers of the German occupation in Poland. The most important and still relevant question remains: To what extent was the German occupation of Poland driven by Nazi ideology and historical experience?

References

  • Arendt H., Eichmann w Jerozolimie, przeł. A. Szostkiewicz, Znak, Kraków 2022.
  • Arendt H., Korzenie totalitaryzmu, przeł. D. Grynberg, M. Szawiel, Świat Książki, Warszawa 2008.
  • Böhler J., Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce. Wrzesień 1939. Wojna totalna, przeł. P. Pieńkowska-Wiederkehr, Znak, Kraków 2009.
  • Böhler J., Mallmann K.M., Matthäus J., Einsatzgruppen w Polsce, przeł. E. Ziegler-Brodnicka, Bellona, Warszawa 2009.
  • Borejsza J.W., Antyslawizm Adolfa Hitlera, Czytelnik, Warszawa 1988.
  • Borejsza J.W., Mussolini był pierwszy…, Czytelnik, Warszawa 1979.
  • Borejsza J.W., Ostaniec, czyli ostatni świadek, Wielka Litera, Warszawa 2018.
  • Borejsza J.W., Piękny wiek XIX, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
  • Borejsza J.W., A Ridiculous Hundred Million Slavs. Concerning Adolf Hitler’s World-View, trans. D. French, Neriton, Tadeusz Manteuffel Institute of History Polish Academy of Sciences, Warsaw 2017: <https://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=62344> [dostęp: 16 II 2026].
  • Borejsza J.W., Szkoły nienawiści. Historia faszyzmów europejskich 1919–1945, Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków 2000.
  • Borejsza J.W., „Śmieszne sto milionów Słowian...”. Wokół światopoglądu Adolfa Hitlera, Wydawnictwo „Neriton”, Instytut Historii PAN, Warszawa 2006.
  • Borejsza J.W., Śmieszne sto milionów Słowian. Wokół światopoglądu Adolfa Hitlera, Muzeum II Wojny Światowej, Gdańsk 2016.
  • Burleigh M., Trzecia Rzesza. Nowa historia, przeł. G. Siwek, Znak, Kraków 2010.
  • Ceran T., Antypolonizm w ideologii narodowosocjalistycznej, „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX” 2017, nr 1.
  • Ceran T., „Schools of Hatred”. The Essence of Totalitarianism in Jerzy W. Borejsza’s Approach, „Acta Poloniae Historica” 2021, vol. 123.
  • Faszyzmy europejskie (1922–1945) w oczach współczesnych i historyków, wybór, wstęp J.W. Borejsza, Czytelnik, Warszawa 1979.
  • Goldhagen D.J., Gorliwi kaci Hitlera. Zwyczajni Niemcy i Holocaust, przeł. W. Horabik, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.
  • Hahn H.H., Dyplomacja bez listów uwierzytelniających. Polityka zagraniczna Adama Jerzego Czartoryskiego 1830–1840, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987.
  • Herwarth H. von, Między Hitlerem a Stalinem. Wspomnienia dyplomaty i oficera niemieckiego 1931–1945, przeł. E.C. Król, Bellona, Warszawa 1992.
  • Hitler A., Mein Kampf. Moja walka. Edycja krytyczna, oprac. E.C. Król, Bellona, Warszawa 2020.
  • Im Schatten der Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz im besetzten Polen 1939‒1940, Hrsg. I. Mazanowska, T. Ceran, M. Przegiętka, aus dem Polnischen von W. Niemirowski, Instytut Pamięci Narodowej, Warschau 2025.
  • Jäckel E., Hitlera pogląd na świat, przeł. A.D. Tauszyńska, przedm. F. Ryszka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1973.
  • Jäckel E., Hitlers Weltanschauung. Entwurf einer Herrschaft, Wunderlich, Tübingen 1969.
  • Krasucki E., Międzynarodowy komunista. Jerzy Borejsza – biografia polityczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
  • Madajczyk Cz., Systemy okupacyjne państw Osi w Europie, [w:] Zbrodnie i sprawcy. Ludobójstwo hitlerowskie przed sądem ludzkości i historii, red. Cz. Pilichowski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980.
  • Madajczyk P., Polityka ZSRS i III Rzeszy wobec elit polskich w czasie II wojny światowej, „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX” 2017, t. 1.
  • Neumann F., Behemot. Narodowy socjalizm – ustrój i funkcjonowanie 1933–1944, wstęp P. Hayes, tłum. J. Giebułtowski, Wydawnictwo Naukowe „Textura”, Warszawa 2016.
  • Nowak P., Przemoc i słowa. W kręgu filozofii politycznej Hannah Arendt, Kronos, Warszawa 2025.
  • Ryszka F., Norymberga. Prehistoria i ciąg dalszy, Wydawnictwo „LTW”, Warszawa 1982.
  • Ryszka F., Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie państwa i prawa Trzeciej Rzeszy, Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985.
  • Ryszka F., U źródeł sukcesu i klęski, Czytelnik, Warszawa 1975.
  • Spętana akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach PRL. Materiały partyjne (1950–1986), t. 2, oprac. P. Pleskot, T.P. Rutkowski, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2012.
  • Sudoł T., Zbrodnie wojenne Wehrmachtu na żołnierzach Wojska Polskiego popełnione od września do grudnia 1939 r., t. 1: Geneza zbrodni. Zbrodnie na polu walki, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2025.
  • Szarota T., Duma i wstyd. O historii i potrzebie pamiętania, Agora, Warszawa 2025.
  • Szarota T., Niemcy i Polacy. Wzajemne postrzeganie i stereotypy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996.
  • W cieniu Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939‒1940, red. I. Mazanowska, T. Ceran, M. Przegiętka, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2021.
  • Wołos M., „Niespełniony pisarz, który został historykiem”. Jerzy Wojciech Borejsza (22 sierpnia 1935 – 28 lipca 2019), „Dzieje Najnowsze” 2021, nr 1.
  • Wykaz pracowników PAN, którzy wystąpili z PZPR od 13 grudnia 1981, 12 I 1982, [przedruk w:] Spętana akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach PRL. Materiały partyjne (1950–1986), t. 2, oprac. P. Pleskot, T.P. Rutkowski, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2012.
  • Zbrodnie i sprawcy. Ludobójstwo hitlerowskie przed sądem ludzkości i historii, red. Cz. Pilichowski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980.

Downloads

Download data is not yet available.

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.