Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer

No. 33 (2023): Tradycje frankfurckie

Special issue

From Oedipus to Separation: A Forgotten Turn in the Reception of Psychoanalysis in the Field of Social Character Theory between Reich and Lasch

DOI: https://doi.org/10.35757/CIV.2023.33.07
Submitted: March 3, 2025
Published: October 3, 2025

Abstract

The text provides a critical reconstruction of the twentieth-century discussion around social character initiated by Wilhelm Reich, continued by Erich Fromm, David Riesman, among others, and reflected in historical diagnoses in the Frankfurt School. It formulates a hypothesis about the paradigmatic breakthrough in the reception of Sigmund Freud’s theory, which is pursued by Christopher Lasch in his research on pathological narcissism. This breakthrough concerns the picture of the etiology of the superego in the process of the formation of the psychic apparatus. The Oedipus complex, instead of founding the psychic formation of the individual, turns out to be only a precarious culmination of the decisive developmental processes associated with the experience of separation and separation anxiety. The conclusions open a new perspective in the discussion of the historical conditions and psychodynamics of fascism.

 

References

  • Adorno Th.W., Osobowość autorytarna, przeł. M. Pańków, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
  • Adorno Th.W., Zum Verhältnis von Soziologie und Psychologie, [w:] Th.W. Adorno, Gesammelte Schriften, Bd. 8, Suhrkamp, Frankfurt am Main 1997.
  • Critical Theory and Society. A Reader, S.E. Bronner, D. Kellner (eds), Routledge, London–New York 1989.
  • Debord G., Rozważania o społeczeństwie spektaklu, przeł. M. Kwaterko, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1988.
  • Ehrenreich B., Natural Causes. An Epidemic of Wellness, the Certainty of Dying, and Killing Ourselves to Live Longer, Twelve, New York 2018.
  • Freud S., „Ja” i to, przeł. R. Reszke, [w:] S. Freud, Psychologia nieświadomości, Wydawnictwo „KR”, Warszawa 2009 (Dzieła, 8).
  • Freud S., Kultura jako źródło cierpień, przeł. R. Reszke, [w:] S. Freud, Pisma społeczne, Wydawnictwo „KR”, Warszawa 1998.
  • Freud S., „Kulturowa” moralność seksualna a współczesna nerwowość, przeł. R. Reszke, [w:] S. Freud, Pisma społeczne, Wydawnictwo „KR”, Warszawa 1998.
  • Freud S., Pisma społeczne, Wydawnictwo „KR”, Warszawa 1998.
  • Freud S., Psychologia nieświadomości, Wydawnictwo „KR”, Warszawa 2009 (Dzieła, 8).
  • Freud S., Wprowadzenie do narcyzmu, [w:] K. Pospiszyl (red.), Zygmunt Freud. Człowiek i dzieło, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków–Wrocław–Warszawa 1991.
  • Fromm E., Kryzys psychoanalizy, przeł. W. Brydak, Dom Wydawniczy „Rebis”, Poznań 2000.
  • Fromm E., Metoda i funkcja analitycznej psychologii społecznej, [w:] E. Fromm, Kryzys psychoanalizy, przeł. W. Brydak, Dom Wydawniczy „Rebis”, Poznań 2000.
  • Fromm E., Psychoanalysis and Sociology, [w:] S.E. Bronner (ed.), D. Kellner, Critical Theory and Society. A Reader, Routledge, London–New York 1989.
  • Fromm E., Psychoanalytische Charakterologie, und ihre Bedeutung für die Sozialpsychologie, „Zeitschrift für Sozialforschung” 1932, H. 1. DOI: https://doi.org/10.5840/zfs1932131
  • Fromm E., Ucieczka od wolności, przeł. O. Ziemilska, A. Ziemilski, Czytelnik, Warszawa 1978.
  • Grunberger B., Narcissism: Psychoanalytic Essays, trans. J.S. Diamanti, International Universities Press, New York 1979.
  • Horkheimer M., Adorno Th., Dialektyka oświecenia, przeł. M. Łukasiewicz, Wydawnictwo IFIS PAN, Warszawa 1994.
  • Horkheimer M. (Hrsg.), Studien über Autorität und Familie, Institut für Sozialforschung, Librairie Félix Alcan, Paris 1936 (Schriften des Instituts für Sozialforschung, 5). DOI: https://doi.org/10.5840/zfs19365273
  • Horney K., Nerwica a rozwój człowieka, przeł. Z. Doroszowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1980.
  • Jabłoński P., R. Włodarczyk (red.), Fromm – aplikacje, przeł. M. Bachryj-Krzywaźnia, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2016.
  • Jacoby R., Social Amnesia. A Critique of the Contemporary Psychology from Adler to Laing, Transaction Publishers, New York 1975. DOI: https://doi.org/10.3817/0975025196
  • Jay M., Dialectical Imagination: A History of the Frankfurt School and Institute of Social Research 1923–1950, Little Brown & Co., London 1973.
  • Jay M., Integracja psychoanalizy i marksizmu – przypadek Fromma, [w:] P. Jabłoński, R. Włodarczyk (red.), Fromm – aplikacje, przeł. M. Bachryj-Krzywaźnia, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2016.
  • Kernberg O., Borderline Conditions and Pathological Narcissism, Rowman & Littlefield Publishers, Lanham 2004.
  • Klein M., „Zawiść i wdzięczność” oraz inne prace z lat 1946–1963, przeł. A. Czownicka, H. Grzegołowska-Klarkowska, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007.
  • Klein N., Doppelgänger. Podróż do lustrzanego świata, przeł. H. Jankowska, Muza, Warszawa 2024.
  • Kohut H., The Analysis of the Self. A Systematic Approach to the Psychoanalytic Treatment of Narcissistic Personality Disorders, University of Chicago Press, Chicago 2009. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226450148.001.0001
  • Kuhn Th.S., Struktura rewolucji naukowych, przeł. H. Ostromęcka, Fundacja „Aletheia”, Warszawa 2001.
  • Larson E., W ogrodzie bestii, przeł. P. Hejmej, Wydawnictwo „Sonia Draga”, Katowice 2014.
  • Lasch Ch., The Freudian Left and the Theory of Cultural Revolution, [w:] J. Sandler (ed.), Dimensions of Psychoanalysis, H. Karnac Books, London 1989.
  • Lasch Ch., Kultura narcyzmu, przeł. G. Ptaszek, A. Skrzypek, Wydawnictwo Akademickie „Sedno”, Warszawa 2015.
  • Lasch Ch., The Minimal Self. Psychic Survival in Troubled Times, Norton & Company, London–New York 1984. DOI: https://doi.org/10.3817/1284062223
  • Lasch Ch., Narcisistička kultura, Naprijed, Zagreb 1986.
  • Marcuse H., Eros i cywilizacja, przeł. H. Jankowska, A. Pawelski, Muza, Warszawa 1998.
  • Marcuse H., O przestarzałości, [w:] H. Marcuse, Psychoanaliza, polityka, utopia. 5 wykładów, przeł. A. Filas, Vis-á-Vis Etiuda, Kraków 2023.
  • Marks K., Engels F., Ideologia niemiecka. Krytyka najnowszej filozofii niemieckiej w osobach jej przedstawicieli – Feuerbacha, B. Bauera, Stirnera, tudzież niemieckiego socjalizmu w osobach różnych jego proroków, [w:] K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 3, Książka i Wiedza, Warszawa 1961.
  • O’Donohue W., Fowler K.A., Personality Disorders. Toward the DSM V, Sage Publications, Los Angeles–London–New Delhi–Singapore 2007.
  • Pospiszyl K. (red.) ,Zygmunt Freud. Człowiek i dzieło, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków–Wrocław–Warszawa 1991.
  • Reich W., Psychologia mas wobec faszyzmu, przeł. E. Drzazgowska, M. Abraham-Diefenbach, Wydawnictwo „Aletheia”, Warszawa 2009.
  • Riesman D., Samotny tłum, przeł. J. Strzelecki, Vis-á-Vis Etiuda, Kraków 2023.
  • Sandler J. (ed.), Deutsch H., Über einen Typus der Pseudoaffektivität („Als ob”), „Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse” 1934, Bd. 20, H. 3.
  • Sandler J. (ed.), Dimensions of Psychoanalysis, , H. Karnac Books, London 1989.
  • Žižek S., Metastazy rozkoszy. Sześć esejów o kobietach i przyczynowości, przeł. M.J. Mossakowski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2013.
  • Žižek S., „Pathological Narcissus” as a Socially Mandatory Form of Subjectivity, trans. Amidas, „Manifesta” [online, dostęp: 16 II 2023]: <https://m3.manifesta.org/catalogue5.htm>.

Downloads

Download data is not yet available.

Similar Articles

1 2 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.