Vol. 70 No. 1 (2026): The Biographical Method in the Social Sciences
Articles and essays
The Obsolescence and Neutralization of Descriptive Languages, the Risks of Linguistic Entanglement, and Biographical Research
Abstract
The article reflects on the issue of multiplication, de-actualization, and attempts at the neutralization of concepts in academic discourse. Two theses guide the discussion: (1) the thesis of changing conceptual frameworks and their (a)historicity, to which we as researchers yield to varying degrees; and (2) the thesis that biographical research offers an opportunity to transcend terminological and discursive limitations. The opening section of the paper, taking research on poverty and social exclusion as an example, briefly discusses the transformation of terms fundamental to this issue and their connotations, with particular refer
ence to the notion of the underclass. The author also indicates the importance of language as a basis for researchers’ self-identification and categorization and for their relationship with research participants. She draws attention to the context-creating, and sometimes content-creating, process of language “infiltrating” institutions and organizations and the impact of academic discourse on the reality of social actors. The second section of the paper addresses the extent to which biographical research, due to its specificity—including the special kind of relationship with narrators, offers opportunities to avoid linguistic entanglement.
References
- Andrejuk Katarzyna, 2024, Praktykowanie superróżnorodności. Polscy przedsiębiorcy imigranccy i wyzwania adaptacji w Wielkiej Brytanii, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
- Auletta Ken, 1982, The Underclass, Vintage, New York.
- Baleige Antoine, de la Chenelière Marie, Cyane Dassonneville, Martin Marie-Jeanne, 2022, Following ICD-11, Rebuilding Mental Health Care for Transgender Persons: Leads from Field Experimentations in Lille, France, „Transgender Health”, 7(1), s. 1–6.
- Bal Mieke, 2012, Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych, tłum. Marta Bucholc, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.
- Bauman Zygmunt, 1998, Zawrotna kariera „podklasy”, „Przegląd Społeczny”, 1–2.
- Becker Howard S., 1967, Whose Side Are We On?, „Social Problems”, 14(3), s. 239–247.
- Bornat Joanna, 2008, Biographical methods, w: Pertti Alasuutari, Leonard Bickman, Julia Brannen (red.), The Sage Handbook of Social Research Methods, Sage, London, UK, s. 344–356.
- Brzeziński Dariusz, 2017, Wędrujące pojęcia w socjologii Zygmunta Baumana, „Przegląd Humanistyczny”, nr 3, s. 79–92.
- Buko Maria, 2024, Drugie pokolenie obozowe. Pamięć i doświadczenie potomków polskich więźniów niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń.
- Burszta Wojciech, Zeidler Janiszewska Anna, 2012, Poza akademickimi podziałami. Wędrowanie z Mieke Bal, w: Mieke Bal, Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych, tłum. Marta Bucholc, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa, s. 11–22.
- Byrne David S. (red.) (2008), Social Exclusion — The History and Use of a Concept, New York, Routledge.
- Chułek Magdalena, 2023, Jak wytwarzany jest slums? Studium przypadku mieszkańców Kibery i Korogocho w Nairobi, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń.
- Czekaj Krzysztof, 2007, Socjologia szkoły chicagowskiej i jej recepcja w Polsce, Wydawnictwo Górnośląskiej Wyższej Szkoły Handlowej, Katowice.
- Czyżewski Marek, 2013, Socjologia interpretatywna i metoda biograficzna: przemiana funkcji, antyesencjalistyczne wątpliwości oraz sprawa krytyki, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, 9(4), s. 14–27.
- Deegan Mary Jo. 1990, Jane Addams and the Men of Chicago School, 1982–1918, Routledge, New Brunswick–Oxford.
- Dominelli Lena, 2002, Anti-oppressive Social Work Theory and Practice, Palgrave, Macmillan, Houndmills.
- Edsall Thomas Byrne, Edsall Mary D., 1991, Chain Reaction: The Impact of Race, Rights, and Taxes on American Politics, Norton, New York.
- Filipkowski Piotr, Życzyńska-Ciołek Danuta, 2023, Between Life Story and Life History. Contextualizing Biographical Narrative Interviews with Questionnaire Data, „Forum Qualitative Sozialforschung Forum: Qualitative Social Research”, 24(3).
- Gałęziowski Jakub, 2019, Oral History and Biographical Method. Common Framework and Distinctions Resulting from Different Research Perspectives, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 15(2), s. 76–103.
- Gałęziowski Jakub, Kaźmierska Kaja, 2023, Together or Apart? Doing Biographical Research and Oral History in an Interdisciplinary Context, „Current Sociology”, 71(4), s. 627–643.
- Golczyńska-Grondas Agnieszka, 2022, The “Poor” in Biographical Sociology Classics—“The Others” or “People Just Like Us”?, „Polish Sociological Review”, 219(3), s. 385–406.
- Golczyńska-Grondas Agnieszka, Potoczna Małgorzata, 2024, Archipelagi wielkomiejskiej biedy. Historia, metodologia i podstawowe ustalenia łódzkiego ośrodka badań nad ubóstwem, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Harvey David L., Reed Michael H., 2008, The Culture of Poverty: An Ideological Analysis, w: David S. Byrne (red.), Social Exclusion. Critical Concepts in Sociology, t. 1: Social Exclusion — the History and Use of Concept, Routledge, Abington, s. 106–140.
- Helling Ingeborg K., 1990, Metoda badań biograficznych, w: Jan Włodarek, Marek Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa––Poznań, s. 13–37.
- Jencks Christopher, Peterson Paul (red.), 1991, The Urban Underclass, The Brookings Institution, Washington DC.
- Kacprzak Andrzej, 2023, Skazani na przestępczość? Wykluczenie społeczne i reintegracja społeczna w doświadczeniu biograficznym byłych więźniów, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Kamińska-Jatczak, Izabela, 2024, Praktyka tworzenia opowieści na przykładzie fotogłosu rodziców w sytuacjach wieloproblemowych. „Przegląd Socjologiczny”, 73(3), s. 121–148.
- Kaźmierska Kaja (red.), 2012, Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, Nomos, Kraków.
- Kaźmierska Kaja, 2019, Pamiętnik imigranta jako przedmiot analizy w Chłopie polskim w Europie i Ameryce. Refleksja w stulecie wydania, „Człowiek i Społeczeństwo”, 47, s. 39–56.
- Kaźmierska Kaja, Waniek Katarzyna (red.), 2020, Telling the Great Change. The Process of the Systemic Transformation in Poland in a Biographical Perspective, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Kisała-Bednarz Marta, 2023, „Pamięć przeszłości a tożsamość narracyjna byłych mieszkańców nieistniejących miejscowości w województwie podkarpackim oraz ich potomków”, praca doktorska, Uniwersytet Rzeszowski (https://repozytorium.ur.edu.pl).
- Koselleck Reinhart, 2004, Futures Past. On the Semantics of Historical Time, Columbia University Press, New York.
- Koselleck Reinhart, Fernández Sebastián Javiér, 2006, Conceptual History, Memory and Identity: An Interview with Reinhart Koselleck, „Contribution to the History of Concepts”, 2(1), s. 99–127.
- Krumer-Nevo Michal, 2016, Poverty-Aware Social Work: A Paradigm for Social Work Practice with People in Poverty, „British Journal of Social Work”, 46(6), s. 1793–1808.
- Leder Andrzej 2023, Ekonomia to stan umysłu. Ćwiczenie z semantyki języków ekonomicznych, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.
- Lister Ruth, 2007, Bieda, tłum. Alina Stanaszek, Sic!, Warszawa.
- MacDonald Robert, 2003, Dangerous Youth and Dangerous Class, w: Robert MacDonald (red.), Youth, the ‘Underclass’ and Social Exclusion, Routledge–Taylor and Francis Group, London–New York.
- McDonald Myfanwy, 2010, Are Disadvantaged Families “Hard to Reach”? Engaging Disadvantaged Families in Child and Family Services, Australian Government. Australian Institute of Family Studies (https://aifs.gov.au/resources/practice-guides/are-disadvantaged-families-hard-reach-engaging-disadvantaged-families).
- Macnicol John, 2008, In Pursuit of the Underclass, w: David Byrne (red.), Social Exclusion. Critical Concepts in Sociology, t. 1: Social Exclusion — The History and Use of Concept, Routledge, London–New York, s. 35–60.
- Martini Natalia, 2021, Mooring in the Homeless City. A Practice Theoretical Account of Homeless Urban Dwelling and Emplacement, „Qualitative Sociology Review”, 17(3), s. 56–75.
- Morales-Moreno Monica, 2011, Displacing the “slum-line”: a narrative approach, „Social Semiotics”, 21(1), s. 1–13.
- Murray Charles, 1984, Losing Ground: American Social Policy 1950–1980, Basic Books, New York.
- Murray Charles, 1990, The Emerging British Underclass, Institute of Economic Affairs, London.
- O’Neill Maggie, 2024, Walking Borders, Risk and Belonging: The Walking Interview as Biographical Method and Doing Mobility Justice, „Applied Mobilities”, 9(2–3), s. 95–112.
- Shaw Clifford R., 1966, The Jack Roller. A Delinquent Boy’s Own Story, University of Chicago Press, Chicago.
- Słaboń Natalia, 2025, Ryszard Stanisławski. W stronę biografii społecznej, „Zarządzanie w Kulturze”, 26(3), s. 197–213.
- Smith Linda Tuhiwai 2009, Badania tubylców w erze niepewności, tłum. Piotr Binder, w: Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, t. 1, s. 137–166.
- Snodgrass John, 1982, The Jack-Roller at Seventy, Lexington Books, Lexington–Toronto. Sobańska Aleksandra, 2026, Polska T. Doświadczenia transpłciowych kobiet w perspektywie socjologicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Szczepanik Renata, 2015, Stawanie się recydywistą. Kariery instytucjonalne osób powracających do przestępczości, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Tarkowska Elżbieta, 2013, Bieda, ubóstwo i inne kategorie dyskursu akademickiego, w Polsce, w: Elżbieta Tarkowska (red.), Dyskursy ubóstwa i wykluczenia społecznego, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa, s. 49–88.
- Tausendfreund Tim, Knot-Dickscheit Jana, Schulze Gisela, Knorth Erik, Grietens Hans, 2016, Families in multi-problem situations: backgrounds, characteristics and care services, „Child & Youth Services”, 37(1), s. 4–22.
- Thomas William I., Znaniecki Florian, 1976, Chłop polski w Europie i Ameryce, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa.
- Tokarczuk Olga, 2020, Czuły narrator, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
- Wacquant Löic, 2022, The Invention of the „Underclass”. A Study in the Politics of Knowledge, Polity Press, Cambridge, UK.
- Waniek Katarzyna, 2019, Emigration of Władek Wiśniewski as an escape — a reinterpretation of the Polish Peasant in Europe and America Volume 3 in light of the autobiographical narrative interview method, „Przegląd Socjologiczny”, 68(4), s. 49–73.
- Wąsowski Cezary, 2022, Herman Schmalenbach — życie i twórczość, w: Cezary Wąsowski (red.), O socjologicznej kategorii przymierza. Herman Schmalenbach, Scholar, Warszawa.
- Whyte William Foote, 1973 [1943], Street Corner Society. The Social Structure of Italian Slum, The University of Chicago Press, Chicago–London.
- Woroniecka Grażyna, 2024, Ile wrażliwości etycznej potrzebuje socjologia? Przyczynek do krytyki „etyki proceduralnej” w badaniach socjologicznych, „Fabrica Societatis”, 7, s. 7–20.
- Znaniecki Florian, 1984, Społeczne role uczonych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
- Życzyńska-Ciołek Danuta, 2019, The Experience of Systemic Transformation in Contemporary Biographical Narratives of Older Poles, „Qualitative Sociology Review”, 15(4), s. 20–45.
Downloads
Download data is not yet available.
