Abstract
The primary dimensions of the relationship between the Polish intelligence community and the office of the President of Poland include the obligation of the intelligence services to provide the president with pertinent information, alongside the president’s limited opinion-giving powers. The author aims to elucidate the often-overlooked dynamics between the presidential offi ce and the Polish intelligence community. To this end, five research questions have been formulated. First, what formal and informal mechanisms does the head of state possess to exert influence over the intelligence services? Second, to what extent and with what frequency have successive presidents exercised their powers to impact the operations of these services? Third, have the legal frameworks or political practices governing this relationship changed during the Third Polish Republic, and if so, in what manner? Fourth, is the relationship characterised by dysfunction, and if so, to what degree? Fifth, what legal reforms could improve this relationship? The author contends that the current relationship is characterised by a lack of structure and inadequate legal provisions, indicating that a thorough revision is urgently needed.
References
- A.M., PAD, Czy Lech Wałęsa przetrzymuje tajne dokumenty, „Rzeczpospolita”, 30 X 1996.
- Bożek M., Czuryk M., Karpiuk M., Kostrubiec J., Służby specjalne w strukturze władz publicznych. Zagadnienia prawnoustrojowe, Wolters Kluwer, Warszawa 2014.
- Chlebowicz P., Czynności analityczno-informacyjne w polskim porządku prawnym, „Prawo w Działaniu” 2022, nr 51, https://doi.org/10.32041/pwd.5102.
- Ferfecki W., Andrzej Duda chce wiedzieć więcej, „Rzeczpospolita”, 5 XI 2018.
- Flanagan S.J., Managing the Intelligence Community, „International Security” 1985, t. 10, nr 1.
- Glajcar R., Dwadzieścia pięć lat powszechnych wyborów prezydenckich w Polsce. Potrzeba rewizji?, „Studia Politologiczne” 2016, t. 42.
- Gogolewska A., Problemy cywilnej kontroli nad wojskiem w świetle zmian w ustawodawstwie polskim po 1989 r., „Sprawy Międzynarodowe” 1996, t. 49, nr 1.
- Jagielski T., Prezydent RP jako polityczny przedsiębiorca, „Studia Politologiczne” 2024, t. 71, https://doi.org/10.33896/SPolit.2024.71.13.
- Kaczyński J., Kurski J., Semka P., Gdzie tkwił błąd?, w: J. Kurski, P. Semka, Lewy czerwcowy. Mówią: Kaczyński, Macierewicz, Parys, Glapiński, Kostrzewa-Zorbas, Editions, Warszawa 1993.
- Kallas M., Mała konstytucja z 1992 r., Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1993.
- Karpiuk M., Pozycja prawno-ustrojowa Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sferze obronności, „Ius et Securitas” 2024, nr 1.
- Kelly W.E., The President and Intelligence Communities: A Study of Conflict, „American Intelligence Journal” 2019, t. 36, nr 2.
- Kęsek P., Obsada stanowisk szefów cywilnych służb specjalnych w Polsce – uregulowania prawne, „Studia Prawnicze: Rozprawy i Materiały” 2020, nr 2, t. 27, https://doi.org/10.34697/2451-0807-sp-2020-2-010.
- Kęsicka K., pina, Deklaracja bez pokrycia, „Gazeta Wyborcza”, 10 VI 1995.
- Kęsicka K., Prezydent wszystkich policjantów, „Gazeta Wyborcza”, 10 IX 1993.
- Kowalewski M., EŻ, pn, Mariusz Kamiński odwołany, „Rzeczpospolita”, 14 X 2009.
- Kublik A., Służby przetrząśnięte, „Gazeta Wyborcza”, 26 XI 1997.
- Kwaśniewski A., Michnik A., Kublik A., Stasiński P., Rozmawiajcie z Prezydentem, „Gazeta Wyborcza”, 1 III 1998.
- Kwaśniewski A., Prezydent gra na środku pola. Wywiad dla „Trybuny”. Warszawa, 30 kwietnia 1996 roku, w: Przemówienia, listy, wywiady Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego: wybór, t. 1, Kancelaria Prezydenta RP, Warszawa 1999.
- Latos G., Minister-koordynator służb specjalnych: Szybko nastąpią zmiany, „Dziennik Gazeta Prawna”, 18 XII 2023, [online] https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9383958,minister-koordynator-sluzb-specjalnych-szybko-nastapia-zmiany.html [dostęp: 14.06.2024].
- Lipski J., Art. 12. Uprawnienia BOR, w: Ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Komentarz, K. Zeidler (red.), Warszawa 2008.
- Małecki G., Maziewski Ł., W cieniu. Kulisy wywiadu III RP, Bellona, Warszawa 2021.
- Milewicz E., Cała władza nad wojskiem?, „Gazeta Wyborcza”, 27 IV 1992.
- Nieśpiał T., Premier złamał procedurę czy dobre obyczaje, „Rzeczpospolita”, 21 I 2008.
- Nosek J., Zieliński R., Część I. Ścigany: Janusz Nosek, w: R. Zieliński, Ścigani. Jak „dobra zmiana” niszczyła polskie służby specjalne, Znak, Kraków 2020.
- Nyzio A., Rakowiecka w remoncie. Transformacja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1989–1993, Księgarnia Akademicka, Kraków 2020, https://doi.org/10.12797/9788381382694.
- Nyzio A., Wpływ prezydenta Polski na prawo, programowanie i stopnie służb specjalnych, „Studia Polityczne” (artykuł został przyjęty do druku – publikacja planowana na 2026 r.).
- PiS zapyta Trybunał o powołanie szefów służb, „Gazeta Wyborcza”, 1 II 2008.
- Pismo ministra spraw wewnętrznych Jerzego Koniecznego do zastępcy prokuratora generalnego Ryszarda Michałowskiego, w: Biała księga. Akta śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie w sprawie wniosków Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19.12.1995 r. i 16.01.1996 r. (sygnatura akt PoŚl 1/96), Centrum Informacyjne Rządu, Warszawa 1996.
- PK, MU, EK, Prezydent przeciw nominacji Zacharskiego, „Rzeczpospolita”, 18 VIII 1994.
- Podolski A., Wstęp, w: W. Skomra, Zarządzanie kryzysowe. Praktyczny przewodnik po nowelizacji ustawy, Presscom, Wrocław 2010.
- Prawne aspekty funkcjonowania służb specjalnych na przykładzie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, P. Burczaniuk (red.), ABW–DiG, Warszawa 2021.
- „Prezydent zaopiniuje wniosek bez zbędnej zwłoki”, Prezydent.pl, 9.10.2009, https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-lecha-kaczynskiego/aktualnosci/rok-2009/prezydent-zaopiniuje-wniosek-bez-zbednej-zwloki,13354,archive [dostęp: 16.02.2023].
- Rabiej P., Rosińska I., Kim pan jest, panie Wachowski?, BGW, Warszawa 1993.
- „Są dokumenty dyskwalifikujące Szatkowskiego w roli ambasadora NATO”. Koordynator służb ujawnia, PAP, 5.05.2024, https://www.pap.pl/aktualnosci/sa-dokumenty-dyskwalifikujace-szatkowskiego-w-roli-ambasadora-nato-koordynator-sluzb [dostęp: 14.06.2024].
- Sienkiewicz B., Historia pewnego złudzenia, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2010, wydanie specjalne „20-lecie UOP/ABW”.
- Surmański M., Bezpieczeństwo i obronność państwa w świetle kompetencji prezydenta RP i Rady Ministrów, „Bezpieczeństwo Narodowe” 2013, nr 1(25).
- Szustakiewicz P., Definicja i zakres prawa służb specjalnych, Difin, Warszawa 2021.
- W, Ananicz dostaje wywiad, „Gazeta Wyborcza”, 6 III 2008.
- W, Ile czasu na opinie o szefach służb?, „Gazeta Wyborcza”, 29 I 2008.
- W, Prezydent nie daje zwolnić gen. Nowka z Agencji Wywiadu, „Gazeta Wyborcza”, 12 II 2008.
- Wiceszef BBN: W służbie dyżurnej Prezydenta będą łącznościowcy, Prezydent.pl, 27.11.2018, https://www.prezydent.pl/kancelaria/aktywnosc-ministrow/wiceszef-bbn-w-sluzbie-dyzurnej-prezydenta-beda-lacznosciowcy,11051 [dostęp: 22.02.2023].
- Zagórska A., Rola prezydenta RP w dziedzinie bezpieczeństwa państwa, Elipsa, Warszawa 2023.
- Zalewski S., Kontrola służb specjalnych w Polsce, Difin, Warszawa 2021.
- ZL, Tajne służby we władzy ministra, „Rzeczpospolita”, 18 I 1996.
Downloads
Download data is not yet available.
