Abstrakt
Niniejszy artykuł analizuje relację między nauką a demokracją w kontekście współczesnego populizmu. Wbrew powszechnemu przekonaniu, że nauka stanowi naturalne antidotum na populistyczną politykę, napięcie między tymi dwiema sferami ma charakter nieredukowalny. Koncepcje wypracowane przez Poppera oraz przez Collinsa i Evansa, mimo swoich demokratycznych aspiracji, reprodukują elitaryzm naukowy i ograniczają pluralizm demokratyczny. Odwołując się do Latoura, artykuł dowodzi, że podział na „czystą” sferę nauki i „chaotyczną” sferę polityki legitymizuje autorytet ekspercki oraz wzmacnia antypluralistyczną logikę wspólną nauce i populizmowi: obie oferują jedno, niepodważalne rozwiązanie i obie odnoszą się nieufnie do demokratycznej kontestacji. Wyjściem z tego impasu jest pluralizm metodologiczny Feyerabenda. Nauka może służyć demokracji tylko wtedy, gdy przestanie być traktowana jako uprzywilejowany arbiter prawdy.
Bibliografia
- Beck, U. Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności. Tłum. S. Cieśla. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2004.
- Collins, H. Gravity’s Shadow. The Search for Gravitational Waves. Chicago: The University of Chicago Press, 2004.
- Collins, H., Evans, R. Why Democracies Need Science. Cambridge: Polity Press, 2017.
- Deneen, P.J. Dlaczego liberalizm zawiódł? Tłum. M.J. Czarnecki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2022.
- Dewey, J. The Public and Its Problems. Denver: Alan Swallow, 1954.
- Eidlin, F. „Popper and Democratic Theory”. Studies in Political Thought 2 (1993), 1: 69–84.
- Estlund, D. Autorytet demokracji. Tłum. J. Grygieńć, T.S. Markiewka. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2019.
- Feyerabend, P. Farewell to Reason. London-New York: Verso, 1987.
- Feyerabend, P. Przeciw metodzie. Tłum. S. Wiertlewski. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2021.
- Filipowicz, S. Galimatias. Zaprzepaszczony sens Oświecenia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014.
- Frank, T. The People, No. A Brief History of Anti-Populism. New York: Metropolitan Books, 2020.
- Grygieńć, J. Democracy in the Post-Truth Era. Restoring Faith in Expertise. Tłum. D. Gajewska. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2023.
- Latour, B. Polityka natury. Nauki wkraczają do demokracji. Tłum. A. Czarnacka. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2009.
- Müller, J.-W. Co to jest populizm? Tłum. M. Sutowski. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2017.
- Oakeshott, M. „Racjonalizm w polityce”. Tłum. A. Lipszyc. W: tenże, Wieża Babel i inne eseje, red. P. Śpiewak, 21–58. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1999.
- Oakeshott, M. „Dyskurs polityczny”. W: Szkice o historii, stowarzyszeniu cywilnym i polityce, red. S. Stecko, tłum. S. Stecko, 535–565. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2023.
- Platon. Gorgiasz. Tłum. W. Witwicki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1958.
- Platon. Państwo. Tłum. W. Witwicki. Kraków: Wydawnictwo Vis-à-vis Etiuda, 2020.
- Popper, K.R. Logika odkrycia naukowego. Tłum. U. Niklas. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997.
- Popper, K.R. Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie. Tłum. H. Krahelska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993.
- Popper, K.R. Wiedza obiektywna. Ewolucyjna teoria epistemologiczna. Tłum. A. Chmielewski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992.
- Rawls, J. Liberalizm polityczny. Tłum. A. Romaniuk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998.
- Roberts, K.M. „The United States: Trump, Populism, and the Pandemic”. W: Populists and the Pandemic: How Populists Around the World Responded to COVID-19, red. N. Ringe, L. Rennó. 19–28. London: Routledge, 2023.
- Shearmur, J. The Political Thought of Karl Popper. London: Routledge, 2002.
- Urbinati, N. Me the People: How Populism Transforms Democracy. Harvard University Press, 2019.
Downloads
Download data is not yet available.
