CfP Moda i (nie)sprawiedliwość

Zapraszamy do nadsyłania artykułów do numeru tematycznego poświęconego relacjom między modą i (nie)sprawiedliwością. Moda, rozumiana jako społecznie ustrukturyzowany system praktyk, znaczeń i relacji, w ramach którego ubiór staje się nośnikiem tożsamości, władzy i różnicy, stanowi dziś jedno z kluczowych pól, na których ujawniają się napięcia współczesnych porządków społecznych. Sytuuje się na styku estetyki i ekonomii, kreatywności i eksploatacji, globalnych aspiracji i lokalnych konsekwencji, a zarazem jest uwikłana w procesy wytwarzania nierówności, hierarchii oraz symbolicznych wykluczeń. Jako przedmiot analizy socjologicznej i antropologicznej nie sprowadza się jedynie do sfery konsumpcji czy przemysłu odzieżowego. Jest przede wszystkim soczewką, przez którą można spoglądać na mechanizmy władzy, klasyfikacji społecznej, kontroli ciała i produkcji dóbr materialnych oraz kulturowych norm. Właśnie ta wielowymiarowość mody czyni ją interesującym tematem także dla nauk społecznych.

Planowany numer podejmuje refleksję nad sprawiedliwością w kontekście mody, rozumianą szeroko: jako kategoria społeczna, kulturowa i filozoficzna, obejmująca zarówno wymiar dystrybucyjny (podział dóbr, zasobów i obciążeń), jak i wymiar symboliczny (prawo do reprezentacji, uznania i obecności w przestrzeni kultury). Interesuje nas moda jako przestrzeń, w której negocjowane są sprzeczne wartości i interesy: między pracą a kapitałem, konsumpcją a troską, estetyką a kosztami ponoszonymi w globalnych łańcuchach produkcji zarówno przez ludzi, jak i ekosystemy. Jednocześnie numer otwiera się na analizy alternatywnych praktyk, ruchów społecznych i form oporu, które podejmują próbę przekształcenia dominujących modeli produkcji i konsumpcji ubioru.

Oczekujemy tekstów osadzonych w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, a w szczególności socjologii, antropologii społecznej i kulturowej, myśli społecznej oraz nauk o kulturze, odpowiadających profilowi „Kultury i Społeczeństwa". Zachęcamy do nadsyłania artykułów podejmujących m.in. następujące zagadnienia:

• nierówności społeczne, relacje władzy i warunki pracy w globalnych łańcuchach produkcji odzieży — w tym praca kobiet, prawa pracownicze i godność pracy;
• moda jako pole konfliktu klasowego, nierównej dystrybucji dóbr i odpowiedzialności korporacji transnarodowych;
• sprawiedliwość środowiskowa — ekologiczne koszty produkcji tekstyliów, greenwashing i krytyka dyskursu „zrównoważonej mody";
• sprawiedliwość kulturowa, symboliczna i cielesna — apropriacja kulturowa, postkolonialne perspektywy mody, normy estetyczne a wykluczenie, (nie)obecność płci, klasy, rasy i niepełnosprawności w modzie;
• moda adaptacyjna i inkluzywna jako wyraz sprawiedliwości wobec osób z niepełnosprawnościami; ubiór jako element tożsamości osób z niepełnosprawnością, doświadczenia konsumenckie osób z niepełnosprawnościami, bariery w przemyśle modowym (dostępność sklepów stacjonarnych i przymierzalni, niedostępność standardowych rozmiarów), druk 3D w projektowaniu proces i elementów ubioru;
• moda jako narzędzie kontroli i/lub emancypacji ciała;
• ruchy społeczne i alternatywne praktyki — Fashion Revolution, slow fashion, moda cyrkularna, lokalna produkcja, praktyki oporu i edukacja na rzecz sprawiedliwej mody;
• perspektywy lokalne i post-socjalistyczne — (nie)sprawiedliwość społeczna i moda w krajach post-socjalistycznych, archiwa pamięci przemysłu tekstylnego, praktyki szycia, DIY i wspólnotowego wytwarzania jako formy oporu;
• ujęcia teoretyczne i metodologiczne — sprawiedliwość w modzie w perspektywie filozofii społecznej, studia krytyczne nad modą, badania jakościowe, etnograficzne i wizualne.

Zapraszamy do nadsyłania tekstów zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Zasady przygotowania tekstów do publikacji w „Kulturze i Społeczeństwie” dostępne są na stronie: https://czasopisma.isppan.waw.pl/index.php/kis/about/submissions

Redaktorami gościnnymi zeszytu są dr Kalina Kukiełko (kalina.kukielko@usz.edu.pl),
dr Aleksander Cywiński (aleksander.cywinski@usz.edu.pl), prof. Ellen McKinney (ecmckinney@ua.edu)
i dr Tomasz Kasprzak (tomasz.kasprzak@us.edu.pl).

Publikacja zeszytu planowana jest na czerwiec 2027 roku. Na zgłoszenia czekamy do końca sierpnia 2026 roku. Teksty są przyjmowane wyłącznie za pośrednictwem strony czasopisma: https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis