Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Logo "Spraw Międzynarodowych"

Tom 79 Nr 1 (2026): BRICS – wyzwanie czy szansa dla Zachodu?

Temat numeru

Ograniczenia wolności mediów w państwach BRICS: Uwarunkowania historyczno-systemowe, stan aktualny i wyzwania dla Zachodu

DOI: https://doi.org/10.35757/SM.2026.79.1.05
Przesłane: 10 listopada 2025
Opublikowane: 21 maja 2026

Abstrakt

Wolność mediów jest jednym z fundamentów funkcjonowania demokracji liberalnej – wartością ukształtowaną w świecie zachodnim, zapisaną w art. 19 Powszechnej deklaracji praw człowieka. W państwach BRICS ta zachodnia wartość jest jednak negowana, czego dowodzi praktyka ograniczania wolności mediów, zwłaszcza w największych potęgach bloku, tj. w Chinach, Rosji i Indiach. W artykule przedstawiono fundamenty teoretyczne tego problemu i dane międzynarodowych organizacji (Reporterów bez Granic, Freedom House i in.), a także przeanalizowano problem w trzech wspomnianych państwach. W konkluzji stwierdzone zostało, że poważne ograniczanie wolności mediów w państwach BRICS stanowi problem w ich relacjach z Zachodem, gdzie standardy w tym zakresie regulowane są systemowo.

Bibliografia

  • Adamowski J., Rosyjskie media i dziennikarstwo czasów przełomu (1985–1997), Elipsa, Warszawa 1997.
  • Afrique du Sud, „Reporters sans frontières” [online], 2025 [dostęp: 25 X 2025]: <https://rsf.org/fr/pays-afrique-du-sud>.
  • Asian Media Studies. Politics of Subjectivities, ed. J.N. Erni, S.K. Chua, Blackwell, Malden–Oxford–Carlton 2005.
  • Attacks on the Press in 2008, The Committee to Protect Journalists, New York 2009.
  • Bartnicki A., Michaluk M., Media rosyjskie a język manipulacji politycznej w postsowieckiej Rosji, „Studia Slawistyczne” 2008, nr 7.
  • Borowik B., Kirwiel E., The Media System in the Russian Federation. Selected Issues, „Wschód Europy. Studia humanistyczno-społeczne” 2018, nr 4 (1).
  • Brésil, „Reporters sans frontières” [online], 2025 [dostęp: 25 X 2025]: <https://rsf.org/fr/pays-br%C3%A9sil>.
  • „BRICS” [online, dostęp: 10 IX 2025]: <https://infobrics.org/>.
  • Briggs A., Burke P., A Social History of the Media. From Gutenberg to the Internet, Polity Press, Cambridge–Malden 2005.
  • Changing Media, Changing China, ed. S.L. Shirk, Oxford University Press, New York 2011.
  • China: Citizen Journalist Killed in Police Custody, „International Federation of Journalists” [online], 22 XI 2023 [dostęp: 12 I 2025]: <https://www.ifj.org/media-centre/news/detail/article/china-citizen-journalist-killed-in-police-custody>.
  • China’s Media Go Global, ed. D.K. Thussu, H. de Burgh, A. Shi, Routledge, New York 2018.
  • Chine, „Reporters sans frontières” [online], 2025 [dostęp: 4 X 2025]: <https://rsf.org/fr/pays/chine>.
  • Deng X., Chiny na drodze reform w XXI wieku, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2007.
  • Desprez C., La television indienne. Un modèle d’appropriation culturelle, De Boeck-INA, Bruxelles 2006.
  • Di M., Between Propaganda and Commercials: Chinese Television Today, [w:] Changing Media, Changing China, ed. S.L. Shirk, Oxford University Press, New York 2011.
  • Durmaj M., System medialny w Chinach, „Media – Biznes – Kultura” 2022, nr 1 (12).
  • Freedom on the Net, „Freedom House” [online], 2025 [dostęp: 16 IX 2025]: <https://freedomhouse.org/explore-the-map?type=fotn&year=2024>.
  • Freedom on the Net Research Methodology, „Freedom House” [online], 2025 [dostęp: 16 IX 2025]: <https://freedomhouse.org/reports/freedom-net/freedom-net-research-methodology>.
  • Gandhi M.K., Autobiografia. Dzieje moich poszukiwań prawdy, tł. J. Brodzki, Axis Mundi, Piaseczno 2019.
  • Gang Q., Bandurski D., China’s Emerging Public Sphere: The Impact of Media Commercialization, Professionalism, and the Internet in an Era of Transition, [w:] Changing Media, Changing China, ed. S.L. Shirk, Oxford University Press, New York 2011.
  • Gierula M., Koncentracja mediów w Rosji. Próba zarysowania problemu, „Rocznik Prasoznawczy” 2018, nr 12.
  • Gunaratne S., The Dao of the Press. A Humanocentric Theory, Hampton Press, Cresskill 2005.
  • Hancock D., Rousseau C., Slee J., Wunsch-Vincent S., Global Film Production Hits Historic High, Surpassing Pre-Pandemic Levels, „World Intellectual Property Organization” [online], 30 IV 2025 [dostęp: 18 X 2025]: <https://www.wipo.int/en/web/global-innovation-index/w/blogs/2025/global-film-production>.
  • Inde, „Reporters sans frontières” [online], 2025 [dostęp: 18 X 2025]: <https://rsf.org/fr/pays/inde>.
  • India: Freelance Chhattisgarh Journalist Killed after Corruption Report, „International Federation of Journalists” [online], 6 I 2025 [dostęp: 12 I 2025]: <https://www.ifj.org/media-centre/news/detail/article/india-freelance-chhattisgarh-journalist-killed-after-corruption-report>.
  • Ivanova K., Myltykbaev M., Implementing the Right to Information as a Key Element of Freedom of Expression in the BRICS Countries, „BRICS Law Journal” 2022, vol. 9, issue 2.
  • Juluri V., The Whole World Is Watching Us: Music Television Audiences in India, [w:] Asian Media Studies. Politics of Subjectivities, ed. J.N. Erni, S.K. Chua, Blackwell, Malden–Oxford–Carlton 2005.
  • Kohli-Khandekar V., The Indian Media Business, Sage, New Delhi 2006.
  • Konstytucja Stanów Zjednoczonych, Agencja Informacyjna Stanów Zjednoczonych, Kraków 1990.
  • Leksykon terminów medialnych, t. 2: M–Z, red. K. Wolny-Zmorzyński, K. Doktorowicz, P. Płaneta, R. Filas, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2024.
  • McQuail D., Teoria komunikowania masowego, tł. M. Bucholc, A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.
  • Media Diversity in South Africa. New Concepts from the Global South, ed. J. Reid, Routledge, New York 2022.
  • Méthodologie détaillée du Classement mondial de la liberté de la presse 2025, „Reporters sans frontières” [online, dostęp: 16 IX 2025]: <https://rsf.org/fr/m%C3%A9thodologie-d%C3%A9taill%C3%A9e-du-classement-mondial-de-la-libert%C3%A9-de-la-presse-2025?year=2025&data_type=general>.
  • Mikułowski-Pomorski J., Jak narody porozumiewają się ze sobą w komunikacji międzykulturowej i komunikowaniu medialnym, Universitas, Kraków 2006.
  • Mill J.S., Utylitaryzm. O wolności, tł. A. Kurlandzka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
  • Mrozowski M., Media masowe. Władza, rozrywka i biznes, Aspra, Warszawa 2001.
  • Nye J.S. Jr., Konflikty międzynarodowe. Wprowadzenie do teorii i historii, tł. M. Madej, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009.
  • Politkowska A., Rosja Putina, tł. T. Korecki, Wydawnictwo „Studio Emka”, Warszawa 2005.
  • Qui sommes-nous?, „Reporters sans frontières” [online, dostęp: 16 IX 2025]: <https://rsf.org/fr/qui-sommes-nous>.
  • Reid J., Malila V., Measuring Media Diversity in South Africa: A Model for Measuring Media Diversity and the Audience Centred Approach, [w:] Media Diversity in South Africa. New Concepts from the Global South, ed. J. Reid, Routledge, New York 2022.
  • Rid Th., Wojna informacyjna, tł. F. Tryl, Bellona, Warszawa 2022.
  • Russia: Internet Blocking, Disruptions and Increasing Isolation, „Human Rights Watch” [online], 30 VIII 2025 [dostęp: 13 X 2025]: <https://www.hrw.org/news/2025/07/30/russia-internet-blocking-disruptions-and-increasing-isolation>.
  • Russie, „Reporters sans frontières” [online], 2025 [dostęp: 13 X 2025]: <https://rsf.org/fr/pays/russie>.
  • Sajna-Kunowsky R., Media w Brazylii, [w:] Leksykon terminów medialnych, t. 2: M–Z, red. K. Wolny-Zmorzyński, K. Doktorowicz, P. Płaneta, R. Filas, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2024.
  • Sajó A., Freedom of Expression, Institute of Public Affairs, Warsaw 2004.
  • Siebert F.S., Peterson T., Schramm W., Four Theories of the Press, University of Illinois Press, Urbana–Chicago 1984.
  • Szurmiński Ł., Media w Rosji, [w:] Leksykon terminów medialnych, t. 2: M–Z, red. K. Wolny-Zmorzyński, K. Doktorowicz, P. Płaneta, R. Filas, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2024.
  • Thomas P., Contested Futures: Indian Media at the Crossroads, [w:] Democratizing Global Media. One World, Many Struggles, ed. R.A. Hackett, Y. Zhao, Rowman & Littlefield, Lanham 2005.
  • Thussu D.K., Nordenstreng K., BRICS Media Reshaping the Global Communication Order?, Routledge, New York 2020.
  • Tomaszewski W., Media w służbie reżimu. Przykład Rosji i wyzwania dla demokracji, „Krakowskie Studia Małopolskie” 2023, nr 4 (40).
  • Waight H., Yuan Y., Roberts M.E., Stewart B.M., The Decade-Long Growth of Government-Authored News Media in China under Xi Jinping, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America” 2025, vol. 122, No. 11: <https://doi.org/10.1073/pnas.2408260122> [dostęp: 12 II 2026].
  • Zhao Y., Who Wants Democracy and Does It Deliver Food? Communication and Power in a Globally Integrated China, [w:] Democratizing Global Media. One World, Many Struggles, ed. R.A. Hackett, Y. Zhao, Rowman & Littlefield, Lanham 2005.

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.