Tom 70 Nr 1 (2026): Metoda biograficzna w naukach społecznych
Artykuły i rozprawy
Dezaktualizacja i neutralizacja języków opisu oraz niebezpieczeństwa lingwistycznego uwikłania a badania biograficzne
Abstrakt
Artykuł zawiera refleksje dotyczące problemu zwielokrotnienia, dezaktualizacji i prób neutralizacji pojęć w dyskursie akademickim. Motywem przewodnim są dwie tezy: (1) o zmieniających się ramach konceptualnych i ich (a)historyczności, której jako badacze ulegamy w różnym stopniu oraz (2) o szansie na przekroczenie terminologicznych i dyskursywnych ograniczeń, jaką stanowią badania biograficzne. W pierwszej części tekstu na przykładzie badań ubóstwa i wykluczenia społecznego zostają krótko omówione przemiany podstawowych dla tej problematyki terminów i ich konotacji, ze szczególnym uwzględnieniem pojęcia underclass. Autorka wskazuje też na znaczenie języka jako podstawy autoidentyfikacji i kategoryzacji badaczy oraz ich relacji z uczestnikami i uczestniczkami badań. Zwraca uwagę na tworzące konteksty, a niekiedy i treści praktyk społecznych, proces „przenikania” języka do instytucji i organizacji oraz wpływ dyskursu akademickiego na rzeczywistość aktorów społecznych. W drugiej części tekstu rozważa, na ile badania biograficzne poprzez swoją specyfikę, w tym szczególny rodzaj relacji z narratorami i narratorkami, stwarzają możliwości uniknięcia lingwistycznego uwikłania.
Bibliografia
- Andrejuk Katarzyna, 2024, Praktykowanie superróżnorodności. Polscy przedsiębiorcy imigranccy i wyzwania adaptacji w Wielkiej Brytanii, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
- Bal Mieke, 2012, Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych, tłum. Marta Bucholc, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.
- Bauman Zygmunt, 1998, Zawrotna kariera „podklasy”, „Przegląd Społeczny”, nr 1–2.
- Becker Howard. S.,1967, Whose side are we on?, „Social Problems”, nr 14(3), s. 239−247.
- Bornat, Joanna, 2008, Biographical methods, w: Pertti Alasuutari, Leonard Bickman, Julia Brannen (red.), The Sage Handbook of Social Research Methods. London, UK, s. 344–356.
- Burszta Wojciech, Zeidler Janiszewska Anna, 2012, Poza akademickimi podziałami. Wędrowanie z Mieke Bal, w: Mieke Bal, Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa, s. 11-22.
- Byrne David S. (red.) (2008), Social Exclusion – The History and Use of a Concept, New
- York, Routledge.
- Brzeziński Dariusz, 2017, Wędrujące pojęcia w socjologii Zygmunta Baumana, „Przegląd Humanistyczny” nr 3, s. 79-92.
- Chułek Magdalena, 2023, Jak wytwarzany jest slums? Studium przypadku mieszkańców Kibery i Korogocho w Nairobi, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń.
- Deegan Mary Jo. 1990, Jane Addams and the Men of Chicago School, 1982–1918, Routledge, New Brunswick and Oxford.
- Dominelli Lena, 2002, Anti-oppressive social work theory and practice, Palgrave, Macmillan, Houndmills.
- Filipkowski Piotr, Życzynska-Ciołek, Danuta, 2023, Between Life Story and Life History. Contextualizing Biographical Narrative Interviews With Questionnaire Data, “Forum Qualitative Sozialforschung Forum: Qualitative Social Research”, nr 24(3). https://doi.org/10.17169/fqs-24.3.3985
- Gałęziowski Jakub, Kaźmierska Kaja, 2023, Together or Apart? Doing Biographical Research and Oral History in an Interdisciplinary Context, „Current Sociology”, nr 71 (4), s. 627–643.
- Gałęziowski Jakub, 2019, Oral History and Biographical Method. Common Framework and Distinctions Resulting from Different Research Perspectives, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, nr 15 (2), s. 76–103.
- Golczyńska-Grondas Agnieszka, 2022, The “Poor” in Biographical Sociology Classics—“The Others” or “People Just Like Us”?, “Polish Sociological Review” nr 3(219)22, s. 385-406. DOI:10.26412/psr219.
- Golczyńska-Grondas Agnieszka, Potoczna Małgorzata, 2024, Archipelagi wielkomiejskiej biedy. Historia, metodologia i podstawowe ustalenia łódzkiego ośrodka badań nad ubóstwem, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Harvey David L., Reed Michael H. (2008), The Culture of Poverty: An Ideological Analysis,
- w: David S. Byrne (red.), Social Exclusion. Critical Concepts in Sociology, Vol. I: Social
- Exclusion – the History and Use of Concept, Routledge, Abington,s. 106–140.
- Helling Ingebor K., 1990, Metoda badań biograficznych, w: Jan Włodarek, Marek Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, PWN, Warszawa–Poznań, s. 13–37.
- Kamińska-Jatczak, Izabela, 2024, Praktyka tworzenia opowieści na przykładzie fotogłosu rodziców w sytuacjach wieloproblemowych. „Przegląd Socjologiczny”, 73(3), 121–148. https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.3/6.
- Kacprzak Andrzej, 2023, Skazani na przestępczość? Wykluczenie społeczne i reintegracja
- społeczna w doświadczeniu biograficznym byłych więźniów, Wydawnictwo
- Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Kaźmierska Kaja, 2019, Pamiętnik imigranta jako przedmiot analizy w Chłopie polskim w Europie i Ameryce. Refleksja w stulecie wydania, „Człowiek i społeczeństwo” nr XLVII, https://doi.org/10.14746/cis.2019.47.3.
- Kaźmierska Kaja (red.), 2012, Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.
- Kaźmierska Kaja, Waniek Katarzyna (red.), 2020, Telling The Great Change. The Process of the Systemic Transformation in Poland in a Biographical Perspective,Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Krumer-Nevo Michal, 2015, Poverty-Aware SocialWork: A Paradigm for Social Work Practice with People in Poverty, “British Journal of Social Work” (2015) s.1–16, doi:10.1093/bjsw/bcv118
- Lister Ruth, 2004, Poverty, Polity Press, Cambridge, polskie tłumaczenie: Lister Ruth (2007), Bieda, tłum. Alina Stanaszek, Sic! Warszawa.
- MacDonald Robert, 2003, Dangerous Youth and Dangerous Class, w: Robert MacDonald (red.), Youth, the ‘Underclass’ and Social Exclusion,: Routledge, Taylor and Francis Group, London–New York
- Macnicol John 2008) In Pursuit of the Underclass, w: David Byrne (red.), Social Exclusion.
- Critical Concepts in Sociology, t. I: Social Exclusion – The History and Use of Concept, London–New York: Routledge, s. 35–60.
- Martini Natalia, 2021, Mooring in the Homeless City. A Practice Theoretical Account of Homeless Urban Dwelling and Emplacement, “Qualitative Sociology Review” nr 17(3), s. 56-75. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.17.3.03
- O’Neill Maggie, 2024, Walking borders, risk and belonging: the walking interview as biographical method and doing mobility justice, “Applied mobilities”, vol. 9, NOS. 2–3, s. 95–112.
- Niedbalski Jakub, 2016, Dylematy etyczne i problemy metodologiczne warsztatu badacza na przykładzie badań prowadzonych w środowisku osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz niepełnosprawnością fizyczną, „Studia Humanistyczne AGH”, t. 15(4), s. 37–53.
- Sennett Richard, 2012, Szacunek w świecie nierówności, tłum. Jan Dzierzgowski,
- Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA, Warszawa.
- Shaw Clifford R., 1966, The Jack Roller. A Delinquent Boy’s Own Story, University
- of Chicago Press, Chicago.
- Snodgrass John, 1982, The Jack-Roller at Seventy, Lexington Books, Lexington, Massachusetts, Toronto.
- Sobańska Aleksandra, 2024, Tranzycja płci jako zjawisko społeczne. Światy społeczne i struktury możliwości w doświadczeniach biograficznych transpłciowych kobiet, niepublikowana praca doktorska, Uniwersytet Łódzki, Łódź.
- Szczepanik Renata, 2015, Stawanie się recydywistą. Kariery instytucjonalne osób
- powracających do przestępczości, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
- Tarkowska Elżbieta, 2013, Bieda, ubóstwo i inne kategorie dyskursu akademickiego, w Polsce, w: Elżbieta Tarkowska (red.), Dyskursy ubóstwa i wykluczenia społecznego, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa, s. 49–88.
- Elżbieta Tarkowska (red.), 2013, Dyskursy ubóstwa i wykluczenia społecznego, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa
- Thomas William I., Znaniecki Florian, 1976, Chłop polski w Europie i Ameryce, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa.
- Tokarczuk Olga, 2024, Czuły narrator, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
- Waniek Katarzyna, 2019, Emigration of Władek Wiśniewski as an escape – a reinterpretation of the Polish Peasant in Europe and America Volume 3 in light of the autobiographical narrative interview method, “ Przegląd Socjologiczny” nr 68(4), s. 49–73.
- Woroniecka Grażyna, 2024, Ile wrażliwości etycznej potrzebuje socjologia? Przyczynek do krytyki „etyki proceduralnej” w badaniach socjologicznych", „Fabrica Societatis” nr , s. 7-20. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1301983.
- Znaniecki Florian, 1984, Społeczne role uczonych, PWN, Warszawa.
- Życzyńska-Ciołek, Danuta, 2019, The Experience of Systemic Transformation in Contemporary Biographical Narratives of Older Poles, “Qualitative Sociology Review”, nr 15(4), 20–45. https://doi.org/10.18778/1733-8077.15.4.02
Downloads
Download data is not yet available.
