Niniejszy artykuł opisuje trzy główne etapy ewolucji NATO oraz związane z nimi założenia, na których budowana była strategiczna tożsamość Sojuszu. Chodzi o okres zimnej wojny, czasy pozimnowojenne i etap związany z narastającym konfliktem Stanów Zjednoczonych i Chin oraz rosyjską wojną przeciwko Ukrainie. Konflikty między Rosją i transatlantyckim Zachodem oraz Chinami i USA coraz częściej dają asumpt do debat na temat nowej lub drugiej zimnej wojny jako modelu opisującego znaczenie kryzysu pozimnowojennego ładu bezpieczeństwa w Europie i świecie oraz dającego podstawy do przewidywania dalszej ewolucji polityki bezpieczeństwa. W artykule podjęto próbę krytycznej refleksji, czy model nowej zimnej wojny może być uznany za intelektualnie wystarczającą podstawę wyznaczania kierunków zmian strategii bezpieczeństwa NATO w odpowiedzi na zagrożenia ze strony Rosji, Chin i innych państw rewizjonistycznych. Opisano także, jak począwszy od wojny w Bośni, Rosja dążyła do odtworzenia modelu zimnowojennej rywalizacji w relacjach z Zachodem i NATO oraz jak obecną wojnę w Ukrainie traktuje jako element tej strategii. Dlatego sformułowane zostało pytanie, czy w odpowiedzi na nowe zagrożenia oraz kryzys światowego ładu bezpieczeństwa Zachód i NATO powinny budować swoją strategię, opierając się w istotnym zakresie na doświadczeniu minionej zimnej wojny. Źródła dzisiejszych konfliktów często mają korzenie w zimnej wojnie. Istnieje jednak również wiele istotnych argumentów na to, że obecny kryzys ładu światowego zasadniczo różni się od sytuacji sprzed 1991 r.
