Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer

No. 34 (2026)

Articles

Raphael Lemkin’s Historical Concept of Genocide as a Tool for Analysing German Occupation Policy

DOI: https://doi.org/10.35757/RPN.2026.34.01
Submitted: January 10, 2026
Published: October 6, 2026

Abstract

The article proposes Raphael Lemkin’s historical concept of genocide as a model for analysing German occupation policy during the Second World War. It also explains the doubts that may arise when applying this concept, such as the danger of determinism and politicisation, and the importance of intentionality. It is also emphasised that the main goal of German policy was not to destroy social structures in Polish territories (first those incorporated into the Reich, and later also in the General Government), but to replace them with their own.

References

  • Ausserordentliche Befriedungsaktion 1940 – akcja AB na ziemiach polskich. Materiały z sesji naukowej (6–7 listopada 1986 r.), red. Z. Mańkowski, Zakład Historii Najnowszej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Okręgowa Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Instytut Pamięci Narodowej w Lublinie, Warszawa 1992.
  • Borejsza J.W., Antyslawizm Adolfa Hitlera, Czytelnik, Warszawa 1998.
  • Ceran T., Zbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej Europie, Instytut Pamięci Narodowej, Bydgoszcz–Warszawa 2024.
  • Chinciński T., Niemiecka okupacja w Polsce 1939–1945. Stan i kierunki badań, „Colloqium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych” 2013, nr 3.
  • German-Occupied Europe in the Second World War, ed. R. Scheck, F. Théofilakis, J. Torrie, Routledge, London 2019.
  • Ingrao Ch., Obietnica Wschodu, Nazistowskie nadzieje i ludobójstwo 1939–1943, Instytut Pileckiego, Warszawa 2022.
  • Inter arma non silent Musae. The War and the Culture 1939–1945, ed. Cz. Madajczyk, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977.
  • Jansen Ch., Weckbecker A., Der „Volksdeutsche Selbstschutz” in Polen 1939/40, Oldenbourg, München 1992 (Schriftenreihe der Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, 64).
  • Kaczmarek R., Niemiecka polityka narodowościowa na terenach wcielonych do Rzeszy w latach 1939–1945, „Wieki Stare i Nowe” 2001, t. 2.
  • Klarecki M., Zrabowana Warszawa. Straty w prywatnych zbiorach i artystycznych kolekcjach mieszkańców Warszawy w latach 1939–1945, t. 1–2, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa 2024.
  • Kleßmann Ch., Die Selbstbehauptung einer Nation. Nationalsozialistische Kulturpolitik und polnische Widerstandsbewegung im Generalgouvernement 1939–1945, Bertelsmann--Universitätsverlag, Düsseldorf 1971.
  • Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 9 grudnia 1948 r., Dz.U. 1952, nr 2, poz. 9.
  • Kułakowski T., Dokumenty dotyczące eksterminacji kultury polskiej, „Najnowsze Dzieje Polski. Materiały i studia z okresu II wojny światowej” 1957, t. 1.
  • Lemkin R., Genocide – A Modern Crime, „Free World” 1945, No. 4: <http://www.prevent-genocide.org/lemkin/freeworld1945.htm> [dostęp: 3 IV 2025].
  • Lista strat kultury polskiej (1.IX.1939–1.III.1946), red. B. Olszewicz, Wydawnictwo „S. Arcta”, Warszawa 1947.
  • Luterek T., Kłusek M., Straty Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie dóbr kultury i sztuki podczas II wojny światowej, „Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego” [online, dostęp: 1 IV 2025]: <https://instytutstratwojennych.pl/strona/209-straty-rzeczypospolitej-polskiej-w-zakresie-dobr-kultury-i-sztuki-podczas-ii-wojny>.
  • Matelski D., Ludność niemiecka w Kraju Warty (1939–1945), [w:] Polska – Niemcy – mniejszość niemiecka w Wielkopolsce. Przeszłość i teraźniejszość, red. A. Sakson, Instytut Zachodni, Poznań 1994.
  • Schiessl Ch., The Volksdeutsche of Eastern Europe as Nazi Collaborators during World War II, [w:] German-Occupied Europe in the Second World War, ed. R. Scheck, F. Théofilakis, J. Torrie, Routledge, London 2019.
  • Stiller A., Völkische Politik: Praktiken der Exklusion und Inklusion in polnischen, französischen und slowenischen Annexionsgebieten 1939–1945, Wallstein Verlag, Göttingen 2022.
  • Traba R., O potrzebie nowych badań. Niemiecka okupacja Polski w czasie II wojny światowej w historiografii i pamięci funkcjonalnej, „Historyka. Studia metodologiczne” 2014, t. 44.
  • Traba R., Światy przeżywane (Lebenswelt) polskich robotników przymusowych 1939–1945, „Rocznik Polsko-Niemiecki” 2021, nr 29: <https://doi.org/10.35757/RPN.2021.29.12> [dostęp: 16 II 2026].
  • W cieniu Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939–1940, red. I. Mazanowska, T. Ceran, M. Przegiętka, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2021.
  • Wardzyńska M., Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2009.
  • Wildt M., „Volksgemeinschaft”. Eine Antwort auf Ian Kershaw, „Zeithistorische Forschungen / Studies in Contemporary History” 2011, Jg. 8, H. 1: <http://www.zeithistorische-forschungen.de/1-2011/4756> [dostęp: 24 III 2025].
  • Wokół Akcji AB. Represje niemieckie w pierwszych latach okupacji, red. J. Gierczyńska, T. Skoczek, Muzeum Niepodległości, Warszawa 2020.
  • Życie religijne w Polsce pod okupacją hitlerowską 1939–1945, red. Z. Zieliński, Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych, Warszawa 1982.

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)

1 2 3 4 > >> 

Similar Articles

1 2 3 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.