Vol. 79 No. 1 (2026): BRICS – challenge or opportunity for the West?
Temat numeru
BRICS and Shanghai Cooperation Organization as Complementary Institutional and Geopolitical Forms?
{"pl_PL":"Jawaharlal Nehru University"}
Abstract
The purpose of this article is to demonstrate the scope of institutional and geopolitical complementarity between the BRICS group and the Shanghai Cooperation Organization (SCO). This framing of the problem seems important in the context of the dynamic changes taking place in the contemporary world system. The United States, the world’s largest power and a key pillar of the current international order, is attempting to redefine its place and role within it in relation to the growing Asian powers. China, India, and Eurasian Russia, pursuing their vision of a polycentric world without American hegemony, are forming alliances, establishing and strengthening new formats of cooperation with a global (BRICS) and regional (SCO) reach. These entities differ in part in their membership composition, geographic scope, nature, goals, degree of institutionalisation, and origins. The BRICS group emerged at a time when the SCO was already in existence and had already undergone the first stage of its evolution – from a consultative forum of five states to a fully-fledged regional international organisation. Both cooperation formats currently have ten members, including four common states: China, India, Iran, and Russia. The overall goals of these structures boil down to three issues: a polycentric international system, an alternative global financial system independent of the West, and a profound reform of the UN. However, numerous contradictions and conflicts of interest exist between the member states of both BRICS and the SCO, sometimes leading to heated confrontations. The highly dynamic current international situation makes it difficult to clearly determine the future of both entities – whether mutual relations will evolve toward a loose tactical alliance or a genuine strategic partnership. However, it is possible to identify key trends, tendencies, and processes. The scientific methods employed in this article include comparative analysis, institutional analysis, and power structure (geopolitical) analysis.
References
- Adamczyk M., Nowy Jedwabny Szlak jako próba stworzenia mocarstwa lądowego w myśl klasycznych teorii geopolitycznych, „Kultura – Historia – Globalizacja” 2017, nr 22.
- Alimov R., The Role of the Shanghai Cooperation Organization in Counteracting Threats to Peace and Security, „United Nations” [online], 11 X 2017 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.un.org/en/chronicle/article/role-shanghai-cooperation-organization-counteracting-threats-peace-and-security>.
- Annual Report to Congress: Military and Security Developments Involving The People’s Republic of China 2025, U.S. Department of Defense, [b.d.m.w.]: <https://media.defense.gov/2025/Dec/23/2003849070/-1/-1/1/ANNUAL-REPORT-TO-CONGRESS-MILITARY-AND-SECURITY-DEVELOPMENTS-INVOLVING-THE-PEOPLES-REPUBLIC-OF-CHINA-2025.PDF> [dostęp: 21 III 2026].
- Barbashin A., BRICS and No Mortar: Why Russia Has Failed to Create a Viable Alternative to the G7, „The Insider” [online], 23 X 2024 [dostęp: 21 III 2026]: <https://theins.ru/en/opinion/anton-barbashin/275558>.
- Bari Urcosta R., BRICS and the Rise of the Global South: Towards a New Geoeconomic Architecture, „Sprawy Międzynarodowe” 2025, t. 78, nr 4: <https://doi.org/10.35757/sm.2025.78.4.05> [dostęp: 16 II 2026].
- BRICS Business Forum Identifies Pathways to Foster Economic Growth and Enhance Productive Integration across the Global South, „BRICS Brasil 2025” [online], 5 VII 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://brics.br/en/news/brics-business-forum-identifies-pathways-to-foster-economic-growth-and-enhance-productive-integration-across-the-global-south>.
- BRICS zbudują własny MFW, „Bankier” [online], 15 VII 2014 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.bankier.pl/wiadomosc/BRICS-zbuduja-wlasny-MFW-7216675.html>.
- Burakowski A., New Development Bank – jedyna wspólna organizacja grupy BRICS, „Sprawy Międzynarodowe” 2025, t. 78, nr 1: <https://doi.org/10.35757/SM.2025.78.1.08> [dostęp: 16 II 2026].
- Charter of Shanghai Cooperation Organization, The Shanghai Cooperation Organization, [b.m.w.], 6 VII 2002: <https://eng.sectsco.org/images/07e8/0c/14/1625960.pdf> [dostęp: 21 III 2026].
- Chen L., Chu M.M., China’s Xi Pushes a New Global Order, Flanked by Leaders of Russia and India, „Reuters” [online], 1 IX 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.reuters.com/world/china/chinas-xi-pushes-new-global-order-flanked-by-leaders-russia-india-2025-09-01/>.
- Chiny muszą przygotować się na najgorsze: jeśli Rosja się rozpadnie, nie można utracić obszaru liczącego 7 mln km2, „Net Ease” [online], 14 XII 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.163.com/dy/article/KGP3MRO60543OST6.html> [tłumaczenie z wykorzystaniem automatycznego translatora przeglądarki Opera].
- Cimek G., BRICS – w kierunku nowego reformizmu w polityce międzynarodowej, „Konteksty Społeczne” 2013, t. 1 (1).
- Cimek G., Globalne aspiracje grupy BRICS, „Przestrzeń Społeczna” 2013, nr 3/1 (5).
- Cimek G., Instytucjonalizacja jako czynnik rozwoju klubu BRICS, [w:] Normy, wartości i instytucje we współczesnych stosunkach międzynarodowych, red. E. Stadtmuller, Ł. Fijałkowski, Wydawnictwo „Rambler”, Warszawa 2015.
- Cimek G., Szanghajska Organizacja Współpracy w kształtowaniu procesów regionalnych i globalnych, „Przegląd Zachodni” 2019, nr 2.
- Dumała H., BRICS+ – nowy element globalnego multilateralizmu, Instytut Stosunków Międzynarodowych UMCS, [Lublin 2024] (Komentarze Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS, 18 (2/2024)): <https://phavi.umcs.pl/at/attachments/2024/0814/143544-brics-nowy-element-globalnego-multilateralizmu-h-dumala.pdf> [dostęp: 21 III 2026].
- Dutkiewicz P., Przyszłość Szanghajskiej Organizacji Współpracy w stosunkach międzynarodowych, „Instytut Nowej Europy” [online], 7 V 2021 [dostęp: 21 III 2026]: <https://ine.org.pl/przyszlosc-szanghajskiej-organizacji-wspolpracy-w-stosunkach-miedzynarodowych/>.
- Gaca M., BRICS: przeciwwaga dla G7 czy „sny o potędze”?, Centrum Stosunków Międzynarodowych, [Warszawa] 2024 (Komentarz 10/2024): <https://csm.org.pl/wp-content/uploads/2024/10/BRICS-3.pdf> [dostęp: 21 III 2026].
- Gacek Ł., Nowy wspaniały świat…? Strategiczne narracje Chin a reforma systemu globalnego zarządzania, Wydawnictwo „Prześwity”, Warszawa 2024.
- Gacek Ł., Współpraca czy rywalizacja: Rosja i Chiny w Arktyce, „Krakowskie Studia Międzynarodowe” 2018, nr 1.
- Głogowski A., BRICS i Pakistan po szczycie w Kazaniu, „Raport. Wojsko, technika, obronność” 2024, nr 11.
- Głogowski A., Przyczyny zablokowania akcesji Pakistanu i Turcji do BRICS Plus przez Indię, „Przegląd Geopolityczny” 2025, nr 53.
- Inkster N., Wielkie rozstanie. Rywalizacja Chin i Stanów Zjednoczonych Ameryki o dominację technologiczną, przekł. A. Rybacka, J. Głodek, Colorful Media Books, Poznań 2022.
- Jacob H., Ten Reflections on the Iran War: A View from Delhi, „India’s World” [online], 18 III 2026 [dostęp: 21 III 2026]: <https://indiasworld.in/new-reflections-on-the-iran-war-a-view-from-delhi/>.
- Jak nowa waluta krajów BRICS+ zmieni globalną gospodarkę?, „Forum Biznesu” [online], 2026 [dostęp: 21 III 2026]: <https://forumbiznesu.pl/wiadomosci/jak-nowa-waluta-krajow-brics-zmieni-globalna-gospodarke>.
- Janusz-Pawletta B., Kierunki reformy Organizacji Narodów Zjednoczonych, „Bezpieczeństwo Narodowe” 2006, nr 2 (2).
- Joint Statement of the BRIC Leaders, BRICS, Ekaterinburg, 16 VI 2009: <https://bricsthinktankscouncil.org/wp-content/uploads/2009/06/Joint-Statement-of-the-BRIC-Leaders.pdf> [dostęp: 21 III 2026].
- Kaczmarski M., Nowy Jedwabny Szlak i Eurazjatycka Unia Gospodarcza: chińska i rosyjska praktyka budowy wpływów w Azji Centralnej, „Stosunki Międzynarodowe / International Relations” 2016, t. 52, nr 3.
- Kazan Declaration. Strengthening Multilateralism for Just Global Development and Security, BRICS, Kazan, 23 X 2024: <https://brics.br/pt-br/documentos/acervo-de-presidencias-anteriores/leaders-declarations/2024-xvi-brics-summit-kazan-declaration.pdf/@@download/file> [dostęp: 21 III 2026].
- Khan S., China’s Xi, Russia’s Putin Share Vision for New Global Order at Security Forum, „Modern Diplomacy” [online], 1 IX 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://moderndiplomacy.eu/2025/09/01/chinas-xi-russias-putin-share-vision-for-new-global-order-at-security-forum/>.
- Kissinger H., O Chinach, przekł. M. Komorowska, Wydawnictwo „Czarne”, Wołowiec 2024.
- Kubera G., Rywale z przymusu. Dlaczego Chiny i Indie potrzebują się nawzajem właśnie teraz, „Business Insider” [online], 1 IX 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://businessinsider.com.pl/gospodarka/rywale-z-przymusu-dlaczego-chiny-i-indie-potrzebuja-sie-nawzajem-wlasnie-teraz/qn4q396>.
- Liberska B., Perspektywy rozwojowe chińskiej gospodarki do 2050 r., „Studia Ekonomiczne” 2010, nr 4 (67).
- Lubina M., Niedźwiedź w cieniu smoka. Rosja–Chiny 1991–2014, Wydawnictwo „Księgarnia Akademicka”, Kraków 2025.
- Lubina M., Niedźwiedź w objęciach smoka. Jak Rosja została młodszym bratem Chin, Wydawnictwo „Szczeliny”, Kraków 2022.
- Materski W., Konferencja w Bretton Woods w 1944 roku, „Studia Polityczne” 2014, t. 42, nr 2.
- Miedziński P., Wyścig zbrojeń na morzu. Chiny planują flotę 9 lotniskowców do 2035 roku, „Portal Obronny” [online], 14 I 2026 [dostęp: 21 III 2026]: <https://portalobronny.se.pl/geopolityka/wyscig-zbrojen-na-morzu-chiny-planuja-flote-9-lotniskowcow-do-2035-roku-aa-J1fJ-V9wM-Yvuq.html>.
- National Security Strategy of the United States of America, The White House, Washington, November 2025: <https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf> [dostęp: 21 III 2026].
- Normy, wartości i instytucje we współczesnych stosunkach międzynarodowych, red. E. Stadtmuller, Ł. Fijałkowski, Wydawnictwo „Rambler”, Warszawa 2015.
- Okraska T., Ewolucja ładu światowego w okresie pozimnowojennym: zarys problemu, „Studia Politicae Universitatis Silesiensis” 2013, nr 11.
- Okraska T., Słoń w pogoni za smokiem. Stosunki indyjsko-chińskie w zmieniającym się świecie, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2019.
- Olędzki J.A., Mocarstwo z panazjatyckiej mozaiki. Geneza i ewolucja Szanghajskiej Organizacji Współpracy, Wydawnictwo „Asian Century”, Instytut Boyma, Warszawa 2019.
- O’Neill J., Building Better Global Economic BRICs, Goldman Sachs, [b.m.w.], 30 XI 2001 (Global Economics Paper, 66): <https://www.goldmansachs.com/pdfs/insights/archive/archive-pdfs/build-better-brics.pdf> [dostęp: 21 III 2026].
- Oropeza Garcia A., The Role of the China and the BRICS Project, „Mexican Law Review” 2014, vol. 7, issue 1.
- Państwa grupy BRICS i ich znaczenie we współczesnej gospodarce światowej, red. T. Sporek, K. Czech, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2015.
- Pavlovskij I., Politika nacional′nyh interesov Rossii. Vektor razvitiâ sovremennoj Rossii, Zebra E, Moskva 2008.
- Pekińczyk 40, Jak Chiny stały się potęgą innowacji w XXI wieku, „I Ching” [online], 11 II 2026 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.iching.pl/jak-chiny-staly-sie-potega-innowacji-w-xxi-wieku>.
- Pelliččiari I., Rossiâ v Irane dejstvuet kak SŠA na Ukraine?, „Rossiâ v global′noj politike” [online], 11 III 2026 [dostęp: 21 III 2026]: <https://globalaffairs.ru/articles/rossiya-v-irane-pellichchiari/>.
- Perkowska A., Szanghajska Organizacja Współpracy – geopolityka, „Economy and Managment” 2010, nr 3.
- Petrov V., Geopolitika Rossii. Vozroždenie ili gibel′?, Veče, Moskva 2003.
- Proń E., Szanghajska Organizacja Współpracy – perspektywy rozwoju i instytucje SzOW w erze Inicjatywy Pasa i Drogi, [w:] Sosnowieckie Spotkania Orientalistyczne. Język, literatura, społeczeństwo, red. K. Bańka-Orłowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2021.
- Rabczun A.A., BRICS: rola, ekspansja i przyszłe możliwości, „Przestrzeń, Ekonomia, Społeczeństwo” 2023, nr 2.
- Rybicka M., Wieszczycka W., Chiny – rosnące mocarstwo innowacyjności, „Research Gate” [online], styczeń 2015 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.researchgate.net/publication/282643797_Chiny_-_rosnace_mocarstwo_innowacyjnosci_China_-_growing_power_of_innovation>.
- Sakowski M., BRICS jako forum współpracy i rywalizacji Chin oraz Rosji, „Krakowskie Studia Międzynarodowe” 2018, nr 1.
- Shanghai Cooperation Organization, „Global Security” [online, dostęp: 21 III 2026]: <https://www.globalsecurity.org/military/world/int/sco.htm>.
- Skrzypek R., Chiny napędzają światową transformację energetyczną – niemal 75% nowych inwestycji OZE powstaje w Państwie Środka, „IT Reseller” [online], 14 VII 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://itreseller.pl/chiny-napedzaja-swiatowa-transformacje-energetyczna-niemal-75-nowych-inwestycji-oze-powstaje-w-panstwie-srodka/>.
- Smolaga M., BRICS jako reprezentant interesów globalnego Południa: analiza stanowiska ugrupowania względem głównych problemów w dialogu pomiędzy krajami Północy a Południa, „Stosunki Międzynarodowe / International Relations” 2017, t. 53, nr 4.
- Solarz M.W., Północ – Południe. Krytyczna analiza podziału świata na kraje wysoko i słabo rozwinięte, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009.
- Solarz M.W., Trzeci Świat. Zarys biografii pojęcia, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009.
- Sporek T., BRICS jako nieformalny blok współpracy, [w:] Państwa grupy BRICS i ich znaczenie we współczesnej gospodarce światowej, red. T. Sporek, K. Czech, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2015.
- Sullivan J., The Sources of American Power. A Foreign Policy for a Changed World, „Foreign Affairs” [online], 24 X 2023 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.foreignaffairs.com/united-states/sources-american-power-biden-jake-sullivan>.
- Szul R., Globalne Południe wobec wojny na Ukrainie, „Przegląd Geopolityczny” 2025, nr 53.
- Szymborski W., Doktryna Busha, Wydawnictwo „Wers”, Bydgoszcz 2004.
- Śmietana P., Jak BRICS działa przeciwko dolarowi?, „Independent Trader” [online], 13 X 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://independenttrader.pl/jak-brics-dziala-przeciwko-dolarowi/>.
- [Twenty Twenty-Six] 2026 National Defense Strategy, U.S. Department of War, Washington, 23 I 2026: <https://media.defense.gov/2026/Jan/23/2003864773/-1/-1/0/2026-NATIONAL-DEFENSE-STRATEGY.PDF> [dostęp: 21 III 2026].
- Tyler P.E., U.S. Strategy Plan Calls for Insuring No Rivals Develop a One-Superpower World. Pentagon’s Document Outlines Ways to Thwart Challenges to Primacy of America, „The New York Times”, 8 III 1992.
- Weitz R., Sino-Russians Interactions Regarding the Shanghai Cooperation Organization, „Hudson Institute” [online], 17 VII 2025 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.hudson.org/security-alliances/sino-russian-interactions-regarding-shanghai-cooperation-organization-richard-weitz>.
- Włodkowska-Bagan A., Rywalizacja mocarstw na obszarze poradzieckim, Wydawnictwo „Difin”, Warszawa 2013.
- Wojczal K., Północny Szlak Morski – to chińskie marzenia, alternatywa dla handlu czy dalekosiężny i pierwszorzędny cel strategiczny?, „Krzysztof Wojczal” [online], 26 X 2017 [dostęp: 21 III 2026]: <https://www.krzysztofwojczal.pl/geopolityka/azja-wschodnia/polnocny-szlak-morski-chinskie-marzenia-alternatywa-dla-handlu-dalekosiezny-pierwszorzedny-cel-strategiczny/>.
- World Economic Outlook, „International Monetary Fund” [online, dostęp: 21 III 2026]: <https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)>.
- Zięba R., Współczesne wyzwania i zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego, „Stosunki Międzynarodowe / International Relations” 2016, t. 52, nr 3.
Downloads
Download data is not yet available.