Zur Hauptnavigation springen Zum Inhalt springen Zur Fußzeile springen
RP-N baner

Nr. 34 (2026)

Artikel

Prawnik z wykształcenia, historyk z powołania: Dorobek Karola Mariana Pospieszalskiego w zakresie badań nad niemiecką okupacją ziem polskich w latach 1939–1945

DOI: https://doi.org/10.35757/RPN.2026.34.08
Eingereicht: stycznia 7, 2026
Veröffentlicht: października 6, 2026

Abstract

Przedmiotem artykułu jest dorobek Karola Mariana Pospieszalskiego w badaniach nad okupacją niemiecką ziem polskich w latach 1939–1945. Analizowany jest w powiązaniu z biografią badacza, który swoje najważniejsze prace opublikował w pierwszych piętnastu latach istnienia PRL, zatem również w czasach stalinizmu. Jest autorem wyborów źródeł i innych publikacji, które do dziś stanowią punkt odniesienia dla historyków.

Literaturhinweise

  • Ceran T., Okupacja niemiecka na Pomorzu Gdańskim 1939–1945 w badaniach doktor Barbary Bojarskiej. Dziedzictwo i kontynuacja, „Zapiski Historyczne” 2025, z. 4.
  • Dawidowicz L.S., The Holocaust and the Historians, Harvard University Press, Cambridge 1981.
  • Eisenbach A., Hitlerowska polityka eksterminacji Żydów w latach 1939–1945 jako jeden z przejawów imperializmu niemieckiego, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa 1953.
  • Hitlerowskie „prawo” okupacyjne w Polsce, cz. 1: Ziemie „wcielone”. Wybór dokumentów, oprac. K.M. Pospieszalski, Instytut Zachodni, Poznań 1952 (Documenta Occupationis, 5).
  • Hitlerowskie „prawo” okupacyjne w Polsce, cz. 2: Generalna Gubernia. Wybór dokumentów i próba syntezy, oprac. K.M. Pospieszalski, Instytut Zachodni, Poznań 1958 (Documenta Occupationis, 6).
  • Jóźwicki W., Karol Marian Pospieszalski. Państwo – okupacja – odpowiedzialność, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2026 (Magistri Nostri. Profesorowie Wydziału Prawa Poznańskiego Uniwersytetu).
  • Kaczmarek R., Czy potrzebna jest nowa synteza okupacji niemieckiej w Polsce? Rozważania w 55. rocznicę publikacji pracy prof. Czesława Madajczyka, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2025, t. 45, z. 1.
  • Lemkin R., Rządy państw Osi w okupowanej Europie. Prawa okupacyjne, analiza rządzenia, propozycje zadośćuczynienia, przeł. A. Bieńczyk-Missala, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa 2013.
  • Madajczyk P., Echa roku 1968 – warszawskie środowisko historyków i badania nad II wojną światową, „Rocznik Polsko-Niemiecki” 2010, nr 18: <https://doi.org/10.35757/RPN.2010.18.10> [dostęp: 16 II 2026].
  • Madajczyk P., Krajobrazy biograficzne Rafała Lemkina, Instytut Pileckiego, Warszawa 2023.
  • Memoriał pt. „Die Bedeutung des Polen-Problems für die Rüstungswirtschaft Oberschlesiens” wydany przez Oberschlesisches Institut für Wirtschaftsforschung, oprac. K.M. Pospieszalski, Instytut Zachodni, Poznań 1945 (Documenta Occupationis Teutonicae, 1).
  • Neumann F., Behemot. Narodowy socjalizm. Ustrój i funkcjonowanie 1933–1944, przeł. J. Giebułtowski, Wydawnictwo Naukowe „Textura”, Warszawa 2016.
  • Niemiecka lista narodowa w „Kraju Warty”. Wybór dokumentów z objaśnieniami w języku polskim i francuskim, oprac. K.M. Pospieszalski, Instytut Zachodni, Poznań 1949 (Documenta Occupationis Teutonicae, 4).
  • „Ojczyzna” 1939–1945. Dokumenty, wspomnienia, publicystyka, red. Z. Mazur, A. Pietrowicz, Instytut Zachodni, Poznań 2004 (Biblioteka Przeglądu Zachodniego, 19).
  • Poliakov L., Wulf J., Das Dritte Reich und die Juden. Dokumente und Aufsätze, Arani Verlag, Berlin–Grunewald 1955.
  • Poliakov L., Wulf J., Das Dritte Reich und seine Diener. Dokumente, Arani Verlag, Berlin–Grunewald 1956.
  • Pospieszalski K.M., Polska pod niemieckim prawem 1939–1945 (Ziemie Zachodnie), Wydawnictwo Instytutu Zachodniego, Poznań 1946 (Badania nad Okupacją Niemiecką w Polsce, 1, 1).
  • Pospieszalski K.M., Straty osobowe mniejszości niemieckiej w Polsce we wrześniu 1939 roku. Poglądowe studium źródłowe nad tzw. sprawą 58 000 Volksdeutschów, „Studia Źródłoznawcze” 1997, t. 36.
  • Pospieszalski K.M., „To wszystko przeżyłem…”. Wspomnienia, oprac. P. Grzelczak, B. Rudawski, M. Wagińska-Marzec, Instytut Zachodni, Poznań 2019 (Prace Instytutu Zachodniego, 96).
  • Reitlinger G., The Final Solution. The Attempt to Exterminate the Jews of Europe 1939–1945, Vallentine, Mitchell & Co., London 1953.
  • Reitlinger G., The SS. Alibi of a Nation, 1922–1945, Heinemann, London 1956.
  • Rutkowski T.P., Nauki historyczne w Polsce 1944–1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007.
  • Sprawa 58 000 „Volksdeutschów”. Sprostowanie hitlerowskich oszczerstw w sprawie strat niemieckiej mniejszości w Polsce w ostatnich miesiącach przed wybuchem wojny i w toku kampanii wrześniowej, oprac. K.M. Pospieszalski, Instytut Zachodni, Poznań 1959 (Documenta Occupationis, 7).
  • Sprawa 58 000 „Volksdeutschów”. Sprostowanie hitlerowskich oszczerstw w sprawie strat niemieckiej mniejszości w Polsce w ostatnich miesiącach przed wybuchem wojny i w toku kampanii wrześniowej = The Case of 58 000 „Volksdeutsche”. An Investigation into Nazi Claims Concerning Losses of the German Minority in Poland before and during September 1939, oprac. K.M. Pospieszalski, Instytut Zachodni, Poznań 1981 (Documenta Occupationis, 7).
  • Stobiecki R., Historia pod nadzorem. Spory o nowy model historii w Polsce (II połowa lat czterdziestych – początek lat pięćdziesiątych), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1993.
  • Wróblewski B.P., Karol Marian Pospieszalski (11 IX 1909 – 19 II 2007), „Kwartalnik Historyczny” 2008, z. 1.
  • Z pierwszej linii frontu, red. K.M. Pospieszalski, Wydawnictwo D[epartamentu] I[nformacji Delegatury Rządu na Kraj], Warszawa 1943.

Downloads

Keine Nutzungsdaten vorhanden.