Polityczny wymiar żądania Antygony. Aporie i wyzwania

Abstrakt

Antygona Sofoklesa po dziś dzień stanowi dla odbiorców prawdziwe wyzwanie, zarówno fascynuje jak i niepokoi. Wiąże się to z trudną do jednoznacznego ujęcia i oceny postawą głównej bohaterki tego dramatu, która rodzi spory i dyskusje, każe stawiać coraz to nowe pytania. Nic dziwnego, że w bogatej tradycji interpretacyjnej tego dzieła współistnieją obok siebie jego różne odczytania, które niekiedy są trudne do pogodzenia ze sobą.

W artykule tym skoncentrowałem się na prześledzeniu tego fragmentu tej tradycji interpretacyjnej, z którą podejmuje polemikę Judith Butler w książce Żądanie Antygony. Na tę tradycję złożyły się trzy różne sposoby odczytania zachowań i wypowiedzi głównej bohaterki dramatu, zaproponowane przez Hegla, Lacana i Irigaray. Staram się wykazać, że mimo iż, łącznie z Butlerowskim, różnią się one od siebie zasadniczo w swych założeniach i konkluzjach, łączy je to, że w każdym z nich kluczowe znaczenie ma rozpoznanie i ocena zachowania Antygony pod kątem pytania o sposób odniesienia sfery prywatnej i publicznej w państwie demokratycznym. W tej sposób w tych odczytaniach dochodzi na różne sposoby do głosu kwestia politycznego wymiaru sztuki Sofoklesa,