Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Logo "Spraw Międzynarodowych"

Tom 79 Nr 1 (2026): BRICS – wyzwanie czy szansa dla Zachodu?

Temat numeru

Mongolia w polityce zagranicznej Rosji: W cieniu asymetrii rosyjsko-chińskiej

DOI: https://doi.org/10.35757/SM.2026.79.1.07
Przesłane: 14 lutego 2026
Opublikowane: 21 maja 2026

Abstrakt

Artykuł analizuje miejsce Mongolii w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej w warunkach narastającej asymetrii rosyjsko-chińskiej. Postawiono w nim tezę, że znaczenie Ułan Bator dla Moskwy wynikało głównie z jego funkcji w układzie relacji z Pekinem, a nie z autonomicznej wagi gospodarczej czy militarnej. Tekst omawia historyczne uwarunkowania rosyjskiej dominacji nad Mongolią (od funkcji bufora po wysunięty bastion w okresie rozłamu sowiecko-chińskiego), następnie konsekwencje rozpadu ZSRS i spadek zainteresowania Moskwy tym regionem po 1991 r. Kolejna część pokazuje strukturalną dominację Chin w handlu, tranzycie i inwestycjach w Mongolii oraz wynikającą z tego podatność Ułan Bator na naciski ekonomiczne Pekinu. Na tym tle autor ocenia, jak Rosja próbuje utrzymać swoją polityczną obecność: poprzez formaty trójstronne, selektywne projekty infrastrukturalne i energetyczne oraz kapitał symboliczny.

Bibliografia

  • Addleton J.S., Mongolia and the United States. A Diplomatic History, Hong Kong University Press, Hong Kong 2013.
  • Baabar B., Dzieje Mongolii, Wydawnictwo Akademickie „Dialog”, Warszawa 2005.
  • Batbayar T., Stalin’s Strategy in Mongolia, 1932–1936, „Mongolian Studies” 1999, vol. 22.
  • Bawden C.R., The Modern History of Mongolia, Routledge, London–New York 2009.
  • Bazarov V.B., Rossijskaâ politika v otnošenii Mongolii v načale XX v., „Vlast′” 2017, № 9.
  • Bedeski R.E., Mongolia as a Modern Sovereign Nation-State, „The Mongolian Journal of International Affairs” 2006, No. 13.
  • Berryman J., Russia and China in the New Central Asia: The Security Agenda, [w:] Russia. Re-Emerging Great Power, ed. R.E. Kanet, Palgrave Macmillan, Basingstoke–New York 2007.
  • Between a Rock and a Hard Place: Mongolia’s Ambivalent Relations with China, „Think China” [online], 24 XI 2021 [dostęp: 16 II 2026]: <https://www.thinkchina.sg/politics/between-rock-and-hard-place-mongolias-ambivalent-relations-china>.
  • Blagov S., Mongolia Drifts Away from Russia toward China, „Jamestown Foundation” [online], 5 V 2005 [dostęp: 16 II 2026]: <https://jamestown.org/mongolia-drifts-away-from-russia-toward-china/>.
  • Burchard-Dziubińska M., Myagmarjav T., Mongolia w pułapce obfitości zasobów naturalnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020.
  • Campi A., Mongolia’s Foreign Policy. Navigating a Changing World, Lynne Rienner Publishers, Boulder 2019.
  • Chuluunbaatar S., Mongolia Exits SCO Observer Status, Draws Closer to China and Russia, „The Diplomat” [online], 5 IX 2025 [dostęp: 16 II 2026]: <https://thediplomat.com/2025/09/mongolia-exits-sco-observer-status-draws-closer-to-china-and-russia>.
  • Comerford R., Putin Welcomed in Mongolia despite ICC Arrest Warrant, „BBC” [online], 3 IX 2024 [dostęp: 16 II 2026]: <https://www.bbc.com/news/articles/cwy527yex0no>.
  • Cultural Security in Contemporary China and Mongolia, ed. J. Ptáčková, O. Klimeš, Amsterdam University Press, Amsterdam 2025.
  • Czachor R., Pomiędzy gigantami. Doktrynalne i normatywne założenia polityki zagranicznej współczesnej Mongolii, „Studia Polityczne” 2025, t. 53, nr 4: <https://doi.org/10.35757/STP.2025.53.4.10> [dostęp: 16 II 2026].
  • Dillon M., Mongolia. A Political History of the Land and Its People, I.B. Tauris, [b.m.w.] 2020.
  • Dogovor o družestvennyh otnošeniâh i vseob″emlûŝem strategičeskom partnerstve meždu Rossijskoj Federaciej i Mongoliej ot 3 sentâbrâ 2019 goda (ratificirovan Federal′nym zakonom ot 13.07.2020 № 198-FZ, vstupil v silu 21 sentâbrâ 2020 goda), „Oficial′noe opublikovanie pravovyh aktov” [online, dostęp: 16 II 2026]: <http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202009210041>.
  • Dulbaa A., Interconnectivity in the Region of Eurasia: Mongolia’s Presence in the SCO (Shanghai Cooperation Organization), „International Relations and Diplomacy” 2018, vol. 6, No. 6.
  • Džagaeva O., Rossijsko-mongol′skie otnošeniâ na sovremennom ètape, „Mongolovedenie” 2004, № 3.
  • Goble P., Mongolia Rapidly Moving Out of Russian World, Raising Concerns in Moscow, „Jamestown Foundation” [online], 20 VI 2019 [dostęp: 16 II 2026]: <https://jamestown.org/mongolia-rapidly-moving-out-of-russian-world-raising-concerns-in-moscow/>.
  • Helbig R., NATO-Mongolia Relations: Limited in Scope, but with Room to Grow, NATO Defense College, Rome, 1 VI 2015 (Research Paper, 116): <https://www.jstor.org/stable/resrep10413> [dostęp: 16 II 2026].
  • Hlavacek P., Sanc D., Mongolian Hedging Strategy, „Journal of Asian Security and International Affairs” 2022, vol. 9, issue 2.
  • Kaczmarski M., Russia-China Relations in the Post-Crisis International Order, Routledge, London–New York 2015.
  • Kim S.C., China and Its Small Neighbors. The Political Economy of Asymmetry, Vulnerability, and Hedging, Suny Press, New York 2023.
  • Koncepciâ vnešnej politiki Rossijskoj Federacii (utverždena Prezidentom Rossijskoj Federacii V.V. Putinym 31 marta 2023 g.), „Ministerstvo inostrannyh del Rossijskoj Federacii” [online], 31 III 2023 [dostęp: 16 II 2026]: <https://www.mid.ru/ru/detail-material-page/1860586/>.
  • Krasnopolsky P., China, Russia and Central Asian Infrastructure. Fragmenting or Reformatting the Region?, Palgrave Macmillan, Singapore 2022.
  • Lan M.-h., Cultural Survival and National Identity in Contemporary Mongolia, [w:] Cultural Security in Contemporary China and Mongolia, ed. J. Ptáčková, O. Klimeš, Amsterdam University Press, Amsterdam 2025.
  • Lhagvasuren N., Russia Seeks to Restore Position in Mongolia as Most Favored Neighbor, „Eurasianet” [online], 16 XI 2000 [dostęp: 16 II 2026]: <https://eurasianet.org/russia-seeks-to-restore-position-in-mongolia-as-most-favored-neighbor>.
  • Lkhaajav B., China-Mongolia-Russia Agreement on Power of Siberia 2 Could Reroute Energy Trade, „The Diplomat” [online], 6 IX 2025 [dostęp: 16 II 2026]: <https://thediplomat.com/2025/09/china-mongolia-russia-agreement-on-power-of-siberia-2-could-reroute-energy-trade/>.
  • Lo B., Axis of Convenience. Moscow, Beijing, and the New Geopolitics, Royal Institute of International Affairs, London 2008.
  • Lubina M., Niedźwiedź w cieniu smoka. Rosja–Chiny 1991–2014, Księgarnia Akademicka, Kraków 2014.
  • Lukin A., The Bear Watches the Dragon: Russia’s Perceptions of China and the Evolution of Russian-Chinese Relations since the Eighteenth Century, Routledge, Armonk 2003.
  • Luzânin S.G., Rossiâ – Mongoliâ – Kitaj?, „MGIMO Universitet” [online], 1 IX 2014 [dostęp: 16 II 2026]: <https://mgimo.ru/about/news/experts/258849>.
  • Marzluf P.P., Language, Literacy, and Social Change in Mongolia: Traditionalist, Socialist, and Post-Socialist Identities, Lexington Books, Lanham 2018.
  • Mikhalev A.V., Soviet Experts in Mongolia: Between International Mission and Colonial Practices, „Sensus Historiae” 2016, vol. 10, [No.] 1.
  • Mongolia’s Foreign Trade Surges 12.3 pct in 2024, „Xinhua” [online], 10 I 2025 [dostęp: 16 II 2026]: <https://english.news.cn/20250110/d5b146d6436a4f5e9b8b8b4ee0ab9373/c.html>.
  • The New Great Game. China and South and Central Asia in the Era of Reform, ed. T. Fingar, Stanford University Press, Stanford 2016.
  • Nyamjav S., Jargalsaikhan M., Shanghai Cooperation Organization: The End of Mongolia’s Observership, „The Mongolian Journal of International Affairs” 2025, vol. 26.
  • Panda A., Why Russia, China, & Mongolia Are Boosting Trilateral Ties, „The Diplomat” [online], 13 IX 2014 [dostęp: 16 II 2026]: <https://thediplomat.com/2014/09/why-russia-china-mongolia-are-boosting-trilateral-ties/>.
  • Pieper M., The Making of Eurasia. Competition and Cooperation between China’s Belt and Road Initiative and Russia, I.B. Tauris, [b.m.w.] 2022.
  • Pultz C., The Role of Peacekeeping in Mongolia’s Military Strategy: A New Paradigm for Security, „Asia Policy” 2014, No. 17.
  • Putin’s „Turn to the East” in the Xi Jinping Era, ed. G. Rozman, G. Christoffersen, Routledge, London–New York 2024.
  • Radchenko S., Sino-Russian Competition in Mongolia, „The Asan Forum” [online], 22 XI 2013 [dostęp: 16 II 2026]: <https://theasanforum.org/sino-russian-competition-in-mongolia/>.
  • Radchenko S., Jargalsaikhan M., Mongolia: Russia’s Best Friend in Asia?, [w:] Putin’s „Turn to the East” in the Xi Jinping Era, ed. G. Rozman, G. Christoffersen, Routledge, London–New York 2024.
  • Rinna A.V., The Shanghai Cooperation Organisation and Mongolia’s Quest for Security, „Indian Journal of Asian Affairs” 2014–2015, vol. 27/28, No. 1/2.
  • Rossabi M., Modern Mongolia: From Khans to Commissars to Capitalists, University of California Press, Berkeley–Los Angeles–London 2005.
  • Russia. Re-Emerging Great Power, ed. R.E. Kanet, Palgrave Macmillan, Basingstoke–New York 2007.
  • Sanallkhundev B., Third Neighbor Policy Concept in Mongolia’s Geopolitics, „The Mongolian Journal of International Affairs” 2021, vol. 22.
  • Schmücking D., Search for the Third Border: Mongolian Foreign Policy between Russia and China, [w:] „Small” States in International Politics, ed. G. Wahlers, Konrad-Adenauer-Stiftung, Berlin, January 2015.
  • Torbakov I., Managing Imperial Peripheries. Russia and China in Central Asia, [w:] The New Great Game. China and South and Central Asia in the Era of Reform, ed. T. Fingar, Stanford University Press, Stanford 2016.
  • Trade of Mongolia, „GSP Hub” [online], 28 I 2026 [dostęp: 16 II 2026]: <https://gsphub.eu/country-info/Mongolia>.
  • Tuya N., Mongolia’s Nuclear-Weapon-Free Status: Recognition vs. Institutionalization, „Brookings” [online], 31 VIII 2012 [dostęp: 16 II 2026]: <https://www.brookings.edu/articles/mongolias-nuclear-weapon-free-status-recognition-vs-institutionalization/>.
  • Ukaz Prezidenta Rossijskoj Federacii ot 30.11.2016 g. № 640 „Ob utverždenii Koncepcii vnešnej politiki Rossijskoj Federacii”, „Prezident Rossii” [online, dostęp: 16 II 2026]: <http://www.kremlin.ru/acts/bank/41451>.
  • Ulan-Batorskaâ deklaraciâ, „Prezident Rossii” [online], 13 XI 2000 [dostęp: 16 II 2026]: <http://kremlin.ru/supplement/3217>.
  • V Mongolii v oficial′noj ûrte prohodât peregovory Putina s Bagabandi, „News RU” [online], 14 XI 2000 [dostęp: 16 II 2026]: <https://www.newsru.com/world/14nov2000/mongolia.html>.
  • Wilson J.L., Strategic Partners: Russian-Chinese Relations in the Post-Soviet Era, Routledge, London–New York 2015.
  • World Economic Outlook (October 2025), „International Monetary Fund” [online, dostęp: 16 II 2026]: <https://www.imf.org/external/datamapper/datasets/WEO>.
  • Xi Proposes to Build China-Mongolia-Russia Economic Corridor, „The State Council of the People’s Republic of China” [online], 12 IX 2014 [dostęp: 16 II 2026]: <http://english.www.gov.cn/news/photos/2014/09/25/content_281474989434179.htm>.
  • Yigit S., Mongolia’s Historic Relations with Its Largest Neighbour: Russia, „Electronic Journal of Social and Strategic Studies” 2021, vol. 2, special issue 4.

Downloads

Download data is not yet available.