Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Logo "Spraw Międzynarodowych"

Tom 79 Nr 2 (2026): Sekurytyzacja stosunków międzynarodowych

Artykuły

Rezyliencja społeczna – odpowiedź na wyzwania czasów niepewności

DOI: https://doi.org/10.35757/SM.2026.79.2.01
Przesłane: 30 marca 2026
Opublikowane: 8 października 2026

Abstrakt

Rezyliencja to termin opisujący zdolność jednostek i złożonych systemów (społeczeństw, ekosystemów, gospodarki, społeczności lokalnych) do absorbowania skutków zarówno szoków i gwałtownych kryzysów, jak też zagrożeń oddziałujących w dłuższych okresach. Rezyliencja społeczna okazuje się jedną z kluczowych zdolności, które muszą rozwijać zachodnie społeczeństwa konfrontowane od początku XXI w. z narastającą falą zagrożeń i kryzysów. Wzrost znaczenia rezyliencji społecznej jest symptomem procesu szeroko rozumianej sekurytyzacji zarówno badań naukowych, jak i polityki demokratycznych społeczeństw w ostatnich kilkunastu latach.

Bibliografia

  • Bolstering the Democratic Resilience of Euro-Atlantic Societies to Foreign Interference, NATO Parliamentary Assembly, [b.m.w., październik 2025] (Resolution, 498): <https://www.nato-pa.int/download-file?filename=/sites/default/files/2025-10/RESOLUTION%20498%20-%20BOLSTERING%20DEMOCRATIC%20RESILIENCE.pdf> [dostęp: 24 III 2026].
  • Borucka A., Koncepcja resilience. Podstawowe założenia i nurty, [w:] Resilience. Teoria, badania, praktyka, red. W. Junik, Wydawnictwo Edukacyjne „Parpamedia”, Warszawa 2011.
  • Bourbeau Ph., On Resilience. Genealogy, Logics, and World Politics, Cambridge University Press, Cambridge 2018.
  • Chandler D., Beyond Neoliberalism: Resilience, the New Art of Governing Complexity, „Resilience. International Policies, Practices and Discourses” 2014, vol. 2, issue 1.
  • Christie E.H., Berzina K., NATO and Societal Resistance: All Hand on Deck in an Age of War, German Marshall Fund of the United States, [b.m.w.] 2022 (Policy Brief, July): <https://www.gmfus.org/sites/default/files/2022-07/NATO%20and%20Societal%20Resilience%20All%20Hands%20on%20Deck%20in%20an%20Age%20of%20War.pdf> [dostęp: 15 III 2026].
  • Croissant A., Lott L., Democratic Resilience in the Twenty-First Century: Search for an Analytical Framework and Explorative Analysis, „Political Studies” 2025, online first: <https://doi.org/10.1177/00323217251345779> [dostęp: 12 III 2026].
  • Desjardins E., Barker G., Lindo Z., Dieleman C., Dussault A.C., Promoting Resilience, „The Quarterly Review of Biology” 2015, vol. 90, issue 2.
  • Developing a Whole-of-Society, Integrated and Coordinated Approach to Resilience for Allied Democracies, NATO Parliamentary Assembly, [b.m.w., październik 2021] (Resolution, 466): <https://www.nato-pa.int/download-file?filename=/sites/default/files/2021-10/2021%20-%20NATO%20PA%20Resolution%20466%20-%20Resilience_0.pdf> [dostęp: 24 III 2026].
  • Drobniak A., Cyran R., Plac K., Rykała P., Szymańska J., Rezyliencja miast i regionów Europy Środkowej w kontekście hybrydyzacji rozwoju, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Katowice 2021.
  • Egli D.S., Beyond the Storms: Strengthening Preparedness, Response and Resilience in the 21st Century, „Journal of Strategic Security” 2013, vol. 6, No. 2.
  • European Centre for Democratic Resilience, „European Commission” [online, dostęp: 19 III 2026]: <https://commission.europa.eu/european-centre-democratic-resilience_en>.
  • Fijałkowski Ł., Teoria sekurytyzacji i konstruowanie bezpieczeństwa, „Przegląd Strategiczny” 2012, R. 2, nr 1.
  • Fjader C., The Nation-State, National Security and Resilience in the Age of Globalization, „Resilience. International Policies, Practices and Discourses” 2014, vol. 2, issue 2.
  • Fukuyama F., The End of History and the Last Man, Free Press, New York 1992.
  • Gałka J., Rezyliencja a migracje. Implementacja koncepcji rezyliencji do badań międzynarodowych migracji ludności, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2024.
  • „Google Scholar” [online, dostęp: 24 III 2026]: <https://scholar.google.com>.
  • Gruber B., The Difference Resilience Makes. U.S. National Preparedness – From Civil Defense to Resilience, Österreichisches Institut für Internationale Politik, Wien 2017 (Working Paper, 93/March): <https://doi.org/10.13140/RG.2.2.35891.02080> [dostęp: 16 II 2026].
  • The Hague Summit Declaration Issued by the NATO Heads of State and Government Participating in the Meeting of the North Atlantic Council in The Hague 25 June 2025, „North Atlantic Treaty Organization” [online], 25 VI 2025 [dostęp: 20 III 2026]: <https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2025/06/25/the-hague-summit-declaration>.
  • Holling C.S., Resilience and Stability of Ecological Systems, „Annual Review of Ecology and Systematics” 1973, vol. 4.
  • Holloway J., Manwaring R., How Well Does „Resilience Apply to Democracy? A Systematic Review, „Contemporary Politics” 2023, vol. 29, issue 1.
  • Izdebski K., Strzyżyński J., Gotowi na kryzys. Budowanie społecznej odporności, Fundacja im. Stefana Batorego, Forum Idei, Warszawa 2024: <https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2024/11/K.Izdebski.J.Strzyzynski_Gotowi.na_.kryzys.pdf> [dostęp: 17 III 2026].
  • Jelska K., Siemińska E., Rezyliencja klimatyczna. Perspektywa spółek GPW sektora nieruchomości, CeDeWu, Warszawa 2024.
  • Junik W., Zjawisko rezyliencji – wybrane problemy metodologiczne, [w:] Resilience. Teoria, badania, praktyka, red. W. Junik, Wydawnictwo Edukacyjne „Parpamedia”, Warszawa 2011.
  • Keck M., Sakdapolrak P., What Is Social Resilience? Lessons Learned and Way Forward, „Erdkunde. Archive for Scientific Geography” 2013, vol. 67, issue 1.
  • Koselleck R., Dzieje pojęć. Studia z semantyki i pragmatyki języka społeczno-politycznego, tłum. J. Merecki, W. Kunicki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2009.
  • Maślanka Ł., Szymański P., Odporność Unii Europejskiej i NATO w dobie multikryzysu, Ośrodek Studiów Wschodnich, [Warszawa] 2025 (Komentarze OSW, 646): <https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/komentarze_646.pdf> [dostęp: 20 III 2026].
  • Mavelli L., Resilience beyond Neoliberalism? Mystique of Complexity, Financial Crises and Reproduction of Neoliberal Life, „Resilience. International Policies, Practices and Discourses” 2019, vol. 7, issue 3.
  • Merkel W., What Is Democratic Resilience?, „Democratization” 2026, vol. 33, No. 3: <https://doi.org/10.1080/13510347.2025.2590677> [dostęp: 16 VI 2026].
  • National Resilience Guidance – National Engagement Draft. A Collaborative Approach to Building Resilience, Federal Emergency Management Agency, April 2024: <https://www.fema.gov/sites/default/files/documents/fema_national-resilience-guidance_national-engagement-draft.pdf> [dostęp: 19 III 2026].
  • National Security Strategy of the United States of America, The White House, Washington 2017: <https://trumpwhitehouse.archives.gov/wp-content/uploads/2017/12/NSS-Final-12-18-2017-0905.pdf> [dostęp: 19 III 2026].
  • National Security Strategy of the United States of America, The White House, Washington 2025: <https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf> [dostęp: 20 III 2026].
  • NATO 2022 Strategic Concept. Adopted by Heads of State and Government at the NATO Summit in Madrid, 29 June 2022, North Atlantic Treaty Organization, [b.d.m.w.]: <https://www.act.nato.int/wp-content/uploads/2023/05/290622-strategic-concept.pdf> [dostęp: 24 III 2026].
  • Projekt RESIL-POL – Wzmacnianie odporności społecznej, rozwój komunikacji kryzysowej i edukacja w zakresie bezpiecznych zachowań w Polsce, „Rządowe Centrum Bezpieczeństwa” [online], 2 XII 2024 [dostęp: 19 III 2026]: <https://www.gov.pl/web/rcb/projekt-resil-pol--wzmacnianie-odpornosci-spolecznej-rozwoj-komunikacji-kryzysowej-i-edukacja-w-zakresie-bezpiecznych-zachowan-w-polsce>.
  • „Resilience Alliance” [online, dostęp: 16 II 2026]: <https://resalliance.org/>.
  • Resilience in Action, „RAND Corporation” [online, dostęp: 16 II 2026]: <https://www.rand.org/education-employment-infrastructure/projects/resilience-in-action.html>.
  • Resilience. Teoria, badania, praktyka, red. W. Junik, Wydawnictwo Edukacyjne „Parpamedia”, Warszawa 2011.
  • Stark D., On Resilience, „Social Sciences” 2014, vol. 3, issue 3.
  • Stępka M., Identifying Security Logics in the EU Policy Discourse. The „Migration Crisis” and the EU, Springer, Cham 2022 (IMISCOE Research Series): <https://doi.org/10.1007/978-3-030-93035-6> [dostęp: 16 II 2026].
  • Stępka M., Rezyliencja jako paradygmat bezpieczeństwa w czasach przewlekłych kryzysów, „Przegląd Politologiczny” 2021, t. 26, nr 2.
  • Szykuła-Piec B., Bezpieczeństwo wspólnot lokalnych w czasach niepewności. Odporność i rezyliencja społeczna, Akademia Pożarnicza, Warszawa 2025.
  • Szykuła-Piec B., Rezyliencja i odporność w naukach o bezpieczeństwie: Podobieństwa, różnice i implikacje praktyczne, „Central European Journal of Security Studies” 2024, vol. 2, issue 2.
  • Taleb N.N., Antykruchość. O rzeczach, którym służą wstrząsy, tłum. O. Siara, Kurhaus, Warszawa 2013.
  • Taleb N.N., Czarny łabędź. O skutkach nieprzewidywalnych zdarzeń, tłum. O. Siara, Kurhaus, Warszawa 2015.
  • Tocci N., Resilience and the Role of the European Union in the World, „Contemporary Security Policy” 2019, vol. 41, No. 2: [dostęp: 16 II 2026].
  • Towe V.L., Chandra A., Acosta J.D., Chari R., Uscher-Pines L., Sellers C., Community Resilience. Learn and Tell Toolkit, „RAND Corporation” [online], 22 IV 2015 [dostęp: 20 III 2026]: <https://www.rand.org/pubs/tools/TL163.html>.
  • Vilnius Summit Communiqué. Issued by NATO Heads of State and Government Participating in the Meeting of the North Atlantic Council in Vilnius 11 July 2023, „North Atlantic Treaty Organization” [online], 11 VII 2023 [dostęp: 24 III 2026]: <https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2023/07/11/vilnius-summit-communique>.
  • Walker J., Genealogies of Resilience: From Conservation to Disaster Adaptation, [w:] J. Walker, More Heat than Life: The Tangled Roots of Ecology, Energy, and Economics, Palgrave MacMillan, London 2010.
  • Walker J., Cooper M., Genealogies of Resilience: From Systems Ecology to the Political Economy of Crisis Adaptation, „Security Dialogue” 2011, vol. 42, No. 2.
  • Washington Summit Declaration Issued by the NATO Heads of State and Government Participating in the Meeting of the North Atlantic Council in Washington, D.C. 10 July 2024, „North Atlantic Treaty Organization” [online], 10 VII 2024 [dostęp: 14 III 2026]: <https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2024/07/10/washington-summit-declaration>.
  • Wódz K., Mandrysz W., Klimek M., Potyczki z codziennością. Społeczność lokalna jako źródło rezyliencji. Z badań w województwie śląskim, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2020.

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.