Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
KiS baner

Tom 70 Nr 2 (2026): Nowe wrażliwości antropologii

Artykuły i rozprawy

Od streetworkerki do etnografki: osobista podróż między ulicą a akademią

DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2026.70.2.3
Przesłane: 30 lipca 2025
Opublikowane: 30 czerwca 2026

Abstrakt

Artykuł stanowi osobistą refleksję streetworkerki pracującej z osobami bezdomnymi w Krakowie. Autorka, która łączy doświadczenia terenowej pracowniczki pomocowej z perspektywą badaczki, opisuje swoje podróże między pracą pomocową a działalnością naukową, ukazując wzajemne inspiracje streetworkingu i etnografii. Analizuje podobieństwa i różnice obu podejść, wskazując na możliwość wzbogacenia badań nad bezdomnością dzięki praktycznym narzędziom pracy streetworkera oraz na wartość etnograficznej refleksyjności w pracy pomocowej. Tekst kieruje uwagę na znaczenie relacji, empatii i etyki w obu rolach, pokazując ich komplementarność, a jego celem jest uwypuklenie korzyści wynikających z dwukierunkowej współpracy, przynoszącej w analizie bezdomności wartość poznawczą i aplikacyjną.

Bibliografia

  • Biernat Tomasz, 2009, Doświadczenia streetworkingu za granicą. Analiza czterech programów, „Wychowanie na co Dzień”, 3, s. 19–22.
  • Casey Rionach, Goudie Rosalind, Reeve Kesia, 2008, Homeless Women in Public Spaces: Strategies of Resistance, „Housing Studies”, 23(60), s. 899–916.
  • Cieślar Andrzej, 2016, Streetworking w pracy z osobami bezdomnymi, w: Adam Gancarz (red.), Wielokulturowość — doświadczanie Innego, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 56–64.
  • Czyński Marek, 2021, Street Anthropology — A Culture of Mobility, „Przestrzeń i Forma”, 45, s. 109–136.
  • Declerck Patrick, 2004, Rozbitkowie: rzecz o paryskich kloszardach, tłum. Anna Głowacka, Jarosław Kaczmarek, Muza, Warszawa.
  • Dębski Maciej, 2014, Wybrane metody pracy z bezdomnymi, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa.
  • Dębski Maciej, Michalska Anna (red.), 2012, Podręcznik streetworkera bezdomności, Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności, Gdańsk.
  • Duneier Mitchell, 2001, Sidewalk, Farrar, Straus and Giroux, New York.
  • Ellis Carolyn, Adams Tony E., Bochner Arthur P., 2011, Autoethnography: An overview, „Forum: Qualitative Social Research”, 12(1) (https://www.qualitative-research.net/index.php/fqs/article/view/1589/3095 [dostęp: 29.07.2025]).
  • Forma Paulina, Kanabrocka Anna, Łach Kamila, 2023, Streetworking. The stage of environment study. Theoretical-practical study, „Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne”, 43, s. 507–518 (https://doi.org/10.25951/12964).
  • Frysztacki Krzysztof, 2019, Wokół pracy socjalnej. Od koncepcji i teorii do kontekstów empiryczno-aplikacyjnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  • Geertz Clifford, 2005, Interpretacja kultur. Wybrane eseje, tłum. Barbara Janicka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  • Gierczyk Marcin, Dobosz Dagmara, 2016, Możliwości metodologiczne w badaniach problemów społecznych — perspektywa partycypacyjna, „Pedagogika Społeczna”, 2, s. 151–165.
  • Girczys-Połedniok Katarzyna, Pudlo Robert, Szymlak Agnieszka, Pasierb Natalia, 2014, Zastosowanie terapii z udziałem zwierząt w praktyce psychiatrycznej, „Psychiatria”, 11(3), s. 171–176.
  • Glasser Irene, 2012, Ethnographies of home and homelessness, w: Susan J. Smith (red.), International Encyclopedia of Housing and Home, Elsevier, Amsterdam, t. 2, s. 119–123.
  • Glasser Irene, Bridgman Rae, 2001, Review of braving the street: the anthropology of homelessness, „Anthropologica”, 43(2), s. 292–294.
  • Gowan Teresa, 2010, Hobos, Hustlers, and Backsliders: Homeless in San Francisco, University of Minnesota Press, Minneapolis.
  • Hopper Kim, 2003, Reckoning with Homelessness, Cornell University Press, Ithaca.
  • Jemielniak Dariusz, 2013, Netnografia, czyli etnografia wirtualna — nowa forma badań etnograficznych, „Prakseologia”, 154, s. 97–116 (https://doi.org/10.5281/zenodo.54805).
  • Jęczeń Jarosław, 2013, Streetworking — uczestnictwo czy alienacja?, w: Jarosław Jęczeń, Bernardeta Lelonek-Kuleta (red.), Granice streetworkingu, Wydawnictwo Polihymnia, Lublin––Eichstätt–Ingolstadt, s. 11–12.
  • Kadela Katarzyna, Kowalczyk Jacek, 2014, Standardy pracy socjalnej. Rekomendacje metodyczne i organizacyjne, Wydawnictwo WRZOS, Warszawa.
  • Kostera Monika, 2011, Wstęp. Badania etnograficzne organizacji, w: Monika Kostera (red.), Etnografia organizacji. Badania polskich firm i instytucji, Scholar, Warszawa, s. 7–19.
  • Kotlarska-Michalska Anna, 2003, Pracownik socjalny jako badacz i strateg — nowe wyzwania w kształceniu, w: Ewa Kantowicz, Andrzej Olubiński (red.), Działanie społeczne w pracy socjalnej na progu XXI wieku, Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń, s. 31–43.
  • Kozinets Robert V., 2012, Netnografia. Badania etnograficzne online, tłum. Maja Brzozowska-Brywczyńska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Krzemińska Anna, 2016, Zabezpieczenie i ponowne wykorzystanie dokumentacji badań naukowych (tzw. surowych danych) — teoria i praktyka, w: Dorota Krystyna Rembiszewska, Konrad Kazimierz Szamryk (red.), Archiwa w nauce, nauka w archiwach, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok, s. 11–22.
  • Kusenbach Margarethe, 2003, Street phenomenology: the go-along as ethnographic research tool, „Etnography”, 4(3), s. 455–485 (https://www.jstor.org/stable/24047846) [dostęp: 23.05.2025]).
  • Kuźma Inga B., 2015, Domy bezdomnych: badania sytuacji kryzysowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
  • Lewis Sarah J., Russell Annette J., 2011, Being embedded: A way forward for ethnographic research, „Ethnography”, 12(3), s. 398–416.
  • Lucas Jeffrey W., Phelan Jo C., 2012, Stigma and Status: The Interrelation of Two Theoretical Perspectives, „Social Psychology Quarterly”, 75(4), s. 310–333 (https://doi.org/10.1177/0190272512459968).
  • Marcus George E., 1995, Ethnography in/of the World System: The Emergence of Multi-Sited Ethnography, „Annual Review of Anthropology”, 24(1), s. 95–117.
  • Mathew Bincy, 2020, Engagement and responsibility: ethical challenges of doing an ethnography on the streets of Delhi, International Health Policies (https://www.internationalhealthpol cies.org/featured-article/engagement-and-responsibility-ethical-challenges-of-doing-an- ethnography-on-the-streets-of-delhi/ [dostęp: 20.01.2025]).
  • Nóżka Marcjanna, 2020a, Dom przemyślany na nowo. Przestrzeń domowa z perspektywy opinii i praktyk osób bezdomnych, „Praca Socjalna”, 35(1), s. 117–134.
  • Nóżka Marcjanna, 2020b, Rethinking homelessness. Residence and the sense of home in the experience of homeless people, „Housing, Theory and Society”, 37(4), s. 496–515.
  • Nóżka Marcjanna, Gajda Karolina 2025, Podejście oparte na lojalności w badaniach jakościowych. Rzecz o niestygmatyzowaniu w dążeniu do etycznych standardów w relacjach badający–badani, w: Krzysztof Piotrowski, Katarzyna Rożniatowska (red.), Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje, Universitas, Kraków, s. 43–63.
  • Phelan Jo C., Link Bruce G., Moore Robert E., Stueve Ann, 1997, The stigma of homelessness: the impact of the label ‘homeless’ on attitudes toward poor persons, „Social Psychology Quarterly”, 60(4), s. 323–337.
  • Pink Sarah, 2001, Doing Visual Ethnography: Images, Media and Representation in Research, SAGE Publications, London.
  • Pranka Maruta, 2020, The walk-and-talk methodology — researching place and people, „SHS Web of Conferences”, 85: 03007 (https://doi.org/10.1051/shsconf/20208503007).
  • Radice Martha, 2011, Ethnography of the Street: When is a place not a place?, „Anthropology News”, 52(3) (https://doi.org/10.1111/j.1556-3502.2011.52313.x).
  • Rakowski Tomasz, 2009, Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
  • Ravenhill Megan, 2008, The Culture of Homelessness: An Ethnographic Study, Ashgate, Aldershot.
  • Sharma Hemant Lata, Sarkar Chiranijt, 2019, Ethnography research: An overview, „International Journal of Advance and Innovative Research”, 6(2) ((PDF) ETHNOGRAPHY RESEARCH: AN OVERVIEW [dostęp: 17.05.2025]).
  • Smith Robin James, Hall Tom, 2016, Pedestrian circulations: Urban ethnography, the mobilities paradigm and outreach work, „Mobilities”, 11(4), s. 498–508 (https://doi.org/10.1080/17450101.2016.1211819).
  • Spradley James P., 1979, The Ethnographic Interview, Holt, Rinehart and Winston, New York. Szarfenberg Ryszard, 2017, Teoria i praktyka polityki społecznej, „Studia BAS”, 2, s. 9–36.
  • Szluz Beata, 2014, Streetworking jako nowa forma interwencji i pracy z osobami wykluczonymi społecznie, „Seminare. Poszukiwania Naukowe”, 35(2), s. 101–111 (https://doi.org/10.21852/sem.2014.2.08).
  • Taboas Amanda, Doepke Karla, Zimmerman Corinne, 2023, Preferences for identity-first versus person-first language in a US sample of autism stakeholders, „Autism”, 27(2), s. 565–570 (https://doi.org/10.1177/13623613221130845).
  • Tarkowska Elżbieta, 2016, Bliżej biednego — doświadczenia i potrzeby badawcze, „Kultura i Społeczeństwo”, 60(4), s. 183–199 (https://doi.org/10.35757/KiS.2016.60.4.12).
  • Tarkowska Elżbieta, 2000, Styl życia biednych rodzin w przeszłości i w teraźniejszości: charakterystyka badania, w: Elżbieta Tarkowska (red.), Zrozumieć biednego, Typografika, Warszawa.
  • Tokarska-Bakir Joanna, 2004, Żydzi czarni i czerwoni, „Teksty Drugie”, 1, s. 223–235.
  • Vincett Joanne, 2024, What is action ethnography? Reconsidering our intentions for impact
  • in ethnographic practice, „Journal of Organizational Ethnography”, 13(3), s. 466–481 (https://doi.org/10.1108/JOE-12-2023-0071).
  • Wacquant Loïc, 2008, Urban Outcasts. A Comparative Sociology of Advanced Marginality, Polity, Cambridge.
  • Wasserman Jason Adam, 2007, American refugees: An ethnographic study of the street home-less, University of Alabama at Birmingham [praca doktorska] („American Refugees: an Ethnographic Study of the Street Homeless*” by Jason Adam Wasserman [dostęp: 21.01.2026]).
  • Williams Joseph, 2022, Within Reach: An ethnographic study of homeless outreach in Manhattan, Cardiff University, School of Social Sciences [praca doktorska] (Microsoft Word —Within Reach-An Ethnographic Study of Homeless Outreach in Manhattan.docx [dostęp: 20.01.2026]).
  • Wolfinger Nicholas H., 2002, On writing fieldnotes: Collection strategies and background expectancies, „Qualitative Research”, 2(1), s. 85–95 (https://doi.org/10.1177/1468794102002001640).
  • Żychowska-Skiba Dorota, 2023, Person-first language or identity-first language in relations to people with disabilities in public discourse, „Polityka Społeczna”, 2, s. 28–34 (https://doi.org/10.5604/01.3001.0053.4169).

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.