Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 54 Nr 3 (2026): Wyobraźnia polityczna

Artykuły

Symbol i obraz w ikonografii ukraińskiej religii obywatelskiej

DOI: https://doi.org/10.35757/STP.2026.54.3.03
Przesłane: 12 kwietnia 2026
Opublikowane: 30 września 2026

Abstrakt

Artykuł podejmuje problem narodzin i konsolidacji ukraińskiej religii obywatelskiej jako splotu symboli, rytuałów i narracji, który od Rewolucji Godności scala wspólnotę polityczną wokół wartości wolności i godności. Autorzy sytuują pojęcie religii obywatelskiej w tradycji Durkheima, Rousseau i nowszych ujęć (M. Cristi, V. Possenti), rozumiejąc je jako kulturę pamięci i etos publiczny, odróżnialny od religii politycznej, lecz z nią dialektycznie sprzężony. Następnie przedstawiają studium przypadku: ikonografię „Niebiańskiej Sotni” – motywy archanielskie (św. Michał), tryzub, ogień, anioł-strażnik – oraz ich sakralizujący przekaz w poezji, malarstwie, muralach i grafice cyfrowej. Analiza pokazuje, że artystyczne przedstawienia ofiary i męczeństwa tworzą mit założycielski nowej wspólnoty oraz uruchamiają rytuały pamięci (panachidy, procesje, flagę jako totem), nadając im sens soteriologiczny i integracyjny. Autorzy opisują także cyfrową infrastrukturę pamięci (strony projektów, media społecznościowe) jako współczesną agorę rytuałów i upamiętnień. W ujęciu konkluzywnym stwierdzają, że pełnoskalowa wojna od 24 lutego 2022 r. wzmacnia proces konsolidacji religii obywatelskiej, pogłębiając ramy pamięci i repertuar symboliczny. Artykuł wnosi do badań nad religią obywatelską udokumentowaną analizę ikonograficzną i rytualną, ukazując, jak sztuka i rytuał kształtują moralną wyobraźnię narodu w sytuacji egzystencjalnego zagrożenia.

Bibliografia

  • Antoszewski, A., & Herbut, R. (2001). Systemy polityczne współczesnego świata. Arche.
  • Assmann, J. (2008). Pamięć kulturowa (A. Kryczyńska-Pham, Tłum.). Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Biblioteka Muzeum Majdanu. (b.d.). https://www.maidanmuseum.org/uk/galereya/biblioteka-muzeyu-maydanu.
  • Bryl, M. (2022). Wizerunek i tło w obrazie kultowym: Znaczące relacje. W Ł. Kiepuszewski, M. Bryl, & S. Czekalski (Red.), Tło i powierzchnia obrazu. Studia z teorii i historii badań nad sztuką. UAM.
  • Brzostowska, M. L. (2018). O symbolu i obrazie. Fundacja Augusta Hrabiego Cieszkowskiego.
  • Church of the Holy Martyr Paraskeva, Ivano-Frankivsk. (2018, 10 czerwca). Panachida za bohaterów, którzy oddali życie za Ukrainę [Wideo]. YouTube.
  • Cristi, M. (2001). From civil to political religion. Wilfrid Laurier University Press.
  • Cyceron, M. T. (1873). Rozmowy o mówcy. W Dzieła M.T. Cycerona, t. VI: Pisma krasomówcze i polityczne (E. Rykaczewski, Tłum.). Biblioteka Kórnicka.
  • Domaszenko, T. (2014). Niebiańska Sotnia Wojowników Majdanu. Poezja duchowno-patriotyczna. Duchowna Wis.
  • Durkheim, E. (1990). Elementarne formy życia religijnego (A. Zadrożyńska, Tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Grabowiec, P. (2014). Religia obywatelska jako teoretyczna propozycja integracji politycznej Wspólnoty Europejskiej. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
  • Henry, M. (1979). The intoxication of power. D. Reidel Publishing Company.
  • Majdan i Cerkiew – doświadczenie duchownego działania wzajemnego. (b.d.). UAModerna. http://uamoderna.com/blogy/vladislav-grinevich/ maidan-church.
  • Marvin, C., & Ingle, D. W. (1999). Blood sacrifice and the nation: Totem rituals and the American flag. Cambridge University Press.
  • Mateusz 10,39. (1990). W Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia (wyd. 4). Wydawnictwo Pallottinum.
  • Narodowy Korespondent. (b.d.). Graffiti pamięci Niebiańskiej Sotni w Krzywym Rogu. http://nackor.org/index.php?/ukr/nacionalniy-korpus-zakinchiv-grafiti-pamyati-nebesniy-sotni-v-mkriviy-rig
  • Niebiańska Sotnia. (b.d.). Facebook. https://www.facebook.com/nebesnasotnya.com.ua.
  • Niżnik, J. (1978). Mit jako kategoria metodologiczna. Kultura i Społeczeństwo, 22(3), 163–174.
  • Oficjalna strona poświęcona Niebiańskiej Sotni. (b.d.). Heavenly Hundred. http://heavenly-hundred.org.ua/.
  • Pogorzelski, P. (2015). Ukraina. Niezwykli ludzie w niezwykłych czasach. Helion.
  • Possenti, V. (2005). Religia i życie publiczne. PAX.
  • Sepkowski, A. (2008). Początki misji. Narodziny amerykańskiej religii obywatelskiej. Duet.
  • Solodko, P., Serkez, J., Oksymec, O., Kulczyńskyj, R., & Herasymenko, W. (b.d.). Trzy dni przed wiosną. http://texty.org.ua/d/maidan_maps/. Taras Antoszewski: „Potrzebna jest wielka skrucha narodowa...”. (b.d.). Tyzhden.ua. http://tyzhden.ua/Society/107961.
  • Taylor, C. (2010). Nowoczesne imaginarium społeczne. Znak.
  • Ternopil′s′ka raĭonna derzhavna administratsiia. (2022, 18 lutego). Den′ Heroïv Nebesnoï Sotni. https://ternopil.te.gov.ua/news/geroyi-nebesnoyi-sotni.
  • Tetiana Domaszenko – najpopularniejsze książki. (b.d.). Livelib. https://www.livelib.ru/author/518915/top-tetyana-domashenko.
  • Ukraina od Trypola do teraźniejszości w malunkach współczesnych malarzy. (b.d.). Dvnshu.com [Dyrekcja Wystaw Narodowej Spółki Malarzy Ukrainy]. http://dvnshu.com/archiv/167ukrayina-vd-tripllya-do-sogodennya-v-obrazah-suchasnih-hudozhnikv.html.
  • 5 kanal. (b.d.). https://www.5.ua/suspilstvo/v-ukraini-den-heroiv-nebesnoi-sotni-165281.html.

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

1 2 3 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.