CfP: „Zrozumieć biednego” po 25 latach. Bieda, wykluczenie i nierówności we współczesnej Polsce

Ponad ćwierć wieku temu ukazała się książka Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce pod redakcją Elżbiety Tarkowskiej – jednej z najważniejszych polskich badaczek ubóstwa, wykluczenia społecznego i nierówności społecznych. Książka ta stała się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla badań nad biedą i wykluczeniem społecznym w Polsce okresu transformacji, a zawarte w niej analizy i pytania badawcze pozostają aktualne również dzisiaj. W 2026 roku obchodzimy także dziesiątą rocznicę śmierci Profesor Elżbiety Tarkowskiej, wieloletniej redaktor naczelnej kwartalnika Kultury i Społeczeństwa, której dorobek naukowy i zaangażowanie społeczne inspirują kolejne pokolenia badaczy i praktyków.

Nawiązując do tych wydarzeń zapraszamy do nadsyłania artykułów poświęconych współczesnym wymiarom biedy, wykluczenia społecznego i nierówności społecznych. W ten sposób budujemy przestrzeń refleksji nad tym, jak zmieniały się społeczne definicje ubóstwa, sposoby jego badania, publiczne reprezentacje oraz doświadczenia osób nim dotkniętych. Interesuje nas zarówno bilans zmian, jakie zaszły w Polsce w ciągu ostatniego ćwierćwiecza, jak i identyfikacja problemów, które pozostają nierozwiązane lub przybierają nowe formy.

Zapraszamy do nadsyłania tekstów podejmujących następujące zagadnienia:

• przemiany biedy, wykluczenia i nierówności społecznych w Polsce po 2000 roku;
• niepewność ekonomiczna, prekaryzacja oraz nowe mechanizmy wytwarzania i reprodukcji ubóstwa;
• ubóstwo, wykluczenie i nierówności w różnych fazach życia – trwałość i zmiana po 2000 roku;
• ubóstwo, wykluczenie i nierówności w różnych sferach życia społecznego (mieszkanie, zdrowie, edukacja);
• polityki społeczne i ich wpływ na ograniczanie lub reprodukcję nierówności;
• pomoc społeczna i organizacje pozarządowe wobec współczesnych form biedy, wykluczenia i nierówności;

• doświadczenia życia w biedzie oraz strategie radzenia sobie z nią;
• godność, podmiotowość i sprawczość osób doświadczających ubóstwa;

• język, dyskursy, narracje i społeczne reprezentacje biedy oraz ich konsekwencje dla osób doświadczających ubóstwa;
• stereotypy, stygmatyzacja i procesy „obwiniania ofiar”;
• metodologiczne i etyczne wyzwania badań nad biedą;
• dziedzictwo naukowe Profesor Elżbiety Tarkowskiej i jego znaczenie dla współczesnych badań.

Zachęcamy do nadsyłania artykułów, które łączą perspektywy teoretyczne i empiryczne, a zarazem podejmują dialog między środowiskiem akademickim oraz osobami i środowiskami zaangażowanymi w działania pomocowe i rzecznicze. Interesują nas zarówno analizy ilościowe i jakościowe, jak i teksty o charakterze teoretycznym i metodologicznym.

Zakładamy, że bieda zazwyczaj nie jest rezultatem indywidualnych wyborów czy niepowodzeń jednostek, lecz konsekwencją złożonych procesów społecznych, ekonomicznych i politycznych. Zależy nam zatem także na refleksji nad strukturami reprodukującymi nierówności, sposobami ich opisywania oraz możliwościami budowania bardziej sprawiedliwych rozwiązań społecznych.

Mamy nadzieję, że proponowany numer stanie się nie tylko okazją do podsumowania stanu badań nad współczesnym ubóstwem w Polsce, lecz także przestrzenią krytycznej debaty nad przyszłością polityk społecznych, praktyk pomocowych i społecznego rozumienia biedy.

Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions

Redaktorkami gościnnymi zeszytu są prof. Jolanta Grotowska-Leder (jolanta_grotowska-leder@sggw.edu.pl) oraz dr hab. Marcjanna Nóżka, prof. UJ (marcjanna.nozka@uj.edu.pl).

Publikacja zeszytu planowana jest na grudzień 2027 roku. Na teksty czekamy do końca lutego 2027 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis