Abstrakt
Do podstawowych aspektów relacji pomiędzy polskimi służbami specjalny-mi a urzędem Prezydenta RP należy obowiązek służb dotyczący dostarczania głowie państwa istotnych informacji oraz ograniczone uprawnienia opiniodawcze prezydenta. Celem autora jest poddanie analizie tego pomijanego w literaturze zagadnienia. W tym celu sformułowano pięć pytań badawczych. Po pierwsze, jakimi formalnymi i nieformalnymi instrumentami wywierania wpływu na służby dysponuje głowa państwa? Po drugie, w jakim stopniu i z jaką częstotliwością kolejni prezydenci używali swoich uprawnień do wpływania na służby? Po trzecie, czy ramy prawne lub praktyka polityczna w tym zakresie ulegały zmianom w okresie III RP, a jeśli tak, to w jaki sposób? Po czwarte, czy relacje ta charakteryzują się dysfunkcją, a jeśli tak, to w jakim stopniu? Po piąte, jakie zmiany mogłyby wzmocnić tę relacje? Autor twierdzi, że relacje pomiędzy prezydentem a wspólnotą wywiadowczą są nieprzemyślane, a dotyczące ich przepisy zasługują na gruntowną rewizję.
Bibliografia
- A.M., PAD, Czy Lech Wałęsa przetrzymuje tajne dokumenty, „Rzeczpospolita”, 30 X 1996.
- Bożek M., Czuryk M., Karpiuk M., Kostrubiec J., Służby specjalne w strukturze władz publicznych. Zagadnienia prawnoustrojowe, Wolters Kluwer, Warszawa 2014.
- Chlebowicz P., Czynności analityczno-informacyjne w polskim porządku prawnym, „Prawo w Działaniu” 2022, nr 51, https://doi.org/10.32041/pwd.5102.
- Ferfecki W., Andrzej Duda chce wiedzieć więcej, „Rzeczpospolita”, 5 XI 2018.
- Flanagan S.J., Managing the Intelligence Community, „International Security” 1985, t. 10, nr 1.
- Glajcar R., Dwadzieścia pięć lat powszechnych wyborów prezydenckich w Polsce. Potrzeba rewizji?, „Studia Politologiczne” 2016, t. 42.
- Gogolewska A., Problemy cywilnej kontroli nad wojskiem w świetle zmian w ustawodawstwie polskim po 1989 r., „Sprawy Międzynarodowe” 1996, t. 49, nr 1.
- Jagielski T., Prezydent RP jako polityczny przedsiębiorca, „Studia Politologiczne” 2024, t. 71, https://doi.org/10.33896/SPolit.2024.71.13.
- Kaczyński J., Kurski J., Semka P., Gdzie tkwił błąd?, w: J. Kurski, P. Semka, Lewy czerwcowy. Mówią: Kaczyński, Macierewicz, Parys, Glapiński, Kostrzewa-Zorbas, Editions, Warszawa 1993.
- Kallas M., Mała konstytucja z 1992 r., Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1993.
- Karpiuk M., Pozycja prawno-ustrojowa Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sferze obronności, „Ius et Securitas” 2024, nr 1.
- Kelly W.E., The President and Intelligence Communities: A Study of Conflict, „American Intelligence Journal” 2019, t. 36, nr 2.
- Kęsek P., Obsada stanowisk szefów cywilnych służb specjalnych w Polsce – uregulowania prawne, „Studia Prawnicze: Rozprawy i Materiały” 2020, nr 2, t. 27, https://doi.org/10.34697/2451-0807-sp-2020-2-010.
- Kęsicka K., pina, Deklaracja bez pokrycia, „Gazeta Wyborcza”, 10 VI 1995.
- Kęsicka K., Prezydent wszystkich policjantów, „Gazeta Wyborcza”, 10 IX 1993.
- Kowalewski M., EŻ, pn, Mariusz Kamiński odwołany, „Rzeczpospolita”, 14 X 2009.
- Kublik A., Służby przetrząśnięte, „Gazeta Wyborcza”, 26 XI 1997.
- Kwaśniewski A., Michnik A., Kublik A., Stasiński P., Rozmawiajcie z Prezydentem, „Gazeta Wyborcza”, 1 III 1998.
- Kwaśniewski A., Prezydent gra na środku pola. Wywiad dla „Trybuny”. Warszawa, 30 kwietnia 1996 roku, w: Przemówienia, listy, wywiady Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego: wybór, t. 1, Kancelaria Prezydenta RP, Warszawa 1999.
- Latos G., Minister-koordynator służb specjalnych: Szybko nastąpią zmiany, „Dziennik Gazeta Prawna”, 18 XII 2023, [online] https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9383958,minister-koordynator-sluzb-specjalnych-szybko-nastapia-zmiany.html [dostęp: 14.06.2024].
- Lipski J., Art. 12. Uprawnienia BOR, w: Ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Komentarz, K. Zeidler (red.), Warszawa 2008.
- Małecki G., Maziewski Ł., W cieniu. Kulisy wywiadu III RP, Bellona, Warszawa 2021.
- Milewicz E., Cała władza nad wojskiem?, „Gazeta Wyborcza”, 27 IV 1992.
- Nieśpiał T., Premier złamał procedurę czy dobre obyczaje, „Rzeczpospolita”, 21 I 2008.
- Nosek J., Zieliński R., Część I. Ścigany: Janusz Nosek, w: R. Zieliński, Ścigani. Jak „dobra zmiana” niszczyła polskie służby specjalne, Znak, Kraków 2020.
- Nyzio A., Rakowiecka w remoncie. Transformacja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1989–1993, Księgarnia Akademicka, Kraków 2020, https://doi.org/10.12797/9788381382694.
- Nyzio A., Wpływ prezydenta Polski na prawo, programowanie i stopnie służb specjalnych, „Studia Polityczne” (artykuł został przyjęty do druku – publikacja planowana na 2026 r.).
- PiS zapyta Trybunał o powołanie szefów służb, „Gazeta Wyborcza”, 1 II 2008.
- Pismo ministra spraw wewnętrznych Jerzego Koniecznego do zastępcy prokuratora generalnego Ryszarda Michałowskiego, w: Biała księga. Akta śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie w sprawie wniosków Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19.12.1995 r. i 16.01.1996 r. (sygnatura akt PoŚl 1/96), Centrum Informacyjne Rządu, Warszawa 1996.
- PK, MU, EK, Prezydent przeciw nominacji Zacharskiego, „Rzeczpospolita”, 18 VIII 1994.
- Podolski A., Wstęp, w: W. Skomra, Zarządzanie kryzysowe. Praktyczny przewodnik po nowelizacji ustawy, Presscom, Wrocław 2010.
- Prawne aspekty funkcjonowania służb specjalnych na przykładzie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, P. Burczaniuk (red.), ABW–DiG, Warszawa 2021.
- „Prezydent zaopiniuje wniosek bez zbędnej zwłoki”, Prezydent.pl, 9.10.2009, https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-lecha-kaczynskiego/aktualnosci/rok-2009/prezydent-zaopiniuje-wniosek-bez-zbednej-zwloki,13354,archive [dostęp: 16.02.2023].
- Rabiej P., Rosińska I., Kim pan jest, panie Wachowski?, BGW, Warszawa 1993.
- „Są dokumenty dyskwalifikujące Szatkowskiego w roli ambasadora NATO”. Koordynator służb ujawnia, PAP, 5.05.2024, https://www.pap.pl/aktualnosci/sa-dokumenty-dyskwalifikujace-szatkowskiego-w-roli-ambasadora-nato-koordynator-sluzb [dostęp: 14.06.2024].
- Sienkiewicz B., Historia pewnego złudzenia, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2010, wydanie specjalne „20-lecie UOP/ABW”.
- Surmański M., Bezpieczeństwo i obronność państwa w świetle kompetencji prezydenta RP i Rady Ministrów, „Bezpieczeństwo Narodowe” 2013, nr 1(25).
- Szustakiewicz P., Definicja i zakres prawa służb specjalnych, Difin, Warszawa 2021.
- W, Ananicz dostaje wywiad, „Gazeta Wyborcza”, 6 III 2008.
- W, Ile czasu na opinie o szefach służb?, „Gazeta Wyborcza”, 29 I 2008.
- W, Prezydent nie daje zwolnić gen. Nowka z Agencji Wywiadu, „Gazeta Wyborcza”, 12 II 2008.
- Wiceszef BBN: W służbie dyżurnej Prezydenta będą łącznościowcy, Prezydent.pl, 27.11.2018, https://www.prezydent.pl/kancelaria/aktywnosc-ministrow/wiceszef-bbn-w-sluzbie-dyzurnej-prezydenta-beda-lacznosciowcy,11051 [dostęp: 22.02.2023].
- Zagórska A., Rola prezydenta RP w dziedzinie bezpieczeństwa państwa, Elipsa, Warszawa 2023.
- Zalewski S., Kontrola służb specjalnych w Polsce, Difin, Warszawa 2021.
- ZL, Tajne służby we władzy ministra, „Rzeczpospolita”, 18 I 1996.
Downloads
Download data is not yet available.
