Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
KiS baner

Tom 70 Nr 3 (2026)

Artykuły i rozprawy

Biopolityka jako pole sporów: koncepcje, redukcjonizmy i granice współczesnych analiz

DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2026.70.3.3
Przesłane: 11 kwietnia 2026
Opublikowane: 22 września 2026

Abstrakt

Celem artykułu jest porównawcza rekonstrukcja koncepcji biopolityki jako różnych sposobów ujmowania relacji między życiem a władzą. Analizie poddano ujęcia Michela Foucaulta, Giorgia Agambena, Roberta Esposita i Thomasa Lemkego, zestawiając je według pięciu kryteriów: statusu życia jako przedmiotu polityki, do-minującego modelu władzy, historycznego lub ontologicznego statusu biopolityki, możliwości operacjonalizacji empirycznej oraz zdolności uchwycenia ekonomicznych, materialnych i infrastrukturalnych warunków życia. Główna teza głosi, że analizowane koncepcje biopolityki tworzą odmienne profile selektywności analitycznej: uzyskują analityczną ostrość dzięki eksponowaniu określonych wymiarów władzy nad życiem, lecz stają się redukcjonistyczne, gdy prowadzi to do systematycznego pomijania mechanizmów istotnych dla badanego problemu. Porównanie pokazuje, że żadna z omawianych perspektyw nie dostarcza kompletnego aparatu analitycznego, lecz ich selektywne połączenie pozwala przygotować podstawy pojęciowe biopolityki zasobów.

Bibliografia

  • Agamben Giorgio, 2008, Homo sacer. Suwerenna władza i nagie życie, tłum. Mateusz Salwa, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  • Burzyk Michał, Sawczyński Piotr, 2013, Wspólnota, immunizacja, życie — o filozofii politycznej Roberta Esposita, „Politeja”, 10 (1/23), s. 5–27 (https://doi.org/10.12797/Politeja.10.2013.23.01).
  • Collier Stephen J., 2011, Post-Soviet Social: Neoliberalism, Social Modernity, Biopolitics, Princeton University Press, Princeton–Oxford.
  • Davitti Daria, 2018, Biopolitical Borders and the State of Exception in the European Migration ‘Crisis’, „European Journal of International Law”, 29(4), s. 1173–1196 (https://doi.org/10.1093/ejil/chy065).
  • Dişci Zeliha, 2023, From Politics for Life to Politics against Life: “Immunity” as Modern Logic of Politics, „Journal for Cultural Research”, 27(1), s. 1–22 (https://doi.org/10.1080/14797585.2023.2185532).
  • Erlenbusch-Anderson Verena, 2020, The Beginning of a Study of Biopower: Foucault’s 1978 Lectures at the Collège de France, „Foucault Lectures”, t. III, nr 1, s. 5–26 (https://doi.org/10.22439/fsl.vi0.6151).
  • Esposito Roberto, 2006, The Immunization Paradigm, tłum. Timothy Campbell, „Diacritics”, 36(2), s. 23–48 (https://doi.org/10.1353/dia.2008.0015).
  • Esposito Roberto, 2015, Pojęcia polityczne. Wspólnota, immunizacja, biopolityka, tłum. Katarzyna Burzyk, Mateusz Burzyk, Monika Surma-Gawłowska, Joanna Teresa Ugniewska-Dobrzańska, Mateusz Wrana, Universitas, Kraków.
  • Foucault Michel, 1998, Trzeba bronić społeczeństwa. Wykłady w Collège de France 1975–1976, tłum. Małgorzata Kowalska, Wydawnictwo KR, Warszawa.
  • Foucault Michel, 2010a, Wola wiedzy, w: Michel Foucault, Historia seksualności, tłum. Bogdan Banasiak, Krzysztof Matuszewski, wyd. 2, słowo/obraz terytoria, Gdańsk, s. 11–110.
  • Foucault Michel, 2010b, Bezpieczeństwo, terytorium, populacja. Wykłady w Collège de France 1977–1978, tłum. Michał Herer, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Foucault Michel, 2011, Narodziny biopolityki. Wykłady w Collège de France 1978–1979, tłum. Michał Herer, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Gunneflo Markus, 2015, Rudolf Kjellén: Nordic Biopolitics before the Welfare State, „Retfaerd: Nordisk juridisk tidsskrift”, 38(3) (150), s. 24–39.
  • Konderak Letizia, 2025, Agamben before the law: biopolitics and form-of-life, „[Des]troços: revista de pensamento radical”, 6(1), s. 1–26 (https://doi.org/10.53981/destrocos. v6i1.57596).
  • Laruffa Francesco, 2022, Neoliberalism, Economization and the Paradox of the New Welfare State, „European Journal of Sociology / Archives Européennes de Sociologie”, 63(1), s. 131–163 (https://doi.org/10.1017/S0003975622000169).
  • Lemke Thomas, 2005, “A Zone of Indistinction” — A Critique of Giorgio Agamben’s Concept of Biopolitics, „Outlines. Critical Social Studies”, 7(1), s. 3–13 (https://doi.org/10.7146/ocps.v7i1.2107).
  • Lemke Thomas, 2010a, Biopolityka, tłum. Tomasz Dominiak, Wydawnictwo Sic!, Warszawa. Lemke Thomas, 2010b, From state biology to the government of life: Historical dimensions and contemporary perspectives of ‘biopolitics’, „Journal of Classical Sociology”, 10(4), s. 421–438 (https://doi.org/10.1177/1468795X10385183).
  • Lindholm Samuel, 2024, Giorgio Agamben’s Critique of the Covid-19 Response Has Little to Do with Biopolitics, „Critical Horizons: A Journal of Philosophy and Social Theory”, 25(3), s. 199–212 (https://doi.org/10.1080/14409917.2024.2390334).
  • Mbembe Achille, 2003, Necropolitics, tłum. Libby Meintjes, „Public Culture”, 15(1), s. 11–40 (https://doi.org/10.1215/08992363-15-1-11).
  • Minca Claudio, Rijke Alexandra, Pallister-Wilkins Polly, Tazzioli Martina, Vigneswaran Darshan, van Houtum Henk, van Uden Annelies, 2022, Rethinking the biopolitical: Borders, refugees, mobilities…, „Environment and Planning C: Politics and Space”, 40(1), s. 3–30 (https://doi.org/10.1177/2399654420981389).
  • Mitchell Timothy, 2011, Carbon Democracy: Political Power in the Age of Oil, Verso, London–New York.
  • Nadesan Majia Holmer, 2008, Governmentality, Biopower, and Everyday Life, Routledge, New York.
  • Prozorov Sergei, 2023, A Farewell to Homo Sacer? Sovereign Power and Bare Life in Agamben’s Coronavirus Commentary, „Law and Critique”, 34(1), s. 63–80.
  • Schmitt Carl, 2000, Teologia polityczna i inne pisma, tłum. Marek A. Cichocki, Znak, Kraków.
  • Sparke Matthew, Williams Owain David, 2022, Neoliberal disease: COVID-19, copathogenesis and global health insecurities, „Environment and Planning A: Economy and Space”, 54(1), s. 15–32 (https://doi.org/10.1177/0308518X211048905).

Downloads

Download data is not yet available.